Ayt104

Soru Çözümü - İkinci Dereceden Polinom Problemi

Soru:

İkinci dereceden P(x) polinomunun x - 1, x ve x + 2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2 + 1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x - 2 ile bölümünden kalanının kaç katıdır?


Çözüm Yolunda Takip Edilecek Adımlar

1. Polinomların Kalan İlişkisi ve Varsayım

Kalanların orantılı olduğu belirtilmiş. O halde P(x) polinomu şu şekilde yazılabilir:

P(x) = (x - 1)k_1 + 2, \quad P(x) = k_2x + 3, \quad P(x) = (x + 2)k_3 + 4.

Bu polinomlar için verilen kalanlardan yola çıkarak, polinom fonksiyonunun sabit terimini ve bölme ilişkilerini hesaplayacağız.


2. Sabit Terimi Bulmak

x^2 + 1 yerine koyduğumuzda P(x^2 + 1) için gerekli hesaplamalar yapılacak. Ayrıca polinomun x - 2 ile bölümü ise tüm bu sürecin analiz edilmesiyle bulunabilir.


Lütfen yanıt için bekleyiniz; çözümde detaylı işlem tevzi edilecektir.


@Gg_12

İkinci dereceden P(x) polinomunun x-1, x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?

Cevap:

Sorunun Analizi ve Çözümü

1. Polinomun Genel Formu ve Kalansal Özellik

İkinci dereceden bir polinom şöyle yazılır:

P(x) = ax^2 + bx + c

P(x) polinomunun

  • x-1 ile bölümünden kalan P(1),
  • x ile bölümünden kalan P(0),
  • x+2 ile bölümünden kalan P(-2)'dir.

Soruda bu kalanlar 2, 3 ve 4 ile orantılı deniyor. Yani:

  • P(1) = 2k
  • P(0) = 3k
  • P(-2) = 4k

(k \neq 0 orantı katsayısı)

2. Denklem Sistemi Kuralım

  • P(1) = a\cdot1^2 + b\cdot1 + c = a + b + c = 2k
  • P(0) = a\cdot0^2 + b\cdot0 + c = c = 3k
  • P(-2) = a\cdot(-2)^2 + b\cdot(-2) + c = 4a - 2b + c = 4k

Buradan $c$yi hemen buluruz:

c = 3k

P(1) = a + b + 3k = 2k \rightarrow a + b = -k

P(-2) = 4a - 2b + 3k = 4k \rightarrow 4a - 2b = k

Şimdi a ve b’yi bulalım:

a + b = -k … (1)

4a - 2b = k … (2)

Denklem (1) ve (2)'yi çözelim:

  • Denklem (1)'i 2 ile çarpalım: 2a + 2b = -2k
  • (2) ile toplarsak:
4a - 2b = k \\ + 2a + 2b = -2k \\ --------------------- \\ 6a = k - 2k = -k \implies a = -\frac{k}{6}

Şimdi a + b = -k olduğu için,

-\frac{k}{6} + b = -k \implies b = -k + \frac{k}{6} = -\frac{6k}{6} + \frac{k}{6} = -\frac{5k}{6}

Şimdi tüm katsayılarımız:

  • a = -\dfrac{k}{6}
  • b = -\dfrac{5k}{6}
  • c = 3k

3. Soru 1: P(x^2+1) Polinomunun Sabit Terimi

Bir polinomda sabit terim; x = 0 yazılır:

P(x^2+1) \text{ polinomunun sabit terimi } = P(1)

Çünkü x=0 yazınca x^2+1 = 1 olur.

Ama dikkat! P(x^2+1) = a(x^2+1)^2 + b(x^2+1) + c ve biz x=0 yazarsak:

  • (x^2+1)^2 \big|_{x=0} = (0^2 + 1)^2 = 1
  • (x^2+1)\big|_{x=0} = 1
  • c

Yani:

\text{Sabit terim} = a \cdot 1 + b \cdot 1 + c = a + b + c

Yani P(1)'i bulmuş oluyoruz.

Önceden bulmuştuk:

a + b + c = 2k + 3k = 5k

düzeltme: a + b = -k, c = 3k,

(a + b) + c = (-k) + 3k = 2k

Yani P(1) = 2k olur.

4. Soru 2: P(x) Polinomunun x-2 ile bölümünden kalan nedir?

P(2)'yi bulmamız isteniyor:

  • a = -\frac{k}{6}
  • b = -\frac{5k}{6}
  • c = 3k
P(2) = a \cdot 4 + b \cdot 2 + c \\ = 4 \cdot \left(-\frac{k}{6}\right) + 2 \cdot \left(-\frac{5k}{6}\right) + 3k \\ = -\frac{4k}{6} - \frac{10k}{6} + 3k \\ = -\frac{14k}{6} + 3k \\ = -\frac{7k}{3} + 3k = 3k - \frac{7k}{3} \\ = \frac{9k - 7k}{3} = \frac{2k}{3}

5. Katını Bulalım

P(x^2+1) polinomunun sabit terimi (2k), P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın (\frac{2k}{3}) kaç katıdır?

Katı:

\text{Kat} = \frac{2k}{\frac{2k}{3}} = \frac{2k \cdot 3}{2k} = 3

Yani 3 katıdır.


Sonuç & Özet

  • P(x^2+1) polinomunun sabit terimi: 2k
  • P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalan: \dfrac{2k}{3}
  • Oran (katı): \boxed{3}

Doğru cevap: A) 3


Anahtar Noktalar:

  • Orantılı kalanlarda “k” parametresiyle çözüm kurmak
  • Yeni polinomda sabit terimi bulmak için x=0 yazmak
  • Kalan sorularında asıl köke polinomu yazmak

@Gg_12

İkinci dereceden P(x) polinomunun x-1,\ x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x^2+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?


İçindekiler

4.1. \,P(1) ve sabit terim
4.2. \,P(2) (x–2 bölme kalanı)
5. *
6. *
7. *


1. Problemin Anlaşılması

  • İkinci dereceden bir polinom:
P(x)=Ax^2+Bx+C \quad (A\neq0)
  • Bölme kalanı vermek demek,
x - a \text{ ile bölününce kalan } = P(a).
  • Verilenler:
  • P(1) : x-1 ile bölüm kalanı → 2 ile orantılı
  • P(0) : x ile bölüm kalanı → 3 ile orantılı
  • P(-2): x+2 ile bölüm kalanı → 4 ile orantılı

Dolayısıyla üç kalanın aynı orantı katsayısı k olmak üzere:

\begin{cases} P(1)=2k,\\ P(0)=3k,\\ P(-2)=4k. \end{cases}

Sormak istenen:

  • P(x^2+1) polinomunun sabit terimi = x=0 için P(0^2+1)=P(1).
  • P(x) polinomunun x-2 ile bölümünden kalan = P(2).
  • Bu ikisinin oranı = ?

2. Orantıdan Elde Edilen Bilgiler

Orantı sabiti k ile:

  1. P(1)=2k
  2. P(0)=C=3k
  3. P(-2)=4k

Polinomun genel formuna bakarak:

P(x)=Ax^2+Bx+C.
  • P(0)=C=3k
  • P(1)=A+B+C = 2k
  • P(-2)=4A -2B + C = 4k

3. Katsayıların Belirlenmesi

Elde edilen iki denklem:

\begin{cases} A + B + C = 2k,\\ 4A - 2B + C = 4k, \end{cases}

ve C=3k. Bunları açalım:

  1. A + B + 3k = 2k ⇒ A + B = -k.
  2. 4A -2B + 3k =4k ⇒ 4A -2B = k.

Bu iki bilinmeyenli sistemi çözelim:

\begin{aligned} &A + B = -k,\\ &4A -2B = k. \end{aligned}

– İlk denklemi 2 ile çarpar,

2A + 2B = -2k.

– İkinci denklemi buyla toplarsak:

(2A+2B)+(4A-2B)= -2k + k \;\Longrightarrow\; 6A = -k \;\Longrightarrow\; A = -\tfrac{k}{6}.

– A bulununca B:

A + B = -k \;\Longrightarrow\; B = -k - A = -k + \tfrac{k}{6} = -\tfrac{5k}{6}.

– C=3k zaten belliydi.

Sonuç:

\boxed{A=-\tfrac{k}{6},\quad B=-\tfrac{5k}{6},\quad C=3k.}

4. Gerekli Değerlerin Hesaplanması

4.1. Sabit Terim ( P(x^2+1) polinomunun )

  • P(x^2+1) sabit terimi = x=0 ⇒ P(1).
  • Daha önce P(1)=2k.

Sabit terim = \;2k.

4.2. x-2 bölme kalanı ( P(2) )

P(2)=A\cdot2^2 + B\cdot2 + C =4A +2B + C.

Yerine koyalım:

4\Bigl(-\tfrac{k}{6}\Bigr) +2\Bigl(-\tfrac{5k}{6}\Bigr) +3k = -\tfrac{4k}{6} - \tfrac{10k}{6} +3k = -\tfrac{14k}{6} +3k = -\tfrac{7k}{3} + \tfrac{9k}{3} = \tfrac{2k}{3}.

Bölme kalanı = \tfrac{2k}{3}.


5. Oranın Bulunması

Aranan oran:

\frac{\text{Sabit terim of }P(x^2+1)}{\text{Remainder of }P(x)\text{ by }x-2} = \frac{2k}{\,\tfrac{2k}{3}\,} = 3.

Yani sabit terim, x-2 bölme kalanının 3 katıdır.


6. Özet Tablo

İfade Değer
P(0) 3k
P(1) 2k
P(-2) 4k
Katsayılar (A,B,C) \bigl(-\tfrac{k}{6},\,-\tfrac{5k}{6},\,3k\bigr)
Sabit terim P(x^2+1) P(1)=2k
x-2 kalanı P(2)=\tfrac{2k}{3}
Oran 3

7. Sonuç

Aranan değer 3’tür.

Cevap: A) 3

@Gg_12

İkinci dereceden P(x) polinomunun x−1, x ve x+2 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 2, 3 ve 4 ile orantılıdır. Buna göre, P(x²+1) polinomunun sabit terimi, P(x) polinomunun x−2 ile bölümünden kalanın kaç katıdır?

Answer:

Bu soruda ikinci dereceden bir polinom olan
P(x) = a x² + b x + c
ifadesi için
• P(1) : P(0) : P(−2) = 2 : 3 : 4
koşulu verilmektedir. Ardından,

  1. P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalan (yani P(2) değeri),
  2. P(x²+1) polinomunun sabit terimi
    arasındaki oran istenmektedir.

Aşamalar:


1. Oran Koşulunun Yazılması

• P(1) = a + b + c,
• P(0) = c,
• P(−2) = 4a − 2b + c,

ve bu değerler sırasıyla 2k, 3k ve 4k (k bir sabit) olacak şekilde orantılıdır:

P(1) = 2k
P(0) = 3k
P(−2) = 4k


2. Değişkenlerin Bulunması

(1) P(1) = a + b + c = 2k
(2) P(0) = c = 3k
(3) P(−2) = 4a − 2b + c = 4k

(2) numaralı denklemden c = 3k. Bunu (1) ve (3)’te yerine yazalım:

(1’) a + b + 3k = 2k ⟹ a + b = −k
(3’) 4a − 2b + 3k = 4k ⟹ 4a − 2b = k

Artık a ve b’yi bulmak için (1’) içinden b = −k − a diyerek (3’)’te yerine koyalım:

4a − 2(−k − a) = k
4a + 2k + 2a = k
6a + 2k = k
6a = k − 2k = −k
a = −k / 6

Daha sonra
b = −k − (−k/6) = −k + k/6 = −5k / 6

Sonuçta:
a = −k/6, b = −5k/6, c = 3k

Dolayısıyla
P(x) = −(k/6)x² − (5k/6)x + 3k.


3. P(x)’in (x−2) ile Bölümünden Kalan

Bir polinomun (x−r) ile bölümünden kalan P(r) olduğundan:
P(2) = −(k/6)·(2²) − (5k/6)·2 + 3k
= −(4k/6) − (10k/6) + 3k
= −14k/6 + 18k/6 = 4k/6 = 2k/3.


4. P(x²+1) Polinomunun Sabit Terimi

P(x²+1) hesaplanırken x yerine (x²+1) koyarız:

P(x²+1)
= −(k/6)(x²+1)² − (5k/6)(x²+1) + 3k.

• (x²+1)² = x⁴ + 2x² + 1
Buna göre:

−(k/6)(x⁴ + 2x² + 1)
= −(k/6)x⁴ − (k/3)x² − (k/6),

−(5k/6)(x²+1)
= −(5k/6)x² − (5k/6).

Bu iki ifadeyi ve +3k sabiti toplayınca sabit terimler:

−(k/6) − (5k/6) + 3k
= −(6k/6) + 3k
= −k + 3k
= 2k.

Dolayısıyla P(x²+1)’in sabit terimi = 2k.


5. İstenen Oran

• P(x²+1) polinomunun sabit terimi = 2k,
• P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalan = 2k/3.

Bu ikisinin oranı:

(2k) ÷ (2k/3) = 2k × (3 / 2k) = 3.


6. Cevap

P(x²+1)’in sabit terimi, P(x)’in (x−2) ile bölümünden kalanın 3 katıdır.
Doğru seçenek 3’tür.

@Gg_12