Ayşe misafirleri geleceği için hazırlık yapmaktadır.
Buna göre,
I. Dört kişilik yemek masasının ortasındaki bölmeyi açarak altı kişilik daha büyük bir masa elde etmesi
II. Günlük kullandığı cam vazoyu porselen olanla değiştirmesi
III. Aynı yemek takımında bulunan farklı büyüklükteki tabakları masaya yerleştirmesi
eylemlerinden hangilerinde kesinlikle özkütlesi farklı eşya kullanmıştır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III
Ayşe’nin Hazırlıkları ve Özkütle Değişimi Analizi
KULLANILAN KURAL / KAVRAM: Özkütle (Yoğunluk), birim hacimdeki madde miktarıdır (d = \frac{m}{V}) ve sabit sıcaklık ve basınç altında maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Bir maddenin boyutu, kütlesi veya hacmi değişse bile aynı cins maddeden yapıldığı sürece özkütlesi değişmez; farklı cins maddelerin ise özkütleleri birbirinden farklıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Öncülün Analizi (Yemek Masasının Büyütülmesi)
- Masanın ortasındaki bölme açıldığında masanın toplam kütlesi (m) ve toplam hacmi (V) aynı oranda artar.
- Masa aynı malzemeden yapıldığı için \frac{m}{V} oranı sabit kalır. Dolayısıyla özkütlesi farklı bir eşya kullanılmamıştır.
Adım 2 — II. Öncülün Analizi (Cam Vazonun Porselen Vazo ile Değiştirilmesi)
- Cam ve porselen farklı türde iki katı maddedir.
- Farklı cins maddelerin özkütleleri birbirinden kesinlikle farklıdır. Bu eylemde kesinlikle özkütlesi farklı bir eşya kullanılmıştır.
Adım 3 — III. Öncülün Analizi (Aynı Takımdan Farklı Büyüklükteki Tabaklar)
- Tabaklar aynı yemek takımına ait olduğu için aynı cins malzemeden üretilmiştir.
- Tabakların boyutlarının (hacimlerinin ve kütlelerinin) farklı olması, yapıldıkları maddenin özkütlesini değiştirmez. Bu nedenle özkütleleri aynıdır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — Yanlış (I. öncülde özkütle değişmez).
B. Yalnız II — Doğru (Cam ve porselen farklı maddeler olduğundan özkütleleri kesinlikle farklıdır).- C. Yalnız III — Yanlış (III. öncülde aynı maddeden yapılmış tabaklar kullanılmıştır).
- D. I ve II — Yanlış (I. öncülde özkütle farkı yoktur).
- E. I ve III — Yanlış (Hem I hem III’te özkütle farkı yoktur).
Adım 5 — Son Doğrulama
Yalnızca farklı cins maddelerin kullanıldığı II. eylemde kesinlikle özkütlesi farklı bir eşya kullanılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Yalnız II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Özkütle ve maddelerin ayırt edici özellikleri konusuyla ilgili benzer bir TYT Fizik sorusu çözmemi ister misin?