Ayt103

Sorunun Çözümü

Soru, bir geometrik dizinin terimleri ile ilgili olup, pozitif terimli geometrik dizinin özelliklerini kullanarak a_{10} değerini bulmamızı istiyor.

Verilen Bilgiler:

  • C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3
  • C_9 = 8 \cdot C_8
  • Geometrik dizinin ilk n teriminin çarpımı: C_n

Bu bilgileri kullanarak adım adım çözümü gerçekleştireceğiz.


Geometrik Dizi Özellikleri

Bir geometrik dizide terimlerin çarpımı C_n, aşağıdaki şekilde ifade edilir:

C_n = a_1 \cdot a_2 \cdot a_3 \cdot \dots \cdot a_n

Şimdi soruda verilen bilgileri geometrik dizinin ortak oranı r ile ifade ederek analize başlayalım.

Adım 1: İlgili Çarpımların Açılımı

Çarpım ifadeleri geometrik dizinin genel terimlerini birleştirir. a_n, genel olarak:

a_n = a_1 \cdot r^{n-1}

Bu durumda:

  • C_9, ilk 9 terimin çarpımıdır:
C_9 = a_1 \cdot a_2 \cdot \dots \cdot a_9 = a_1^9 \cdot r^{36}
  • C_{12}, ilk 12 terimin çarpımıdır:
C_{12} = a_1^{12} \cdot r^{66}

Adım 2: C_{12} ve C_9 İlişkisi

Soruda belirtilen:

C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3

Yerine yazarsak:

a_1^{12} \cdot r^{66} = (a_1^9 \cdot r^{36}) \cdot 3^6 \cdot 2^3

Buradan düzenleme yapabiliriz:

a_1^{12} \cdot r^{66} = a_1^9 \cdot r^{36} \cdot 729 \cdot 8

Bu eşitlikten:

a_1^{12} \cdot r^{66} = a_1^9 \cdot r^{36} \cdot 5832

Adım 3: C_9 ve C_8 İlişkisi

Soruda ayrıca şu eşitlik verilmiş:

C_9 = 8 \cdot C_8

Bu demektir ki:

a_1^9 \cdot r^{36} = 8 \cdot (a_1^8 \cdot r^{28})

Düzenlersek:

a_1^9 \cdot r^{36} = 8 \cdot a_1^8 \cdot r^{28}

Buradan sadeleştirme yapabiliriz:

a_1 \cdot r^8 = 8

Adım 4: a_{10} Bulma

Genel terim formülüne göre:

a_{10} = a_1 \cdot r^9

Sorudan bulduğumuz:

a_1 \cdot r^8 = 8

Bu durumda:

r^9 = r \cdot r^8

Dolayısıyla:

a_{10} = 8 \cdot r

Adım 5: Sonuç

Soruda verilen tüm verilerle işlemleri yapınca, r değerinin 2 olduğunu buluyoruz. Bu durumda:

a_{10} = 8 \cdot 2 = 16

Cevap:

D) 16

@Gg_12

Pozitif terimli (a_n) geometrik dizisinin ilk n teriminin çarpımı C_n ile gösteriliyor.

C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3 \\ C_9 = 8 \cdot C_8

olduğuna göre, a_{10} kaçtır?


Cevap:

1. Temel Bilgiler ve Tanımlar

Bir geometrik dizide, C_n dizinin ilk n teriminin çarpımıdır.

  • Geometrik dizinin ilk terimi a_1, ortak oranı r ise;
  • n terimi: a_n = a_1 \cdot r^{n-1}
  • İlk n terimin çarpımı:
    C_n = a_1 \cdot a_2 \cdot a_3 \cdot \ldots \cdot a_n = \prod_{k=1}^{n} a_k

Her terim a_k = a_1 \cdot r^{k-1} olduğundan:

C_n = \prod_{k=1}^n [a_1 \cdot r^{k-1}] = a_1^n \cdot r^{\sum_{k=1}^{n}(k-1)} = a_1^n \cdot r^{\frac{n(n-1)}{2}}

2. Verilenleri Eşitliğe Yerleştirelim

C_{12} = C_9 \cdot 3^6 \cdot 2^3

  • C_{12} = a_1^{12} \cdot r^{66}, çünkü 66 = \frac{12\cdot11}{2}
  • C_9 = a_1^9 \cdot r^{36}, çünkü 36 = \frac{9\cdot8}{2}

Bu durumda:

a_1^{12} \cdot r^{66} = a_1^{9} \cdot r^{36} \cdot 3^6 \cdot 2^3

Bunu sadeleştirirsek:

a_1^{3} \cdot r^{30} = 3^6 \cdot 2^3

C_9 = 8 \cdot C_8

  • C_8 = a_1^8 \cdot r^{28}
  • C_9 = a_1^9 \cdot r^{36}

Aradaki farkı yazarsak:

a_1^9 \cdot r^{36} = 8 \cdot a_1^8 \cdot r^{28} \implies a_1 \cdot r^{8} = 8

Buradan:

a_1 \cdot r^8 = 8 \tag{1}

3. Sistemi Çözümleyelim

İlk İfadeyi Kullan

a_1^{3} \cdot r^{30} = 3^6 \cdot 2^3

(a_1 \cdot r^8)^3 = a_1^3 \cdot r^{24} olur. Bizde ise a_1^3 \cdot r^{30} var.

Yani ifadeyi şu şekilde ayırabiliriz:

a_1^3 \cdot r^{30} = (a_1 \cdot r^8)^3 \cdot r^{6}\\ = 8^3 \cdot r^6 = 512 \cdot r^6

Ama aynı zamanda:

a_1^3 \cdot r^{30} = 3^6 \cdot 2^3 = 729 \cdot 8 = 5832

Yani:

512 \cdot r^6 = 5832 \implies r^6 = \frac{5832}{512}

5832 = 2^3 \cdot 3^6, 512 = 2^9, bu durumda:

r^6 = \frac{2^3 \cdot 3^6}{2^9} = 3^6 \cdot 2^{-6} = \left(\frac{3}{2}\right)^6 \implies r = \frac{3}{2}

a_1’i Bulalım

(1)'de yerine koyarsak:

a_1 \cdot (3/2)^8 = 8 \implies a_1 = 8 \cdot (2/3)^8

4. a_{10} Hesapla

a_{10} = a_1 \cdot r^{9}

a_1 = 8 \cdot (2/3)^8, r^9 = (3/2)^9 = \frac{3^9}{2^9}

Çarpalım:

a_{10} = 8 \cdot (2/3)^8 \cdot (3/2)^9 = 8 \cdot (2/3)^8 \cdot (3^9 / 2^9)

(2/3)^8 \cdot (3^9 / 2^9) = 3^{9-8}/2^{9-8} = 3^1/2^1 = \frac{3}{2}

Dolayısıyla:

a_{10} = 8 \cdot \frac{3}{2} = 12

Doğru Cevap: \boxed{12}

Yani, a_{10} = \boxed{12} olur.

@Gg_12

Soru 103 (Geometrik dizi problemleri)

Soru:
Pozitif terimli (aₙ) geometrik dizisinin ilk n teriminin çarpımı Cₙ ile gösterilmektedir.
C₁₂ = C₉ · 3⁶ · 2³
C₉ = 8·C₈
olduğuna göre, a₁₀ kaçtır?

A) 6
B) 9
C) 12
D) 16
E) 18

Çözüm Aşamaları:

  1. Geometrik dizide ilk n terimin çarpımı:
    Cₙ = a₁ · a₂ · … · aₙ

  2. Verilen bilgilere göre:
    – C₁₂ = C₉ · 3⁶ · 2³
    – C₉ = 8 · C₈
    Buradan C₉ / C₈ = a₉ olduğundan a₉ = 8 olduğunu anlarız.

  3. C₁₂ / C₉ = a₁₀ · a₁₁ · a₁₂ = 3⁶ · 2³
    Geometrik dizide (aₙ) = a₁ · rⁿ⁻¹ ifadesi geçerlidir.
    – a₉ = 8 = a₁ · r⁸
    – a₁₀ = a₉ · r = 8r
    – a₁₁ = 8r²
    – a₁₂ = 8r³

    Dolayısıyla,
    a₁₀ · a₁₁ · a₁₂ = (8r) · (8r²) · (8r³) = 512 · r⁶

  4. Eşitlikten:
    512 · r⁶ = 3⁶ · 2³

    512 = 2⁹ olduğundan,
    2⁹ · r⁶ = 3⁶ · 2³
    => 2⁶ · r⁶ = 3⁶
    => r⁶ = (3⁶)/(2⁶) = (3/2)⁶
    => r = 3/2 (pozitif terimli olduğundan pozitif kök alınır).

  5. Artık a₉ = 8 ve a₁₀ = a₉ · r = 8 · (3/2) = 12.

Cevap: 12 (C şıkkı)

@Gg_12

Geometrik bir dizide, terimler pozitif olduğu için aşağıdaki formülü kullanırız:
Cₙ = a₁·a₂·…·aₙ = aⁿ·r^{n(n–1)/2}

Burada
• a = dizi 1. terimi
• r = ortak oran

Elimizdeki veriler:

  1. C₁₂ = C₉·3⁶·2³
  2. C₉ = 8·C₈

Adım 1 – İki oranı yazalım
a) C₁₂ / C₉ = a³·r^{(12·11/2 – 9·8/2)} = a³·r^{66–36} = a³·r³⁰
Buna göre
a³·r³⁰ = 3⁶·2³

b) C₉ / C₈ = a·r^{(9·8/2 – 8·7/2)} = a·r^{36–28} = a·r⁸
Buna göre
a·r⁸ = 8 = 2³

Adım 2 – a·r⁸ = 2³ denkleminden a’yı bulalım
a = 2³ / r⁸ = 8 / r⁸

Adım 3 – a³·r³⁰ = 3⁶·2³ denklemine yerine koyup r’yi bulalım
(8 / r⁸)³ · r³⁰ = 2³·3⁶
8³·r^{30–24} = 2³·3⁶
512·r⁶ = 8·729
r⁶ = (8·729) / 512 = (2³·3⁶)/(2⁹) = 3⁶/2⁶ = (3/2)⁶
⇒ r = 3/2

Adım 4 – a’yı bulalım
a = 8 / ( (3/2)⁸ ) = 8 · (2⁸ / 3⁸) = 2³ · 2⁸ / 3⁸ = 2¹¹ / 3⁸

Adım 5 – a₁₀ değerini hesaplayalım
a₁₀ = a·r⁹
= (2¹¹ / 3⁸) · (3/2)⁹
= 2^{11–9} · 3^{9–8}
= 2² · 3¹
= 4·3
= 12

Sonuç olarak, a₁₀ = 12.

Cevap: C) 12