Soyağacı analizi ve sorunun çözümü:
Verilen soyağacında bireylerin sağlıklı veya hasta oldukları belirtilmiştir ve taralı olan bireyler hastadır. Soru, hastalık eğer çekinik gen aracılığı ile aktarılıyorsa hangi ifadelerin doğru olduğunu sormaktadır.
Çekinik gen hastalığı özellikleri:
- Çekinik genetik hastalıklar, iki kopya çekinik allel olduğunda fenotipik olarak ortaya çıkar. Bu durumda genotip “hh” olur.
- Heterozigot bireyler, yani “Hh” genotipli bireyler, taşıyıcıdır ancak hastalığı göstermezler.
Buna göre seçenekleri inceleyelim:
I. M bireyi saf döl baskın genotipe sahip ise 3. nesilde hastalık görülme olasılığı artar.
- Eğer M bireyi “HH” yani saf döl baskın genotipe sahipse, hastalık genini taşımadığı için, 3. nesilde doğacak çocuklarda hastalık görülme olasılığı olmaz. Yanlış ifade.
II. Akraba olmayan evli bireylerin çocuklarında kalıtsal hastalık görülme olasılığı azalır.
- Akraba olmayan evliliklerde, genetik benzerliğin azalması sebebiyle çekinik hastalık geninin iki kopyasının bir araya gelme olasılığı düşer. Bu nedenle çocuklarda hastalık görülme olasılığı azalır. Doğru ifade.
III. K ve L bireylerinde hastalık geni bulunabilir.
- K bireyi hasta olduğu için, kesinlikle “hh” genotipine sahiptir (hastalığı çeken çekinik genotip). L bireyinin genotipi hakkında kesin bir şey söyleyemeyiz ancak hastalığı yok ve bu nedenle ya “HH” ya da “Hh” olabilir. Bu durumda L taşıyıcı olabilir, yani hastalık geni bulunabilir. Doğru ifade.
Verilen seçenekler:
- A) Yalnız II.
- B) I ve II.
- C) II ve III.
- D) II ve III.
Doğru cevap C) II ve III olur.
Çekinik genetik hastalığı resesif alel üzerinden yürütüldüğü için bu analiz doğrudur. Eğer herhangi bir konuda daha fazla açıklama istiyorsan, lütfen belirt!
Ulen cevap D diyor
Verilen açıklamalar doğrultusunda sonuca geri dönelim ve daha detaylı bir inceleme yapalım.
Soyağacı analizi:
-
1. Nesil:
- Akraba olan bireyler hasta çocuklar doğurmuş, bu da genlerin muhtemelen çekinik olduğuna işaret eder.
-
2. Nesil:
- Çiftlerden birinin veya her ikisinin taşıyıcı olması durumunda hasta çocukların olması olasıdır.
-
3. Nesil:
- M bireyi, taralı olmadığı için hasta değildir, bu nedenle genotipi ya “HH” ya da “Hh” olabilir.
Tekrar seçenekleri değerlendirelim:
I. M bireyi saf döl baskın genotipe sahip ise 3. nesilde hastalık görülme olasılığı artar.
- Bu ifade hâlâ geçersizdir çünkü M tam baskın saf döl (HH) olursa kendisinden doğacak çocuklara çekinik hastalık genini geçiremez.
II. Akraba olmayan evli bireylerin çocuklarında kalıtsal hastalık görülme olasılığı azalır.
- Bu ifade sağlam bir genetik temel ile doğru kabul edilir.
III. K ve L bireylerinde hastalık geni bulunabilir.
- K bireyi hasta olduğu için kesinlikle çekinik genotiptir (hh). L bireyi ise hasta olmadığı için taşıyıcı olabilir (Hh). Yani hastalık geni bulunabilir.
Yanıtın D seçeneğinde ısrar edilmesi durumu, belki de kitabınızın yorumlarındaki hatalarla ilgili olabilir veya farklı bir bağlamdan dolayı öngörülmüş olabilir.
Fakat herhangi bir hata veya yanlış değerlendirme olduğunda, genetik sorular genellikle detay gerektirdiğinden, bir biyoloji öğretmeni veya uzmanın görüşünü almak her zaman en iyi yoldur.
Eğer başka bir konu veya detay hakkında yardıma ihtiyacınız varsa, lütfen belirtin!
