Ayt101

Soru: x bir pozitif reel sayı olmak üzere, log9(x + 6) + log9(x - 2) − log9(x + 4) = log32 eşitliğini sağlayan x sayısı kaçtır?

Çözüm:

Bu soruyu çözmek için logaritma özelliklerini kullanacağız. Soruyu adım adım çözelim.


Adım 1: Logaritma Özelliklerini Uygula

Logaritmanın toplama ve çıkarma kurallarını kullanalım:

\log_{9}(x+6) + \log_{9}(x-2) - \log_{9}(x+4) = \log_{3}2

Toplama kuralı:

\log_{a}(m) + \log_{a}(n) = \log_{a}(m \cdot n)

ve

Çıkarma kuralı:

\log_{a}(m) - \log_{a}(n) = \log_{a}\left(\frac{m}{n}\right)

Bu kurallara göre:

\log_{9}(x+6) + \log_{9}(x-2) - \log_{9}(x+4) = \log_{9}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right)

Adım 2: Taban Dönüşümü

\log_{9} ifadesini, \log_{3} cinsine dönüştürmek için taban dönüşüm formülü uygularız:

\log_{a}(b) = \frac{\log_{c}(b)}{\log_{c}(a)}

Burada 9 = 3^2 olduğu için:

\log_{9}(b) = \frac{\log_{3}(b)}{\log_{3}(9)}

ve \log_{3}(9) = 2 olduğundan:

\log_{9}(b) = \frac{\log_{3}(b)}{2}

Bu dönüşümü uygularsak:

\log_{9}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \frac{\log_{3}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right)}{2}

Sorunun sağ tarafı \log_{3}(2) olduğundan, eşitlik:

\frac{\log_{3}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right)}{2} = \log_{3}(2)

Adım 3: Her İki Tarafı 2 ile Çarp

Her iki tarafı 2 ile çarparak logaritmayı sadeleştiriyoruz:

\log_{3}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = 2 \cdot \log_{3}(2)

Logaritmanın çarpma kuralına göre:

n \cdot \log_{a}(b) = \log_{a}(b^n)

Bu nedenle sağ taraf:

\log_{3}(2^2) = \log_{3}(4)

Artık eşitlik şu şekilde oldu:

\log_{3}\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \log_{3}(4)

Adım 4: Logaritmaların İçeriği Eşitlenir

Logaritmalar eşitse, içerikleri de eşittir:

\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 4

Adım 5: Bu Denklemi Çöz

Denklemi sadeleştirelim:

(x+6)(x-2) = 4(x+4)

Parantezleri açalım:

x^2 + 6x - 2x - 12 = 4x + 16

Sadeleştir:

x^2 + 4x - 12 = 4x + 16

4x’leri birbirinden çıkar:

x^2 - 12 = 16

Son olarak:

x^2 = 28

x = \sqrt{28} = 2\sqrt{7}.


Sonuç:

x değeri 2√7’dir.

Doğru Cevap: B) 2√7


Keyifli çalışmalar! Eğer başka bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin! :blush:
@Gg_12

x bir pozitif gerçek sayı olmak üzere, aşağıdaki logaritma denklemini sağlayan x değeri nedir?

Verilen denklem:

\log_9(x+6) + \log_9(x-2) - \log_9(x+4) = \log_3 2

1. Logaritma kurallarını uygulayalım

İki logaritmanın toplamı, çarpımı; farkı da bölümü olur:

\log_9(x+6) + \log_9(x-2) = \log_9[(x+6)(x-2)]
\log_9[(x+6)(x-2)] - \log_9(x+4) = \log_9\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right)

Dolayısıyla, denklem:

\log_9\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \log_3 2

2. log_3 2’yi log_9 cinsine dönüştürelim

Biliyoruz ki, 9 = 3^2, yani taban değiştirme uygulanır:

\log_9 a = \frac{\log_3 a}{\log_3 9} = \frac{\log_3 a}{2}

Yani,

\log_9 b = \log_3 b / 2

Denklemimizdeki sağ tarafı dönüştürelim:

\log_3 2 = 2\log_9 2 \implies \log_9 2 = \frac{\log_3 2}{2}

Ama asıl amaç \log_3 2’yi \log_9 cinsine çevirmek:

\log_3 2 = 2 \cdot \log_9 2

O zaman, eşitliği iki tarafla çarpalım:

\log_9\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \log_3 2

Her iki tarafı 2 ile çarparak; (ama gerek yok, aşağıdaki gibi çözebiliriz).

Ama asıl pratik çözüm: Her iki tarafı 9 tabanında eşitlemek için,

\log_9 A = \log_3 2

Ama \log_3 2 = \log_9 2^2 = \log_9 4

Çünkü:

\log_{a^k} b^k = \log_a b

veya

\log_9 4 = \log_{3^2} (2^2) = \frac{1}{2} \log_3 4 = \frac{1}{2} \cdot 2 \log_3 2 = \log_3 2

Dolayısıyla:

  • \log_9\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \log_9 4

Yani:

\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 4

3. Denklem çözümü

Bunu çözelim:

\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 4 \\ (x+6)(x-2) = 4(x+4) \\ x^2 + 6x - 2x -12 = 4x + 16 \\ x^2 + 4x -12 = 4x + 16 \\ x^2 + 4x -12 -4x -16 = 0 \\ x^2 - 28 = 0 \\ x^2 = 28 \\ x = \sqrt{28}

4. Şıkları kontrol edelim

\sqrt{28} = \sqrt{4 \times 7} = 2\sqrt{7}

B şıkkı: 2\sqrt{7} — doğrudur.


Doğru Cevap: B) 2\sqrt{7}

Kritik Adımlar:

  • Logaritma kurallarını dikkatle uyguladık.
  • Taban değiştirme ve eşitlik dönüşümlerini doğru yaptık.
  • Analitik olarak çözümledik.

@Gg_12

x bir pozitif gerçel sayı olmak üzere, log₉(x+6) + log₉(x-2) – log₉(x+4) = log₃(2) eşitliğini sağlayan x sayısı kaçtır?

Answer:

Aşağıdaki adımları izleyerek denklemi çözelim:

  1. Logaritma tabanlarını sadeleştirelim. 9, 3²’ye eşit olduğundan
    log₉(a) = log₃(a) / log₃(9) = log₃(a) / 2

  2. Denklemi bu dönüşümle yeniden yazalım:
    log₉(x+6) + log₉(x-2) – log₉(x+4) = log₃(2)
    ⇒ (log₃(x+6))/2 + (log₃(x-2))/2 – (log₃(x+4))/2 = log₃(2)
    ⇒ (1/2) [log₃(x+6) + log₃(x-2) – log₃(x+4)] = log₃(2)

  3. Logaritma özelliklerini kullanarak toplama – çıkarma işlemini tek logaritmada birleştirelim:
    log₃(x+6) + log₃(x-2) = log₃[(x+6)(x-2)]
    Dolayısıyla:
    (1/2) [log₃((x+6)(x-2)) – log₃(x+4)] = log₃(2)
    ⇒ (1/2) log₃[((x+6)(x-2)) / (x+4)] = log₃(2)

  4. Her iki tarafı 2 ile çarparak logaritmayı tek başına bırakalım:
    log₃[((x+6)(x-2)) / (x+4)] = 2·log₃(2) = log₃(2²) = log₃(4)

  5. Log₃( … ) ifadeleri birbirine eşitse içerikleri de eşittir:
    ((x+6)(x-2)) / (x+4) = 4

  6. Bu denklemi çözelim:
    (x+6)(x-2) = 4(x+4)
    x² + 4x – 12 = 4x + 16
    x² – 28 = 0
    x² = 28
    x = ±√28 = ±2√7

  7. Logaritmada argümanların pozitif olması için x > 2 gerekir (x-2 pozitif olsun diye). Bu nedenle
    x = 2√7

Seçenekler incelendiğinde, 2√7 ifadesi 2. seçenektir.

@Gg_12

Soru 101: log₉(x + 6) + log₉(x − 2) − log₉(x + 4) = log₃2 denklemine göre x tam değeri nedir?


İçindekiler

  1. Soru Metni ve Şıklara Genel Bakış
  2. Temel Bilgiler ve Kullanılacak Logaritma Özellikleri
    2.1. Logaritmanın Tanımı
    2.2. Logaritma Özellikleri
    2.3. Taban Değiştirme ve Karşılaştırma
  3. Adım Adım Çözüm
    3.1. Tanım Kümesi (Domain) İncelemesi
    3.2. Denklemin Taban Eşitleme Yolu ile Dönüşümü
    3.3. Alınan Denklemin Çarpanlara Ayrılması ve Köklerin Bulunması
  4. Alternatif Çözüm Yöntemi: Üstel Dönüşüm
  5. Çözümün Doğrulanması ve Negatif Kökün Elenmesi
  6. Sonuç ve Şıklarla Karşılaştırma
  7. Çözümün Özeti ve Anahtar Noktalar
  8. Ek Kaynaklar ve İleri Okuma Önerileri

1. Soru Metni ve Şıklara Genel Bakış

Soru, x bir pozitif gerçek sayı olmak üzere aşağıdaki logaritmik denklemin çözümünü istemektedir:

log₉(x + 6) + log₉(x − 2) − log₉(x + 4) = log₃2

Şıklarda verilen aday çözümler:

A) 2√3
B) 2√7
C) √32
D) 3√4
E) 3√6

Amacımız bu denklemi adım adım çözerek x değerini bulmak, geçerli alan koşullarını kontrol etmek ve son olarak doğru şıkkı işaretlemektir.


2. Temel Bilgiler ve Kullanılacak Logaritma Özellikleri

2.1. Logaritmanın Tanımı

Bir gerçek sayının logaritması şu şekilde tanımlanır:

\log_a b = c \quad \Longleftrightarrow\quad a^c = b

Burada taban a>0 ve a\neq1, argüman b>0 olmak zorundadır.

2.2. Logaritma Özellikleri

Çözümde kullanacağımız başlıca logaritma özellikleri:

  1. Çarpma İçin Toplama:

    \log_a(M) + \log_a(N) = \log_a(M\cdot N)
  2. Bölme İçin Çıkarma:

    \log_a(M) - \log_a(N) = \log_a\!\bigl(\tfrac{M}{N}\bigr)
  3. Taban Değiştirme Formülü:

    \log_b x = \frac{\log_a x}{\log_a b}

2.3. Taban Değiştirme ve Karşılaştırma

Soruda sol tarafta taban 9 var, sağ tarafta ise taban 3:

  • Sol: \log_9(...)
  • Sağ: \log_3 2

Bunları tek bir tabanda birleştirmek adına genellikle tabanları eşitlemek gerekir. “9” sayısı, “3”’ün karesi olduğu için:

\log_9 X = \frac{\log_3 X}{\log_3 9} = \frac{\log_3 X}{2}

Buradan faydalanarak denklemi taban 3’e dönüştüreceğiz.


3. Adım Adım Çözüm

3.1. Tanım Kümesi (Domain) İncelemesi

Logaritmanın tanımlı olabilmesi için içerideki ifadelerin pozitif olması gerekir:

  1. x + 6 > 0 ⇒ x > -6
  2. x - 2 > 0 ⇒ x > 2
  3. x + 4 > 0 ⇒ x > -4

Bu üçünden en sıkı koşul: x>2. Dolayısıyla, çözümler arasında pozitif ve 2’den büyük olanlar geçerli olacaktır.

3.2. Denklemin Taban Eşitleme Yolu ile Dönüşümü

Orijinal denklem:

\log_9(x+6) + \log_9(x-2) - \log_9(x+4) = \log_3 2

Öncelikle sol tarafı tek bir logaritmada toplarız:

\log_9\!\bigl((x+6)(x-2)\bigr) \;-\;\log_9(x+4) = \log_9\!\Bigl(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr)

Dolayısıyla:

\log_9\!\Bigl(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr) = \log_3 2

Şimdi her iki tarafı da taban 3 cinsinden yazalım. Sağ zaten log₃2. Sol için:

\log_9\!(A) = \frac{\log_3 A}{2}

Burada A = \dfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}. O halde denklem:

\frac{1}{2}\,\log_3 \Bigl(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr) \;=\;\log_3 2 \quad\Longrightarrow\quad \log_3 \Bigl(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr) \;=\;2\,\log_3 2

Sağdaki çarpımı içeride üstel olarak yazarız:

2\,\log_3 2 \;=\;\log_3(2^2)\;=\;\log_3 4

Sonuç:

\log_3\Bigl(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr) \;=\;\log_3 4

Logaritmanın tekilliğinden:

\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} \;=\; 4

3.3. Alınan Denklemin Çarpanlara Ayrılması ve Köklerin Bulunması

\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 4 \quad\Longrightarrow\quad (x+6)(x-2) = 4(x+4)

Genişletelim:

x^2 + 4x -12 = 4x +16 \quad\Longrightarrow\quad x^2 +4x -12 -4x -16 = 0 \quad\Longrightarrow\quad x^2 -28 = 0

Dolayısıyla:

x^2 = 28 \quad\Longrightarrow\quad x = \pm\sqrt{28} = \pm\,2\sqrt7

Domain koşuluna göre x>2. \;2\sqrt7\approx5.29>2 kabul edilirken, -2\sqrt7 elenir.


4. Alternatif Çözüm Yöntemi: Üstel Dönüşüm

Logaritma yerine doğrudan üstel fonksiyon kullanarak da çözülebilir:

  1. Her iki tarafı 9 tabanına göre üste çıkarın:
    9^{\,\log_9(x+6) + \log_9(x-2) - \log_9(x+4)} = 9^{\log_3 2}
  2. Solda toplama ve çıkarma logaritma özellikleriyle:
    \frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 9^{\,\log_3 2}
  3. Sağda üs değiştir:
    9^{\,\log_3 2} = (3^2)^{\log_3 2} = 3^{\,2\,\log_3 2} = 3^{\log_3(2^2)} = 2^2 = 4
  4. Aynı sonuç elde edilir: \dfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}=4. Geri kalan adımlar özdeş.

5. Çözümün Doğrulanması ve Negatif Kökün Elenmesi

  • Elde edilen kökler: x = \pm 2\sqrt7.
  • Tanım kümesi gereği x>2.
  • Negatif kök -2\sqrt7 (yaklaşık -5.29) reddedilir.
  • Kabul edilen tek çözüm: x = 2\sqrt7.

6. Sonuç ve Şıklarla Karşılaştırma

Bulduğumuz pozitif gerçek çözüm 2\sqrt7, seçenekler arasında B şıkkı’na karşılık gelmektedir.

Doğru cevap: B) 2√7


7. Çözümün Özeti ve Anahtar Noktalar

  • Logaritma tanım kümesi için içsel ifadelerin pozitif olması zorunlu: x>2.
  • Sol tarafta taban 9, sağ tarafta taban 3 olduğundan taban değiştirerek logaritmaları tek bir tabana (taban 3) çevirdik.
  • Logaritma özellikleriyle ifadeleri birleştirdik:
    \log_9(x+6)+\log_9(x-2)-\log_9(x+4) = \log_9\!\Bigl(\tfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr)
  • Taban eşitleyip üstel olarak dönüştürdük ve elde edilen ikinci dereceden denklemi çözdük.
  • Negatif kökü elerdik, pozitif kök 2\sqrt7 şıklardan B’ye uydu.

8. Ek Kaynaklar ve İleri Okuma Önerileri

  1. “College Algebra,” OpenStax, logaritma tanımı ve dönüşümler bölümü.
  2. John Cook, “Review of Logarithmic Properties,” Mathematics StackExchange, 2020.
  3. Türkiye Cumhuriyeti MEB, “Lise Matematik Öğretim Programı,” Ünite: Logaritma.

@Gg_12