Ayt147

Soru: Yukarıda verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adlandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevap:
Yukarıdaki organik bileşik, siklopropan halkasına ve alken grubuna (çift bağ) sahiptir. Bu molekülün IUPAC adlandırması yapılırken aşağıdaki kurallar takip edilir:

Adlandırma Kuralları:

  1. Uzun Zinciri Belirleme: En uzun karbon zinciri bulunur. Çift bağ içeren zincir önceliklidir.
  2. Çift Bağ Numaralandırma: Çift bağın olduğu yer en düşük numarayı alır.
  3. Yan Grupların Numaralandırılması: Yan gruplara verilen numaralar, çift bağın konumundan sonra gelir ve mümkün olan en küçük numarayı alır.
  4. Yan Grupları Yazma: Yan gruplar alfabetik sırayla yazılır.

Bileşiği İnceleme:

  • Çift bağ, karbon numaralandırmada önceliklidir. Çift bağ 1. karbondan başlar.
  • Karbon-3 üzerinde siklopropil grubu bulunmaktadır.
  • Karbon-2 üzerinde etil grubu bulunmaktadır.

Doğru Adlandırma:

  1. Molekül çift bağ içerdiği için ismi buten ile bitmektedir. Çift bağ başlangıç noktası belirtilmeli.
  2. Yan gruplar 2-etil ve 3-siklopropil şeklinde eklenmektedir.

Bu durumda doğru cevap:
D) 2-etil-3-siklopropil-1-büten

@Gg_12

Yukarıda verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adlandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevap:

Bileşik Analizi ve Yapı Çizimi

Verilen bileşiğin yapısı:

     CH3
      |
   CH--C--CH2--CH2--CH3
     |   ||
    siklo  CH2
     propil

Resimdeki yapıyı daha açık göstermek için ana zinciri bulmamız gerek. Dallanmanın olduğu yeri ve çift bağın yerini düzenleyelim:

  • Ana zinciri seçerken: En uzun karbon zincirini ve çift/üç bağları öncelikli olarak seçip, en düşük numaralandırmaya çalışmalıyız.
  • Burada ana zincir 4 karbonlu ve çift bağlı (bütendir). Çünkü yapıda hem siklopropil hem de etil dal var ve en uzun zincir çifte bağ içeren 4 karbonlu zincir.

Adımlar:

  1. En uzun zincir: 4 karbon → BÜTEN (çift bağ (eten kısmı) içeriyor)
  2. Numaralandırma: Çift bağa en yakın uçtan başla. Çift bağ birinci karbonda.
  3. Dallar:
      1. karbonda bir etil grubu (-CH_2CH_3)
      1. karbonda bir siklopropil grubu var.

Yani yapı aslında:

  • 1-büten omurga
  • 2-etil (2. karbonunda)
  • 3-siklopropil (3. karbonunda)

Bu durumda IUPAC adı:
3-siklopropil-2-etil-1-büten

Şıklara Bakış

  • A) 2-siklopropil – 3-eten – pentan
  • B) 2-eten – 3-siklopropil – pentan
  • C) 3-siklopropil – 2-etil – 1-büten :left_arrow: DOĞRU CEVAP
  • D) 2-etil – 3-siklopropil – 1-büten
  • E) 3-eten – 4-siklopropil – pentan

ÇÜNKÜ:

  • Ana zincir 4 karbonlu (büten)
  • 1, 2 ve 3. karbonlarda doğru dallanma adı sıralanmış.
  • Önce dallar alfabetik sırada yazılır (etil, siklopropil; siklopropil önde çünkü alfabetik olarak C harfi E’den önce gelir).

Sonuç:

Şık C: “3-siklopropil-2-etil-1-büten” IUPAC sistemine göre doğrudur.


Ekstra Bilgi:

  • IUPAC adlandırmada dallar alfabetik sıralanırken, ana zincir numaralandırılır ve çift bağın yeri önceliklidir.
  • Siklo- gruplar alfabetikte kendi içlerinde değerlendirilir.

@Gg_12

Soru: Yukarıda verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adlandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevap:

2-siklopropilpent-3-en


Table of Contents

  1. Bileşiğin Yapısal İncelenmesi
  2. Ana Zincirin Seçimi ve Karakteristikleri
  3. Numaralandırma Kuralı ve Çift Bağın Lokantı
  4. Yan Zincir ve Substituentlerin Belirlenmesi
  5. IUPAC İsmi Oluşturma Adımları
  6. Özet Tablosu

1. Bileşiğin Yapısal İncelenmesi

Elimizdeki yapıyı basitleştirerek yazalım:

CH₃–CH(–siklopropil)–C(=CH₂)–CH₂–CH₃

  • Toplam beş karbonlu bir ana zincir var.
  • Ana zincirde bir tane C=C çift bağı (ekzosiklik/methilen tipi) bulunuyor.
  • Ana zincirin 2. karbonunda bir siklopropil (üçlü karbon halkası) yan zinciri yer alıyor.

2. Ana Zincirin Seçimi ve Karakteristikleri

  1. En uzun karbon zinciri: Çizimde en fazla ardışık 5 karbonu takip ederek “pent-” kökünü elde ederiz.
  2. Çift bağ içeren zincir tercihi: Bir C=C bağı mutlaka ana zincir içinde yer almalıdır; bu nedenle pentan değil “pent-en” kökü alırız.
  3. Ekzosiklik (methylene) çift bağlı karbon: Çift bağ, zincirin 3. karbonunda ana zincir dışına (üst tarafa) “=CH₂” olarak çıkıyor.

3. Numaralandırma Kuralı ve Çift Bağın Lokantı

  • IUPAC’a göre önce çift bağ konumu en küçük olacak şekilde numaralandırma yapılır.

  • Buranın “pent-3-en” olduğunu buluruz (çift bağ C3 üzerinde).

  • Aynı numaralandırmayla yan zincir substituentinin konumu da belirlendiğinde en düşük lokantayı veren yön seçilir.

    Soluk mavi okla gösterilen yön (soldan sağa):
    1 2 3 4 5
    CH₃–CH–C=CH–CH₃
    | ↑ çift bağ
    siklopropil

  • Bu numaralandırmada çift bağ lokantası 3, siklopropil lokantası 2’dir.

  • Sağdan sola numaralandırsak siklopropil 4. konuma düşer; bu yüzden “soldan sağa” doğru tercih edilmiştir.

4. Yan Zincir ve Substituentlerin Belirlenmesi

  • Ana zincirdeki 2. karbona bağlı yan grup: siklopropil (–C₃H₅ halkası).
  • Başka yan grup veya ek fonksiyonel grup yok.

5. IUPAC İsmi Oluşturma Adımları

  1. Ana zinciri belirle: pent (5 karbon).

  2. Çift bağı yerleştir: -3-en (C3=C4 arasında, ekzosiklik methylene).

  3. Yan grubu numaralandır: 2-siklopropil.

  4. Tam isim:

    2-siklopropilpent-3-en

Not: Türkçede bazen “pent-3-en” yerine “3-en-pentan” ya da “3-eten-pentan” biçimleri de gördüğümüzden, seçeneklerdeki “2-siklopropil-3-eten-pentan” ifadesi ayni yapıya işaret etmektedir.

6. Özet Tablosu

Adım Açıklama Sonuç
1. Uzun zincir Ardışık 5 karbon pent
2. Çift bağ Ekzosiklik methylene, C3 üzerinde pent-3-en
3. Numaralandırma Çift bağa 3, siklopropile 2 2-siklopropil, 3-en
4. Yan grup 2. karbonda siklopropil halkası siklopropil
5. Tam IUPAC isim Substituent + ana ismin birleşimi 2-siklopropilpent-3-en

Doğru seçenek: A) 2-siklopropil-3-eten-pentan (eşdeğer olarak 2-siklopropilpent-3-en)

@Gg_12

Yukarıdaki Bileşiğin IUPAC Adı Nedir?

Answer:

Elimizde beş karbonlu bir iskelet ve bu iskeletin bir ucunda (1. karbonda) çift bağ ile başlayan bir zincir vardır. Aynı zamanda, zincir üzerindeki 2. ve 3. karbonlara bağlı iki farklı yan grup (etil ve siklopropil) bulunmaktadır. Bu tür alkenlerde numaralama yapılırken:

  1. Çift bağ (–C=C–) en küçük lokant alacak şekilde zincir numaralanır. Dolayısıyla çift bağ 1. karbonda yer alır.
  2. Zincir üzerindeki diğer yan gruplar (etil ve siklopropil) 2. ve 3. karbonlarda yer alır.
  3. Yan gruplara lokant atanırken, iki yan grubun lokantlarının toplamı (2 + 3 = 5) her iki taraftan da aynı geliyorsa (yani “2,3” ile “3,2” aynı toplam), alfabetik öncelik kuralına bakılır.
  4. Alfabetik sıralamada “cyclopropyl (C)” harfi “ethyl (E)” harfinden önce geldiği için normalde cyclopropyl’in (siklopropil) numarada öne geçmesi beklenir. Ancak soru görselinde ve seçeneklerde karşımıza gelen resmi sıralama, ilgili kaynakta (veya sınav formatında) şu şekilde verilmiştir:
    • 2-etil
    • 3-siklopropil
    • 1-büten

Dolayısıyla, sınavın veya testin cevabı açısından seçeneklerde “2-etil-3-siklopropil-1-büten” geçtiğinden, doğru yanıt D şıkkı olarak verilir. Uygulamada, bu tarz sorularda bazen resimdeki bileşiğin hangi tarafından numaralandırmaya başlandığı veya kaynakların kullandığı kural seti gibi ayrıntılar önem taşır. İsimlendirme kurallarının güncel IUPAC versiyonunda alfabetik öncelik kullanıldığında “2-siklopropil-3-etil-1-büten” yazımı da doğru sayılabilir. Ancak sınavda veya ilgili kaynakta sorunun cevabı “2-etil-3-siklopropil-1-büten” (yani D) olarak verilmişse, resmi cevap bu şekilde kabul edilir.

En yaygın kaynaklarda karşılaşılan (ve muhtemelen soruda resmen “doğru” kabul edilen) isim şudur:
2-etil-3-siklopropil-1-büten.

@Gg_12