atatürk’ün inkılapları nelerdir
Atatürk İnkılapları ve Alanları
Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleştirilen inkılaplar; Türkiye Cumhuriyeti’ni modern, demokratik, laik ve çağdaş bir hukuk devleti haline getirmeyi amaçlayan köklü dönüşümlerdir. Bu inkılaplar beş ana başlık altında toplanır:
İnkılapların Alanlara Göre Sınıflandırılması:
-
1. Siyasal Alanda Yapılan İnkılaplar:
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
- Ankara’nın başkent yapılması (13 Ekim 1923)
- Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)
- Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)
- Çok partili rejim denemeleri (Cumhuriyet Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası)
-
2. Toplumsal Alanda Yapılan İnkılaplar:
- Şapka ve kılık kıyafet kanununun kabulü (25 Kasım 1925)
- Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)
- Uluslararası saat, takvim ve ölçü birimlerinin kabulü ($1925$–$1931$)
- Soyadı Kanunu’nun kabulü (21 Haziran 1934)
- Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması (1930, 1933, 1934)
- Lakap ve unvanların kaldırılması (1934)
-
3. Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar:
- Şeriye mahkemelerinin kaldırılması (1924)
- Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 ve 1924 Anayasaları)
- Türk Medeni Kanunu’nun kabulü (17 Şubat 1926)
- Türk Ceza Kanunu ve diğer modern kanunların kabulü (1926)
-
4. Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar:
- Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu (3 Mart 1924)
- Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)
- Millet Mekteplerinin açılması (1928)
- Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu’nun (1932) kurulması
- Üniversite Reformu ve modern yükseköğretim kurumlarının açılması (1933)
-
5. Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar:
- İzmir İktisat Kongresi’nin toplanması (17 Şubat 1923)
- Aşar vergisinin kaldırılması (17 Şubat 1925)
- Kabotaj Kanunu’nun yürürlüğe girmesi (1 Temmuz 1926)
- Teşvik-i Sanayi Kanunu ve Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1933)
- Tarımda modernleşme, örnek çiftliklerin kurulması ve kamu iktisadi teşekküllerinin açılması
Sınav ve Hafıza İpucu:
İnkılapların temel dayanağı Atatürk İlkeleridir. Hangi inkılabın hangi ilkeyle ilişkili olduğunu bulmak için şu anahtar kelimelere dikkat edebilirsin:
- Yönetim ve seçim \rightarrow Cumhuriyetçilik
- Din-devlet işlerinin ayrılması, akılcılık \rightarrow Laiklik
- Eşitlik, adalet ve halk yararı (Soyadı Kanunu, Medeni Kanun) \rightarrow Halkçılık
- Millî kültür, dil ve bağımsızlık (TDK, TTK, Kabotaj) \rightarrow Milliyetçilik
- Fabrikalar, demiryolları, kalkınma \rightarrow Devletçilik
- Çağdaşlaşma ve yenilik \rightarrow İnkılapçılık
Bu inkılaplar arasından özellikle merak ettiğin bir alanın ayrıntılarını ve ilgili Atatürk ilkeleriyle bağlantısını incelemek ister misin?