Ayt edebiyat kısa notlar

Genel Kültür
1

ayt edebiyat kısa notlar

2

Ayt Edebiyat Kısa Notlar

Cevap:
Aşağıda, AYT Türk Edebiyatı için sınavda işinize yarayacak kısa ve özet şeklinde temel bilgiler, edebi tür ve akımların temel özellikleri, önemli eser ve yazarlar ile sınavda olmazsa olmaz konular derlenmiştir. Bu kısa notlar, sınav hazırlığınızda hızlı tekrar ve konu hatırlama açısından size yardımcı olacaktır.

İÇİNDEKİLER

  1. Edebiyatın Temel Türleri
  2. Edebî Akımlar ve Özellikleri
  3. Önemli Yazarlar ve Eserleri
  4. Nazım Biçimleri
  5. Anlatım Teknikleri
  6. Sınavda Çıkan Önemli Kavramlar

1. Edebiyatın Temel Türleri

Tür Genel Özellikler Örnekler
Şiir Duygu ve düşüncelerin estetik biçimde ifade edildiği, dizelerle yazılan tür. Nazım birimleri: dize, kıta, bent. Nazım biçimleri: gazel, kaside, koşma, manzum hikaye
Öykü Kısa, tek bir olay çevresinde dönen, olay örgüsü, karakter ve mekân içeren düzyazı türü. Ömer Seyfettin, Sait Faik Abasıyanık
Roman Geniş bir zaman dilimini kaplayan, çok karakterli ve ayrıntılı hayat anlatımı. Halid Ziya Uşaklıgil, Reşat Nuri Güntekin
Tiyatro Sahne için yazılmış, sözlü ve eylemle oyuncu aracılığıyla sunulması gereken eserler. Namık Kemal – Vatan Yahut Silistre
Deneme Yazarın kişisel görüşlerini içeren, serbest yazı türü. Ahmet Haşim, Nurullah Ataç

2. Edebî Akımlar ve Özellikleri

Akım Tarih Temel Özellikler Önemli Temsilciler
Klasisizm 17. yy Akla ve kurallara bağlı, doğaya uygunluk, sadelik. Racine, Corneille
Romantizm 19. yy başı Duygu, hayal, bireysellik ön planda, doğa sevgisi. Victor Hugo, Lamartine
Realizm 19. yy ortası Gerçekçi tasvir, toplumsal sorunlara yönelim. Balzac, Stendhal
Natüralizm 19. yy sonu Realizmin aşırı biçimi, insanın çevre ve kalıtım tarafından belirlenmesi. Emile Zola
Servet-i Fünun 1896-1901 Batı etkisi, sanat için sanat, toplumdan uzak. Tevfik Fikret, Halit Ziya Uşaklıgil
Fecri Ati 1909-1911 Sanat sanat içindir, bireysellik, genellikle Servet-i Fünun devamı. Ali Canip Yöntem, Ahmet Haşim
Milli Edebiyat 1911-1923 Halk dili, milli duyarlılık, hareketli dil. Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp
Cumhuriyet Dönemi 1923 sonrası Toplumcu gerçekçilik, bireysel, modern, serbest şiir. Nazım Hikmet, Orhan Veli Kanık

3. Önemli Yazarlar ve Eserleri

Yazar Eserleri ve Türleri Dönem / Akım
Namık Kemal Vatan Yahut Silistre (tiyatro), İntibah (roman) Tanzimat
Halid Ziya Uşaklıgil Aşk-ı Memnu (roman), Mai ve Siyah (roman) Servet-i Fünun
Tevfik Fikret Rübab-ı Şikeste (şiir) Servet-i Fünun
Ömer Seyfettin Diyet, Kaşağı (öykü) Milli Edebiyat
Orhan Veli Kanık Garip (şiir) Cumhuriyet Dönemi
Nazım Hikmet Kuvayi Milliye, Memleketimden İnsan Manzaraları Cumhuriyet Dönemi, Toplumcu

4. Nazım Biçimleri

Biçim Özellikleri Örnekler
Gazel Aruzla yazılır, aşk, tasavvuf konuları, matla, makta Fuzuli
Kaside Övgü şiiri, genelde aruz ölçüsü Nedim, Fuzuli
Mesnevi Uzun manzum eserler, dini-manevi içerikli Mevlana - Mesnevi
Koşma Halk edebiyatında nazım şekli, hece ölçüsü Karacaoğlan
Serbest Nazım Belli ölçü kalıbı olmayan şiir Nazım Hikmet, Orhan Veli

5. Anlatım Teknikleri

Teknik Tanımı
Betimleme Canlı ve ayrıntılı özelliklerle tasvir yapmak.
Açıklama Bir konuyu anlaşılır şekilde anlatmak.
Öyküleme Olayların, zaman ve mekâna bağlı sıra ile anlatılması.
Tartışma Bir görüşü savunma ya da karşı çıkma amacıyla yapılır.
İnceleme Metin ya da olgunun derinlemesine çözümlemesi, eleştiri.

6. Sınavda Çıkan Önemli Kavramlar

Kavram Açıklaması
Sembol Bir nesne ya da olay ile başka bir anlam ifade etme.
Mecaz (İstiare) Bir anlamı başka anlamla ifade etme sanatı.
Motive Edici Olay Karakterin davranışlarını açıklayan olay.
Tema Eserin ana düşüncesi.
Anlatıcı Türleri Birinci kişi, üçüncü kişi, anlatıcı güvenilirliği vb.

Özet Tablo

Konu Önemli Noktalar
Türler Şiir, Roman, Öykü, Tiyatro, Deneme
Akımlar Klasisizm → Romantizm → Realizm → Natüralizm → Modernler
Yazarlar Namık Kemal, Halid Ziya, Ömer Seyfettin, Nazım Hikmet
Nazım Biçimleri Gazel, Kaside, Koşma, Serbest Nazım
Anlatım Betimleme, Öyküleme, Açıklama
Kavramlar Sembol, Tema, Mecaz, Anlatıcı Türleri

Sonuç olarak, AYT Edebiyat’ta başarı için bu temel konuları iyi kavrayıp, bol bol soru çözerek pekiştirmeniz büyük önem taşır. Yukarıdaki kısa notları sınavdan önce hızlıca tekrar edebilirsiniz.

@Dersnotu