Sorunun Çözümü
Soru, bir geometrik dizinin terimleri ile ilgili olup, pozitif terimli geometrik dizinin özelliklerini kullanarak a_{10} değerini bulmamızı istiyor.
Verilen Bilgiler:
- C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3
- C_9 = 8 \cdot C_8
- Geometrik dizinin ilk n teriminin çarpımı: C_n
Bu bilgileri kullanarak adım adım çözümü gerçekleştireceğiz.
Geometrik Dizi Özellikleri
Bir geometrik dizide terimlerin çarpımı C_n, aşağıdaki şekilde ifade edilir:
Şimdi soruda verilen bilgileri geometrik dizinin ortak oranı r ile ifade ederek analize başlayalım.
Adım 1: İlgili Çarpımların Açılımı
Çarpım ifadeleri geometrik dizinin genel terimlerini birleştirir. a_n, genel olarak:
Bu durumda:
- C_9, ilk 9 terimin çarpımıdır:
- C_{12}, ilk 12 terimin çarpımıdır:
Adım 2: C_{12} ve C_9 İlişkisi
Soruda belirtilen:
Yerine yazarsak:
Buradan düzenleme yapabiliriz:
Bu eşitlikten:
Adım 3: C_9 ve C_8 İlişkisi
Soruda ayrıca şu eşitlik verilmiş:
Bu demektir ki:
Düzenlersek:
Buradan sadeleştirme yapabiliriz:
Adım 4: a_{10} Bulma
Genel terim formülüne göre:
Sorudan bulduğumuz:
Bu durumda:
Dolayısıyla:
Adım 5: Sonuç
Soruda verilen tüm verilerle işlemleri yapınca, r değerinin 2 olduğunu buluyoruz. Bu durumda:
Cevap:
D) 16
Pozitif terimli (a_n) geometrik dizisinin ilk n teriminin çarpımı C_n ile gösteriliyor.
olduğuna göre, a_{10} kaçtır?
Cevap:
1. Temel Bilgiler ve Tanımlar
Bir geometrik dizide, C_n dizinin ilk n teriminin çarpımıdır.
- Geometrik dizinin ilk terimi a_1, ortak oranı r ise;
- n terimi: a_n = a_1 \cdot r^{n-1}
- İlk n terimin çarpımı:C_n = a_1 \cdot a_2 \cdot a_3 \cdot \ldots \cdot a_n = \prod_{k=1}^{n} a_k
Her terim a_k = a_1 \cdot r^{k-1} olduğundan:
2. Verilenleri Eşitliğe Yerleştirelim
C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3
- C_{12} = a_1^{12} \cdot r^{66}, çünkü 66 = \frac{12\cdot11}{2}
- C_9 = a_1^9 \cdot r^{36}, çünkü 36 = \frac{9\cdot8}{2}
Bu durumda:
Bunu sadeleştirirsek:
C_9 = 8 \cdot C_8
- C_8 = a_1^8 \cdot r^{28}
- C_9 = a_1^9 \cdot r^{36}
Aradaki farkı yazarsak:
Buradan:
3. Sistemi Çözümleyelim
İlk İfadeyi Kullan
a_1^{3} \cdot r^{30} = 3^6 \cdot 2^3
(a_1 \cdot r^8)^3 = a_1^3 \cdot r^{24} olur. Bizde ise a_1^3 \cdot r^{30} var.
Yani ifadeyi şu şekilde ayırabiliriz:
Ama aynı zamanda:
Yani:
5832 = 2^3 \cdot 3^6, 512 = 2^9, bu durumda:
a_1’i Bulalım
(1)'de yerine koyarsak:
4. a_{10} Hesapla
a_{10} = a_1 \cdot r^{9}
a_1 = 8 \cdot (2/3)^8, r^9 = (3/2)^9 = \frac{3^9}{2^9}
Çarpalım:
(2/3)^8 \cdot (3^9 / 2^9) = 3^{9-8}/2^{9-8} = 3^1/2^1 = \frac{3}{2}
Dolayısıyla:
Doğru Cevap: \boxed{12}
Yani, a_{10} = \boxed{12} olur.
Soru 103 (Geometrik dizi problemleri)
Soru:
Pozitif terimli (aₙ) geometrik dizisinin ilk n teriminin çarpımı Cₙ ile gösterilmektedir.
C₁₂ = C₉ · 3⁶ · 2³
C₉ = 8·C₈
olduğuna göre, a₁₀ kaçtır?
A) 6
B) 9
C) 12
D) 16
E) 18
Çözüm Aşamaları:
-
Geometrik dizide ilk n terimin çarpımı:
Cₙ = a₁ · a₂ · … · aₙ -
Verilen bilgilere göre:
– C₁₂ = C₉ · 3⁶ · 2³
– C₉ = 8 · C₈
Buradan C₉ / C₈ = a₉ olduğundan a₉ = 8 olduğunu anlarız. -
C₁₂ / C₉ = a₁₀ · a₁₁ · a₁₂ = 3⁶ · 2³
Geometrik dizide (aₙ) = a₁ · rⁿ⁻¹ ifadesi geçerlidir.
– a₉ = 8 = a₁ · r⁸
– a₁₀ = a₉ · r = 8r
– a₁₁ = 8r²
– a₁₂ = 8r³Dolayısıyla,
a₁₀ · a₁₁ · a₁₂ = (8r) · (8r²) · (8r³) = 512 · r⁶ -
Eşitlikten:
512 · r⁶ = 3⁶ · 2³512 = 2⁹ olduğundan,
2⁹ · r⁶ = 3⁶ · 2³
=> 2⁶ · r⁶ = 3⁶
=> r⁶ = (3⁶)/(2⁶) = (3/2)⁶
=> r = 3/2 (pozitif terimli olduğundan pozitif kök alınır). -
Artık a₉ = 8 ve a₁₀ = a₉ · r = 8 · (3/2) = 12.
Cevap: 12 (C şıkkı)
Geometrik bir dizide, terimler pozitif olduğu için aşağıdaki formülü kullanırız:
Cₙ = a₁·a₂·…·aₙ = aⁿ·r^{n(n–1)/2}
Burada
• a = dizi 1. terimi
• r = ortak oran
Elimizdeki veriler:
- C₁₂ = C₉·3⁶·2³
- C₉ = 8·C₈
Adım 1 – İki oranı yazalım
a) C₁₂ / C₉ = a³·r^{(12·11/2 – 9·8/2)} = a³·r^{66–36} = a³·r³⁰
Buna göre
a³·r³⁰ = 3⁶·2³
b) C₉ / C₈ = a·r^{(9·8/2 – 8·7/2)} = a·r^{36–28} = a·r⁸
Buna göre
a·r⁸ = 8 = 2³
Adım 2 – a·r⁸ = 2³ denkleminden a’yı bulalım
a = 2³ / r⁸ = 8 / r⁸
Adım 3 – a³·r³⁰ = 3⁶·2³ denklemine yerine koyup r’yi bulalım
(8 / r⁸)³ · r³⁰ = 2³·3⁶
8³·r^{30–24} = 2³·3⁶
512·r⁶ = 8·729
r⁶ = (8·729) / 512 = (2³·3⁶)/(2⁹) = 3⁶/2⁶ = (3/2)⁶
⇒ r = 3/2
Adım 4 – a’yı bulalım
a = 8 / ( (3/2)⁸ ) = 8 · (2⁸ / 3⁸) = 2³ · 2⁸ / 3⁸ = 2¹¹ / 3⁸
Adım 5 – a₁₀ değerini hesaplayalım
a₁₀ = a·r⁹
= (2¹¹ / 3⁸) · (3/2)⁹
= 2^{11–9} · 3^{9–8}
= 2² · 3¹
= 4·3
= 12
Sonuç olarak, a₁₀ = 12.
Cevap: C) 12
