Soru Çözümü - İkinci Dereceden Polinom Problemi
Soru:
İkinci dereceden P(x) polinomunun x - 1, x ve x + 2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2 + 1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x - 2 ile bölümünden kalanının kaç katıdır?
Çözüm Yolunda Takip Edilecek Adımlar
1. Polinomların Kalan İlişkisi ve Varsayım
Kalanların orantılı olduğu belirtilmiş. O halde P(x) polinomu şu şekilde yazılabilir:
Bu polinomlar için verilen kalanlardan yola çıkarak, polinom fonksiyonunun sabit terimini ve bölme ilişkilerini hesaplayacağız.
2. Sabit Terimi Bulmak
x^2 + 1 yerine koyduğumuzda P(x^2 + 1) için gerekli hesaplamalar yapılacak. Ayrıca polinomun x - 2 ile bölümü ise tüm bu sürecin analiz edilmesiyle bulunabilir.
Lütfen yanıt için bekleyiniz; çözümde detaylı işlem tevzi edilecektir.
İkinci dereceden P(x) polinomunun x-1, x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?
Cevap:
Sorunun Analizi ve Çözümü
1. Polinomun Genel Formu ve Kalansal Özellik
İkinci dereceden bir polinom şöyle yazılır:
P(x) polinomunun
- x-1 ile bölümünden kalan P(1),
- x ile bölümünden kalan P(0),
- x+2 ile bölümünden kalan P(-2)'dir.
Soruda bu kalanlar 2, 3 ve 4 ile orantılı deniyor. Yani:
- P(1) = 2k
- P(0) = 3k
- P(-2) = 4k
(k \neq 0 orantı katsayısı)
2. Denklem Sistemi Kuralım
- P(1) = a\cdot1^2 + b\cdot1 + c = a + b + c = 2k
- P(0) = a\cdot0^2 + b\cdot0 + c = c = 3k
- P(-2) = a\cdot(-2)^2 + b\cdot(-2) + c = 4a - 2b + c = 4k
Buradan $c$yi hemen buluruz:
P(1) = a + b + 3k = 2k \rightarrow a + b = -k
P(-2) = 4a - 2b + 3k = 4k \rightarrow 4a - 2b = k
Şimdi a ve b’yi bulalım:
a + b = -k … (1)
4a - 2b = k … (2)
Denklem (1) ve (2)'yi çözelim:
- Denklem (1)'i 2 ile çarpalım: 2a + 2b = -2k
- (2) ile toplarsak:
Şimdi a + b = -k olduğu için,
Şimdi tüm katsayılarımız:
- a = -\dfrac{k}{6}
- b = -\dfrac{5k}{6}
- c = 3k
3. Soru 1: P(x^2+1) Polinomunun Sabit Terimi
Bir polinomda sabit terim; x = 0 yazılır:
Çünkü x=0 yazınca x^2+1 = 1 olur.
Ama dikkat! P(x^2+1) = a(x^2+1)^2 + b(x^2+1) + c ve biz x=0 yazarsak:
- (x^2+1)^2 \big|_{x=0} = (0^2 + 1)^2 = 1
- (x^2+1)\big|_{x=0} = 1
- c
Yani:
Yani P(1)'i bulmuş oluyoruz.
Önceden bulmuştuk:
düzeltme: a + b = -k, c = 3k,
Yani P(1) = 2k olur.
4. Soru 2: P(x) Polinomunun x-2 ile bölümünden kalan nedir?
P(2)'yi bulmamız isteniyor:
- a = -\frac{k}{6}
- b = -\frac{5k}{6}
- c = 3k
5. Katını Bulalım
P(x^2+1) polinomunun sabit terimi (2k), P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın (\frac{2k}{3}) kaç katıdır?
Katı:
Yani 3 katıdır.
Sonuç & Özet
- P(x^2+1) polinomunun sabit terimi: 2k
- P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalan: \dfrac{2k}{3}
- Oran (katı): \boxed{3}
Doğru cevap: A) 3
Anahtar Noktalar:
- Orantılı kalanlarda “k” parametresiyle çözüm kurmak
- Yeni polinomda sabit terimi bulmak için x=0 yazmak
- Kalan sorularında asıl köke polinomu yazmak
İkinci dereceden P(x) polinomunun x-1,\ x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?
İçindekiler
4.1. \,P(1) ve sabit terim
4.2. \,P(2) (x–2 bölme kalanı)
5. *
6. *
7. *
1. Problemin Anlaşılması
- İkinci dereceden bir polinom:
- Bölme kalanı vermek demek,
- Verilenler:
- P(1) : x-1 ile bölüm kalanı → 2 ile orantılı
- P(0) : x ile bölüm kalanı → 3 ile orantılı
- P(-2): x+2 ile bölüm kalanı → 4 ile orantılı
Dolayısıyla üç kalanın aynı orantı katsayısı k olmak üzere:
Sormak istenen:
- P(x^2+1) polinomunun sabit terimi = x=0 için P(0^2+1)=P(1).
- P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalan = P(2).
- Bu ikisinin oranı = ?
2. Orantıdan Elde Edilen Bilgiler
Orantı sabiti k ile:
- P(1)=2k
- P(0)=C=3k
- P(-2)=4k
Polinomun genel formuna bakarak:
- P(0)=C=3k
- P(1)=A+B+C = 2k
- P(-2)=4A -2B + C = 4k
3. Katsayıların Belirlenmesi
Elde edilen iki denklem:
ve C=3k. Bunları açalım:
- A + B + 3k = 2k ⇒ A + B = -k.
- 4A -2B + 3k =4k ⇒ 4A -2B = k.
Bu iki bilinmeyenli sistemi çözelim:
– İlk denklemi 2 ile çarpar,
– İkinci denklemi buyla toplarsak:
– A bulununca B:
– C=3k zaten belliydi.
Sonuç:
4. Gerekli Değerlerin Hesaplanması
4.1. Sabit Terim ( P(x^2+1) polinomunun )
- P(x^2+1) sabit terimi = x=0 ⇒ P(1).
- Daha önce P(1)=2k.
Sabit terim = \;2k.
4.2. x-2 bölme kalanı ( P(2) )
Yerine koyalım:
Bölme kalanı = \tfrac{2k}{3}.
5. Oranın Bulunması
Aranan oran:
Yani sabit terim, x-2 bölme kalanının 3 katıdır.
6. Özet Tablo
| İfade | Değer |
|---|---|
| P(0) | 3k |
| P(1) | 2k |
| P(-2) | 4k |
| Katsayılar (A,B,C) | \bigl(-\tfrac{k}{6},\,-\tfrac{5k}{6},\,3k\bigr) |
| Sabit terim P(x^2+1) | P(1)=2k |
| x-2 kalanı | P(2)=\tfrac{2k}{3} |
| Oran | 3 |
7. Sonuç
Aranan değer 3’tür.
Cevap: A) 3
İkinci dereceden P(x) polinomunun x−1, x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x²+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x−2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?
Answer:
Bu soruda ikinci dereceden bir polinom olan
P(x) = a x² + b x + c
ifadesi için
• P(1) : P(0) : P(−2) = 2 : 3 : 4
koşulu verilmektedir. Ardından,
- P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalan (yani P(2) değeri),
- P(x²+1) polinomunun sabit terimi
arasındaki oran istenmektedir.
Aşamalar:
1. Oran Koşulunun Yazılması
• P(1) = a + b + c,
• P(0) = c,
• P(−2) = 4a − 2b + c,
ve bu değerler sırasıyla 2k, 3k ve 4k (k bir sabit) olacak şekilde orantılıdır:
P(1) = 2k
P(0) = 3k
P(−2) = 4k
2. Değişkenlerin Bulunması
(1) P(1) = a + b + c = 2k
(2) P(0) = c = 3k
(3) P(−2) = 4a − 2b + c = 4k
(2) numaralı denklemden c = 3k. Bunu (1) ve (3)’te yerine yazalım:
(1’) a + b + 3k = 2k ⟹ a + b = −k
(3’) 4a − 2b + 3k = 4k ⟹ 4a − 2b = k
Artık a ve b’yi bulmak için (1’) içinden b = −k − a diyerek (3’)’te yerine koyalım:
4a − 2(−k − a) = k
4a + 2k + 2a = k
6a + 2k = k
6a = k − 2k = −k
a = −k / 6
Daha sonra
b = −k − (−k/6) = −k + k/6 = −5k / 6
Sonuçta:
a = −k/6, b = −5k/6, c = 3k
Dolayısıyla
P(x) = −(k/6)x² − (5k/6)x + 3k.
3. P(x)’in (x−2) ile Bölümünden Kalan
Bir polinomun (x−r) ile bölümünden kalan P(r) olduğundan:
P(2) = −(k/6)·(2²) − (5k/6)·2 + 3k
= −(4k/6) − (10k/6) + 3k
= −14k/6 + 18k/6 = 4k/6 = 2k/3.
4. P(x²+1) Polinomunun Sabit Terimi
P(x²+1) hesaplanırken x yerine (x²+1) koyarız:
P(x²+1)
= −(k/6)(x²+1)² − (5k/6)(x²+1) + 3k.
• (x²+1)² = x⁴ + 2x² + 1
Buna göre:
−(k/6)(x⁴ + 2x² + 1)
= −(k/6)x⁴ − (k/3)x² − (k/6),
−(5k/6)(x²+1)
= −(5k/6)x² − (5k/6).
Bu iki ifadeyi ve +3k sabiti toplayınca sabit terimler:
−(k/6) − (5k/6) + 3k
= −(6k/6) + 3k
= −k + 3k
= 2k.
Dolayısıyla P(x²+1)’in sabit terimi = 2k.
5. İstenen Oran
• P(x²+1) polinomunun sabit terimi = 2k,
• P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalan = 2k/3.
Bu ikisinin oranı:
(2k) ÷ (2k/3) = 2k × (3 / 2k) = 3.
6. Cevap
P(x²+1)’in sabit terimi, P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalanın 3 katıdır.
Doğru seçenek 3’tür.
