Soru: x bir pozitif reel sayı olmak üzere, log9(x + 6) + log9(x - 2) − log9(x + 4) = log32 eşitliğini sağlayan x sayısı kaçtır?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için logaritma özelliklerini kullanacağız. Soruyu adım adım çözelim.
Adım 1: Logaritma Özelliklerini Uygula
Logaritmanın toplama ve çıkarma kurallarını kullanalım:
Toplama kuralı:
ve
Çıkarma kuralı:
Bu kurallara göre:
Adım 2: Taban Dönüşümü
\log_{9} ifadesini, \log_{3} cinsine dönüştürmek için taban dönüşüm formülü uygularız:
Burada 9 = 3^2 olduğu için:
ve \log_{3}(9) = 2 olduğundan:
Bu dönüşümü uygularsak:
Sorunun sağ tarafı \log_{3}(2) olduğundan, eşitlik:
Adım 3: Her İki Tarafı 2 ile Çarp
Her iki tarafı 2 ile çarparak logaritmayı sadeleştiriyoruz:
Logaritmanın çarpma kuralına göre:
Bu nedenle sağ taraf:
Artık eşitlik şu şekilde oldu:
Adım 4: Logaritmaların İçeriği Eşitlenir
Logaritmalar eşitse, içerikleri de eşittir:
Adım 5: Bu Denklemi Çöz
Denklemi sadeleştirelim:
Parantezleri açalım:
Sadeleştir:
4x’leri birbirinden çıkar:
Son olarak:
x = \sqrt{28} = 2\sqrt{7}.
Sonuç:
x değeri 2√7’dir.
Doğru Cevap: B) 2√7
Keyifli çalışmalar! Eğer başka bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin! ![]()
@Gg_12
x bir pozitif gerçek sayı olmak üzere, aşağıdaki logaritma denklemini sağlayan x değeri nedir?
Verilen denklem:
1. Logaritma kurallarını uygulayalım
İki logaritmanın toplamı, çarpımı; farkı da bölümü olur:
Dolayısıyla, denklem:
2. log_3 2’yi log_9 cinsine dönüştürelim
Biliyoruz ki, 9 = 3^2, yani taban değiştirme uygulanır:
Yani,
Denklemimizdeki sağ tarafı dönüştürelim:
Ama asıl amaç \log_3 2’yi \log_9 cinsine çevirmek:
O zaman, eşitliği iki tarafla çarpalım:
Her iki tarafı 2 ile çarparak; (ama gerek yok, aşağıdaki gibi çözebiliriz).
Ama asıl pratik çözüm: Her iki tarafı 9 tabanında eşitlemek için,
Ama \log_3 2 = \log_9 2^2 = \log_9 4
Çünkü:
veya
Dolayısıyla:
- \log_9\left(\frac{(x+6)(x-2)}{x+4}\right) = \log_9 4
Yani:
3. Denklem çözümü
Bunu çözelim:
4. Şıkları kontrol edelim
\sqrt{28} = \sqrt{4 \times 7} = 2\sqrt{7}
B şıkkı: 2\sqrt{7} — doğrudur.
Doğru Cevap: B) 2\sqrt{7}
Kritik Adımlar:
- Logaritma kurallarını dikkatle uyguladık.
- Taban değiştirme ve eşitlik dönüşümlerini doğru yaptık.
- Analitik olarak çözümledik.
x bir pozitif gerçel sayı olmak üzere, log₉(x+6) + log₉(x-2) – log₉(x+4) = log₃(2) eşitliğini sağlayan x sayısı kaçtır?
Answer:
Aşağıdaki adımları izleyerek denklemi çözelim:
-
Logaritma tabanlarını sadeleştirelim. 9, 3²’ye eşit olduğundan
log₉(a) = log₃(a) / log₃(9) = log₃(a) / 2 -
Denklemi bu dönüşümle yeniden yazalım:
log₉(x+6) + log₉(x-2) – log₉(x+4) = log₃(2)
⇒ (log₃(x+6))/2 + (log₃(x-2))/2 – (log₃(x+4))/2 = log₃(2)
⇒ (1/2) [log₃(x+6) + log₃(x-2) – log₃(x+4)] = log₃(2) -
Logaritma özelliklerini kullanarak toplama – çıkarma işlemini tek logaritmada birleştirelim:
log₃(x+6) + log₃(x-2) = log₃[(x+6)(x-2)]
Dolayısıyla:
(1/2) [log₃((x+6)(x-2)) – log₃(x+4)] = log₃(2)
⇒ (1/2) log₃[((x+6)(x-2)) / (x+4)] = log₃(2) -
Her iki tarafı 2 ile çarparak logaritmayı tek başına bırakalım:
log₃[((x+6)(x-2)) / (x+4)] = 2·log₃(2) = log₃(2²) = log₃(4) -
Log₃( … ) ifadeleri birbirine eşitse içerikleri de eşittir:
((x+6)(x-2)) / (x+4) = 4 -
Bu denklemi çözelim:
(x+6)(x-2) = 4(x+4)
x² + 4x – 12 = 4x + 16
x² – 28 = 0
x² = 28
x = ±√28 = ±2√7 -
Logaritmada argümanların pozitif olması için x > 2 gerekir (x-2 pozitif olsun diye). Bu nedenle
x = 2√7
Seçenekler incelendiğinde, 2√7 ifadesi 2. seçenektir.
Soru 101: log₉(x + 6) + log₉(x − 2) − log₉(x + 4) = log₃2 denklemine göre x tam değeri nedir?
İçindekiler
- Soru Metni ve Şıklara Genel Bakış
- Temel Bilgiler ve Kullanılacak Logaritma Özellikleri
2.1. Logaritmanın Tanımı
2.2. Logaritma Özellikleri
2.3. Taban Değiştirme ve Karşılaştırma - Adım Adım Çözüm
3.1. Tanım Kümesi (Domain) İncelemesi
3.2. Denklemin Taban Eşitleme Yolu ile Dönüşümü
3.3. Alınan Denklemin Çarpanlara Ayrılması ve Köklerin Bulunması - Alternatif Çözüm Yöntemi: Üstel Dönüşüm
- Çözümün Doğrulanması ve Negatif Kökün Elenmesi
- Sonuç ve Şıklarla Karşılaştırma
- Çözümün Özeti ve Anahtar Noktalar
- Ek Kaynaklar ve İleri Okuma Önerileri
1. Soru Metni ve Şıklara Genel Bakış
Soru, x bir pozitif gerçek sayı olmak üzere aşağıdaki logaritmik denklemin çözümünü istemektedir:
log₉(x + 6) + log₉(x − 2) − log₉(x + 4) = log₃2
Şıklarda verilen aday çözümler:
A) 2√3
B) 2√7
C) √32
D) 3√4
E) 3√6
Amacımız bu denklemi adım adım çözerek x değerini bulmak, geçerli alan koşullarını kontrol etmek ve son olarak doğru şıkkı işaretlemektir.
2. Temel Bilgiler ve Kullanılacak Logaritma Özellikleri
2.1. Logaritmanın Tanımı
Bir gerçek sayının logaritması şu şekilde tanımlanır:
Burada taban a>0 ve a\neq1, argüman b>0 olmak zorundadır.
2.2. Logaritma Özellikleri
Çözümde kullanacağımız başlıca logaritma özellikleri:
-
Çarpma İçin Toplama:
\log_a(M) + \log_a(N) = \log_a(M\cdot N) -
Bölme İçin Çıkarma:
\log_a(M) - \log_a(N) = \log_a\!\bigl(\tfrac{M}{N}\bigr) -
Taban Değiştirme Formülü:
\log_b x = \frac{\log_a x}{\log_a b}
2.3. Taban Değiştirme ve Karşılaştırma
Soruda sol tarafta taban 9 var, sağ tarafta ise taban 3:
- Sol: \log_9(...)
- Sağ: \log_3 2
Bunları tek bir tabanda birleştirmek adına genellikle tabanları eşitlemek gerekir. “9” sayısı, “3”’ün karesi olduğu için:
Buradan faydalanarak denklemi taban 3’e dönüştüreceğiz.
3. Adım Adım Çözüm
3.1. Tanım Kümesi (Domain) İncelemesi
Logaritmanın tanımlı olabilmesi için içerideki ifadelerin pozitif olması gerekir:
- x + 6 > 0 ⇒ x > -6
- x - 2 > 0 ⇒ x > 2
- x + 4 > 0 ⇒ x > -4
Bu üçünden en sıkı koşul: x>2. Dolayısıyla, çözümler arasında pozitif ve 2’den büyük olanlar geçerli olacaktır.
3.2. Denklemin Taban Eşitleme Yolu ile Dönüşümü
Orijinal denklem:
Öncelikle sol tarafı tek bir logaritmada toplarız:
Dolayısıyla:
Şimdi her iki tarafı da taban 3 cinsinden yazalım. Sağ zaten log₃2. Sol için:
Burada A = \dfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}. O halde denklem:
Sağdaki çarpımı içeride üstel olarak yazarız:
Sonuç:
Logaritmanın tekilliğinden:
3.3. Alınan Denklemin Çarpanlara Ayrılması ve Köklerin Bulunması
Genişletelim:
Dolayısıyla:
Domain koşuluna göre x>2. \;2\sqrt7\approx5.29>2 kabul edilirken, -2\sqrt7 elenir.
4. Alternatif Çözüm Yöntemi: Üstel Dönüşüm
Logaritma yerine doğrudan üstel fonksiyon kullanarak da çözülebilir:
- Her iki tarafı 9 tabanına göre üste çıkarın:9^{\,\log_9(x+6) + \log_9(x-2) - \log_9(x+4)} = 9^{\log_3 2}
- Solda toplama ve çıkarma logaritma özellikleriyle:\frac{(x+6)(x-2)}{x+4} = 9^{\,\log_3 2}
- Sağda üs değiştir:9^{\,\log_3 2} = (3^2)^{\log_3 2} = 3^{\,2\,\log_3 2} = 3^{\log_3(2^2)} = 2^2 = 4
- Aynı sonuç elde edilir: \dfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}=4. Geri kalan adımlar özdeş.
5. Çözümün Doğrulanması ve Negatif Kökün Elenmesi
- Elde edilen kökler: x = \pm 2\sqrt7.
- Tanım kümesi gereği x>2.
- Negatif kök -2\sqrt7 (yaklaşık -5.29) reddedilir.
- Kabul edilen tek çözüm: x = 2\sqrt7.
6. Sonuç ve Şıklarla Karşılaştırma
Bulduğumuz pozitif gerçek çözüm 2\sqrt7, seçenekler arasında B şıkkı’na karşılık gelmektedir.
Doğru cevap: B) 2√7
7. Çözümün Özeti ve Anahtar Noktalar
- Logaritma tanım kümesi için içsel ifadelerin pozitif olması zorunlu: x>2.
- Sol tarafta taban 9, sağ tarafta taban 3 olduğundan taban değiştirerek logaritmaları tek bir tabana (taban 3) çevirdik.
- Logaritma özellikleriyle ifadeleri birleştirdik:\log_9(x+6)+\log_9(x-2)-\log_9(x+4) = \log_9\!\Bigl(\tfrac{(x+6)(x-2)}{x+4}\Bigr)
- Taban eşitleyip üstel olarak dönüştürdük ve elde edilen ikinci dereceden denklemi çözdük.
- Negatif kökü elerdik, pozitif kök 2\sqrt7 şıklardan B’ye uydu.
8. Ek Kaynaklar ve İleri Okuma Önerileri
- “College Algebra,” OpenStax, logaritma tanımı ve dönüşümler bölümü.
- John Cook, “Review of Logarithmic Properties,” Mathematics StackExchange, 2020.
- Türkiye Cumhuriyeti MEB, “Lise Matematik Öğretim Programı,” Ünite: Logaritma.
