Soruyu çözmek için aşağıdaki adımları takip edebiliriz:
Sorunun Özeti ve Tanım:
Bir kare asal sayı, iki tam sayının kareleri toplamına eşit olan asal sayı olarak tanımlanmış.
Soru şu şekilde:
- Üç basamaklı en küçük ABC sayısı ile en büyük ABC sayısının toplamını bulmamız isteniyor.
- A , B ve C birbirinden farklı ve 0 ile 9 arasında olan rakamlar olacak.
Adım 1: En Küçük ve En Büyük Üç Basamaklı ABC Sayısını Bul
En Küçük Kare Asal ABC :
- ABC üç basamaklıdır, ve her bir rakam farklıdır.
- En düşük kare asal olan sayılar arasında araştırma yapıldığında, üç basamağa uygun ilk sayı 101 bulunur.
En Büyük Kare Asal ABC :
- Üç basamaklı en büyük kare asal sayıyı bulmak için yukarıdan başlayarak asal kontrolü yapılabilir, ve sonuç 997 olarak bulunur.
Adım 2: Toplamı Hesapla
En küçük ABC = 101 ve en büyük ABC = 997 .
Toplam:
Sonuç:
Üç basamaklı en küçük kare asal sayı ile en büyük kare asal sayının toplamı: \mathbf{1098}.
Eğer başka açıklamalara veya adımlara ihtiyacınız olursa, lütfen bana bildirin!
İki tam sayının kareleri toplamına eşit olan asal sayıya kare asal sayı denir. A, B ve C birbirinden farklı rakamlar olmak üzere, AC iki basamaklı sayısı kare asal sayıdır. Buna göre, üç basamaklı en küçük ABC sayısı ile en büyük ABC sayısının toplamı kaçtır?
Cevap:
1. “Kare asal sayı” nedir?
- Soruya göre: Eğer bir asal sayı, iki tam sayının kareleri toplamına eşitse, buna “kare asal sayı” deniyor.
- Matematikte bu, “bir asal sayının”, a^2 + b^2 (veya m^2 + n^2) şeklinde yazılabilmesini ifade eder.
Bir asal sayının iki tam sayının karesi toplamı olarak yazılabildiği durumlar:
- Bir asal sayı 2 ise, 2 = 1^2 + 1^2 (İkizkenar dik üçgenin kenar uzunlukları gibi düşünebiliriz).
- Eğer asal sayı 2 ise her zaman olur:
- 2 = 1^2 + 1^2
- 5 = 1^2 + 2^2
- 13 = 2^2 + 3^2
- 17 = 1^2 + 4^2
- 29 = 2^2 + 5^2
- 37 = 6^2 + 1^2
- … ve devam eder.
Bu durumda ‘kare asal sayı’ dediği, yukarıdakilerden biridir.
2. Koşullar:
- A, B, C sıfırdan ve birbirinden farklı rakamlar
- \overline{ABC} üç basamaklı sayı (en küçük ve en büyük isteniyor)
- \overline{AC} iki basamaklı sayı ve kare asal sayı
- \overline{AC} sayısının onlar basamağı A, birler basamağı C
3. İki basamaklı “kare asal sayılar” hangileridir?
- İki basamaklı asal sayılar:
- 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97
- Bunlara bakalım, hangileri iki tam sayının karesi toplamıdır?
- 11 = 3^2 + 2^2
- 13 = 2^2 + 3^2
- 17 = 1^2 + 4^2
- 29 = 5^2 + 2^2
- 37 = 6^2 + 1^2
- 41 = 4^2 + 5^2
- 53 = 7^2 + 2^2
- 61 = 5^2 + 6^2
- 73 = 8^2 + 3^2
- 89 = 5^2 + 8^2
- 97 = 9^2 + 4^2
4. O halde, iki basamaklı “kare asal sayılar”: 13, 17, 29, 37, 41, 53, 61, 73, 89, 97
(11 de var ama 11, 1 ve 3 ile oluşturulabilir – listeye aldık.)
5. A ve $C$’yi bu sayılardan oluşturacağız:
- AC = 13, 17, 29, 37, 41, 53, 61, 73, 89, 97
6. Şartlar:
- A, B, C birbirinden farklı ve 0 olamaz!
- \overline{ABC} üç basamaklı (A ≠ 0)
Şimdi minimum ve maksimum $\overline{ABC}$’yi bulalım.
a) En küçük üç basamaklı ABC:
Küçükten büyüğe AC değerleri: 13, 17, 29, 37, 41, 53, 61, 73, 89, 97
- A = 1, C = 3:\ \overline{ABC} = 1B3 (B ≠ 1,3,0). En küçük B=2 olur: 123.
- A = 1, C = 7:\ \overline{ABC} = 1B7, B=2 ise 127.
- A = 2, C = 9:\ \overline{ABC}=2B9, B=1 (219)
Hepsinde B tümden farklı: En küçük \overline{ABC}, 123 (A=1, B=2, C=3, AC=13).
b) En büyük üç basamaklı ABC:
Büyükten küçüğe AC değerleri: 97, 89, 73, 61, 53, 41, 37, 29, 17, 13
- A = 9, C = 7:\ \overline{ABC}=9B7, B olmaz (B≠9,7,0), B=8\rightarrow 987
- A = 8, C = 9: \overline{ABC}=8B9, B=7\rightarrow 879
- A = 7, C = 3: \overline{ABC}=7B3, B=9\rightarrow 793
- A = 6, C = 1:\ \overline{ABC}=6B1, B=9\rightarrow 691
- A = 7, C = 1:\ \overline{ABC}=7B1, B=9\rightarrow 791
- A = 6, C = 1:\ \overline{ABC}=6B1, B=9\rightarrow 691
- A = 5, C = 3:\ \overline{ABC}=5B3, B=9\rightarrow 593
En büyük değer: 987 (A=9, B=8, C=7, AC=97)
Ama: 987’de 9,8,7 rakamları farklı ve AC=97 “kare asal sayı” listesindeydi.
Test edelim:
- A=9, C=7 ve B seçimi 8 olursa: 987
7. Toplamı:
Sonuç
- En küçük ABC = 123
- En büyük ABC = 987
- Cevap: 1110
Doğru şık: B) 1110
Soru:
A, B ve C sıfırdan farklı ve birbirinden farklı rakamlar olmak üzere, iki basamaklı AC sayısı “kare asal sayı”dır (bir asal sayının, iki tam sayının kareleri toplamı şeklinde yazılması). Buna göre, üç basamaklı en küçük ABC sayısı ile en büyük ABC sayısının toplamı kaçtır?
Çözüm Adımları
-
“Kare asal sayı” nedir?
Bir asal sayı p, p = x² + y² şeklinde yazılabiliyorsa “kare asal sayıdır.” (x, y tam sayılar.) -
İki basamaklı kare asal sayıları bulun
Bir asal sayının iki kare toplamı olması için p ≡ 1 (mod 4) veya p=2 şartı vardır. İki basamaklı asal sayılardan p≡1 (mod 4) olanlar:
13, 17, 29, 37, 41, 53, 61, 73, 89, 97
Hepsi farklı iki kare toplamı olarak da yazılabilir:- 13 = 2² + 3²
- 17 = 1² + 4²
- 29 = 2² + 5²
- 37 = 1² + 6²
- 41 = 4² + 5²
- 53 = 2² + 7²
- 61 = 5² + 6²
- 73 = 3² + 8²
- 89 = 5² + 8²
- 97 = 4² + 9²
-
AC sayısının rakamları A ve C olmalı
Yukarıdaki listeyi rakamlarına ayırdığımızda (A = onlar basamağı, C = birler basamağı) hepsi A≠0, C≠0 ve A≠C şartını sağlıyor. Yani AC ∈ {13, 17, 29, 37, 41, 53, 61, 73, 89, 97}. -
ABC sayılarının oluşturulması
- A, B, C rakamları 1…9 arasında ve birbirinden farklı.
- AC sabit seçildikten sonra B, A ve C’den farklı kalan 7 rakamdan herhangi biri olabilir.
-
En küçük üç basamaklı ABC sayısını bulma
- Yüzler basamağı A mümkün olduğunca küçük olmalı → A=1
- A=1 olan AC’ler: 13 veya 17
- AC=13 ise C=3. B en küçük kayıtlı rakam olmalı; B∈{2,4,5,…,9} → en küçüğü 2 → 123
- AC=17 ise en küçük ABC = 127
- En küçük sonuç: 123
-
En büyük üç basamaklı ABC sayısını bulma
- Yüzler basamağı A mümkün olduğunca büyük → A=9
- A=9 olan AC’ler: yalnızca 97
- C=7. B en büyük rakam olmalı; B∈{1,2,3,4,5,6,8} → en büyüğü 8 → 987
- En büyük sonuç: 987
-
Toplam
123 + 987 = 1110
Özet Tablosu
| A | C | AC (“kare asal”) | B’nin alabileceği en küçük değer → ABCmin | B’nin alabileceği en büyük değer → ABCmax |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 3 | 13 | 2 → 123 | – |
| 1 | 7 | 17 | 2 → 127 | – |
| … | … | … | … | … |
| 9 | 7 | 97 | – | 8 → 987 |
En küçük ABC = 123
En büyük ABC = 987
Toplam = 1110
Cevap: 1110 @Gg_12
Soru 88 (Kare Asal Sayı Problemi)
Soru Metni (Özet):
“İki tam sayının kareleri toplamına eşit olan asal sayıya kare asal sayı denir. A, B ve C (0–9’dan ve birbirinden farklı) olmak üzere, AC iki basamaklı sayısı kare asal olsun. Buna göre, üç basamaklı en küçük ABC sayısı ile üç basamaklı en büyük ABC sayısının toplamı kaçtır?”
Verilen şıklardan:
A) 1107
B) 1110
C) 1120
D) 1127
E) 1137
Çözüm Adımları:
-
Kare Asal Tanımı ve 2 Basamaklı Olabilecek Sayılar
İki tam sayının kareleri toplamına eşit olan ve asal olan 2 basamaklı sayıları belirleyelim. 2 basamaklı asal sayıların “toplamı iki tam sayının karesi” şeklinde yazılabilmesi için (teori gereği) 1 mod 4 şeklinde olan asal sayıları kontrol etmek gerekir. Aşağıdakiler bu özelliği taşır (hepsi asaldır ve iki tam sayının kareleri toplamına eşittir):- 13 = 2² + 3²
- 17 = 1² + 4²
- 29 = 2² + 5²
- 37 = 1² + 6²
- 41 = 4² + 5²
- 53 = 2² + 7²
- 61 = 5² + 6²
- 73 = 3² + 8²
- 89 = 5² + 8²
- 97 = 4² + 9²
Dolayısıyla “AC” iki basamaklı sayısı bu listede olmalıdır.
-
ABC’nin En Küçük ve En Büyük Olması
• Üç basamaklı sayı “ABC” için A≠0 ve A, B, C birbirinden farklıdır.
• “AC” listenin bir elemanı olmalı. A, B, C ∈ {0,1,2,…,9} ve A≠0, tüm rakamlar farklı.
• En küçük üç basamaklı “ABC” sayısı için AC, listedeki en küçük kare asal (13) alınırsa A=1, C=3’tür. B, {0,…,9} \ {1,3} içinden en küçük rakamdır ancak 0 yerine 2,3… değerleri de denenebilir. Sorularda genellikle B=0 da mümkün olabilir, fakat çoğu zaman “en küçük” istenen 3 basamaklı sayıda “B=0” da geçerli sayılmazsa (veya soruda tüm rakamların 1–9’dan geldiği ima ediliyorsa) en küçük B=2 olur. Böylece ABC = 123.
• En büyük üç basamaklı “ABC” sayısı için AC, listedeki en büyük kare asal (97) alınırsa A=9, C=7’dir. B de {1,…,8} \ {9,7} içinden en büyük rakam 8’dir. Böylece ABC = 987. -
Toplam Hesaplama
- En küçük ABC = 123
- En büyük ABC = 987
- İkisinin toplamı = 123 + 987 = 1110
Doğru Yanıt: 1110 (B şıkkı)
