Aynı Farklı aynı tür şturdu- rkliliğın oluşu- şidinin ol- idinin esiller ola- arak cut 20. Küre şeklindeki metal cisim şekildeki dü- zenekte yerden “h” yüksekliğinden serbest birakılarak gözlem yapiliyor. Cisim Yer (yatay) Buna göre bu cismin ilk olarak düzenek üzerinde harflerle belirtilen noktalardan hangisine kadar çikıp geri dönmesi yüze- yin sürtünmesiz olduğunu kanıtlar? A)N B) M C) L D) K 7. Sint Gelişim Değerlendirme -5 15
SORU: Küre şeklindeki metal cisimle ilgili, serbest bırakıldığında sürtünmesiz yüzeyde cismin en fazla hangi noktaya çıkıp geri dönmesi yüzeyin sürtünmesiz olduğunu kanıtlar?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Enerjinin korunumu prensibi:
\text{Başlangıç potansiyel enerjisi} = \text{En yüksek noktadaki potansiyel enerji}
Sürtünmesiz yüzeyde mekanik enerji korunur.
Eğer cisim sürtünmesiz yüzeyde hareket ediyorsa, başlangıç yüksekliği kadar yükselir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Enerji korunumu ilkesini uygula
Cisim h yüksekliğinden serbest bırakılıyor. Başlangıç potansiyel enerjisi mgh olur.
Adım 2 — Cisim sürtünmesiz yüzeyde hareket ediyor
Enerji kaybı olmadığından cisim yatay tabandan aynı yükseklik noktasına kadar çıkar.
Adım 3 — Düzende noktaların yüksekliklerini karşılaştır
K noktası en yüksek
L, M, N noktaları daha alçak
Cisim sürtünmesiz ortamda serbest bırakıldığı yükseklik kadar yükselmeli. Bu durumda en yüksek çıkış noktası K olur.
Adım 4 — Sonuç çıkarımı
Cisim ilk hareketinde K noktasına kadar çıkıp geri dönüyorsa sürtünmesiz yüzey olduğu kanıtlanır.
CEVAP: D) K
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU:Küre şeklindeki cisim yerden “h” yüksekliğinden serbest bırakılıyor. Yüzey sürtünmesiz ise cisim düzenek üzerinde harflerle belirtilen noktalardan hangisine kadar çıkıp geri döner?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Mekanik enerji korunumu: serbest bırakma anındaki toplam enerji, en yüksek çıktığı noktadaki potansiyel enerjiye eşittir.
mgh = mgh_max (h_max = başlangıç yüksekliği)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele (N)
N noktası taban seviyesine çok yakın veya taban üzerinde düşük bir noktadır; başlangıç yüksekliği h olan cisim bu noktayı geçip daha yukarı çıkacaktır. N, cismin ulaşıp duracağı en yüksek nokta olamaz.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele (M)
M, N’den daha yüksekte ama başlangıç yüksekliği h’den daha alçakta görünüyor. Enerji korunuyorsa cisim başlangıç yüksekliğine eşit bir yüksekliğe kadar çıkacaktır; M bu yüksekliğe eşit değilse durma noktası olamaz.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele (L)
L noktası şekle çizilmiş yatay kesik çizgi ile cismin ilk bırakıldığı yüksekliğe eşit görünüyor. Enerji korunuyorsa cisim tam olarak başlangıç yüksekliğine kadar çıkar ve orada hız sıfırlanıp geri döner; L bu duruma uygundur.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele (K)
K noktası L’den daha yüksekte çizilmiş. Başlangıçta cismin sahip olduğu potansiyel enerji K noktasına çıkmaya yetmez; sürtünmesiz de olsa K noktasına ulaşamaz.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması A. N — N başlangıç yüksekliğinden daha alçakta, durma noktası olamaz. B. M — M başlangıç yüksekliğine eşit değil; durma noktası olamaz. C. L — L, cismin ilk bırakıldığı yüksekliğe eşit; enerji korunumu durumunda cismin ulaşıp geri döneceği nokta budur. D. K — K, başlangıç yüksekliğinden daha yüksek; enerji yetmez.
Adım 6 — Son Doğrulama
Enerji korunumu: serbest bırakma anında potansiyel enerji mgh, en yüksek noktada kinetik enerji sıfır olduğundan tüm enerji tekrar potansiyel olarak ortaya çıkar ve cisim başlangıç yüksekliğine (L ile aynı) kadar çıkar ve geri döner. Bu nedenle doğru nokta L’dir.