![]()
![]()
![]()
Merhaba @yigit_efe_gungor! Sana nasıl yardımcı olabilirim? Eğer “Atasözü ve anlamı 100 tane” hakkında bilgi almak istiyorsan ya da başka bir konuda destek istiyorsan bana yazabilirsin. ![]()
![]()
Atasözü ve anlamı 100 tane
Cevap:
Aşağıda en çok bilinen, derslerde ve günlük yaşamda sıkça karşılaşılan 100 atasözü ve anlamları detaylı ve açıklayıcı şekilde listelenmiştir. Her bir atasözü ve anlamı, kolayca öğrenebilmeniz için sade ve anlaşılır Türkçeyle hazırlanmıştır.
1-10: Klasik ve Çok Bilinen Atasözleri
| # | Atasözü | Anlamı |
|---|---|---|
| 1 | Ağaç yaşken eğilir | İnsan, eğitim ve terbiye işine küçük yaşta başlanmalıdır. |
| 2 | Acele işe şeytan karışır | Bir işi acele yapınca yanlış veya eksik olur. |
| 3 | Akıl akıldan üstündür | Her insanın düşünceleri farklıdır, başkasının fikri önemli olabilir. |
| 4 | Damlaya damlaya göl olur | Küçük şeyler birikerek büyük sonuçlar doğurur. |
| 5 | Gülü seven dikenine katlanır | Bir işte güzelliğin yanında zorluğu da kabul etmek gerekir. |
| 6 | Ne ekersen onu biçersin | Yaptığın işin karşılığını alırsın. |
| 7 | Sakla samanı gelir zamanı | Gereksiz görünen şeylerin ileride faydası olabilir. |
| 8 | İşleyen demir pas tutmaz | Çalışan kişi sağlığını ve yeteneklerini kaybetmez. |
| 9 | Güzele bakmak sevaptır | Güzel olan şeylere bakmak insana iyi hissettirir. |
| 10 | Komşu komşunun külüne muhtaç | İnsanlar birbirine her zaman ihtiyaç duyar. |
11-30: Günlük Hayatta Sık Kullanılan Atasözleri
| # | Atasözü | Anlamı |
|---|---|---|
| 11 | Düşmez kalkmaz bir Allah | Herkes hata yapabilir, Allah’tan başka kusursuz yoktur. |
| 12 | Gözden ırak olan gönülden de ırak olur | Uzakta olan unutulur. |
| 13 | Ayağını yorganına göre uzat | Gelirine göre harcama yapmalısın. |
| 14 | Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı | Konunun alakası yok, tutarsız konuşma. |
| 15 | Kuş beyinli | Düşüncesiz, unutkan kişi için söylenir. |
| 16 | Dost kara günde belli olur | Gerçek dost sıkıntıda ortaya çıkar. |
| 17 | Çivi çiviyi söker | Bir sorunu benzer bir yöntemle çözebilirsin. |
| 18 | Vakit nakittir | Zaman çok değerlidir, boşa harcanmamalıdır. |
| 19 | Pireyi deve yapmak | Küçük meseleleri büyütmek anlamında kullanılır. |
| 20 | Açık yaraya tuz basılmaz | Sorunlu birini daha çok üzmekten kaçınmak gerekir. |
| 21 | Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır | Herkesin iş yapış tarzı farklı olabilir. |
| 22 | İki dinle, bir söyle | Konuşmadan önce iyi düşünmek gerekir. |
| 23 | Davulun sesi uzaktan hoş gelir | Başkasının işi cazip görünür ama aslında zordur. |
| 24 | İyilik eder denize at, balık bilmezse halik bilir | İyilik karşılıksız yapılır, Allah bilir. |
| 25 | Dilin kemiği yok | Düşünmeden konuşmak tehlikeli olabilir. |
| 26 | Ağlamayana meme yok | İsteyenin hakkını araması gerekir. |
| 27 | Hazıra dağlar dayanmaz | Hazırda olan şey kullanılmakla tükenir. |
| 28 | Güneş balçıkla sıvanmaz | Gerçekler gizlenemez. |
| 29 | Her işin başı sağlık | Sağlık en önemli şeydir. |
| 30 | Cennet annelerin ayakları altındadır | Annelere değer verilmeli, en kutsal varlıklardır. |
31-50: Öğretici ve Eğitici Atasözleri
| # | Atasözü | Anlamı |
|---|---|---|
| 31 | Bir musibet bin nasihatten iyidir | Kötü bir deneyim, öğütlerden daha çok öğretir. |
| 32 | İyilik et kötülük bulma | Kimseye kötülük yapma ki başına gelmesin. |
| 33 | Kendi düşen ağlamaz | Başına gelen kötü şeylerde kendi suçu olan üzülmesin. |
| 34 | Sakınılan göze çöp batar | Çok dikkat edilen işte genellikle sorun çıkar. |
| 35 | Her işte bir hayır vardır | Kötü görünen işlerde bile bir iyilik olabilir. |
| 36 | Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir | Sözün gücü büyüktür; yerinde kullanılmalı. |
| 37 | Gözden akan yaş kalpte bulunur | Duygular kolay unutulmaz. |
| 38 | Yalancının mumu yatsıya kadar yanar | Yalanın ömrü kısadır, gerçek ortaya çıkar. |
| 39 | Çobansız koyunu kurt kapar | Yönetimsiz işler kötüye gider. |
| 40 | Körle yatan şaşı kalkar | Kötüyle arkadaşlık kötülüğe götürür. |
| 41 | Kör, tuttuğunu beğenmez | Herkes hakkına razı olmalı. |
| 42 | Taşıma su ile değirmen dönmez | Geçici çözümlerle işler yürümez. |
| 43 | İyi dost kara günde belli olur | Zor zamanda dostlar anlaşılır. |
| 44 | El elden üstündür | Her insanın farklı meziyetleri vardır. |
| 45 | Bir elin nesi var, iki elin sesi var | Birlikte yapılan işler daha başarılı olur. |
| 46 | Çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir | Gezmek, yaşarken öğrenmekten daha öğreticidir. |
| 47 | İt ürür, kervan yürür | Eleştiriler başarıyı engellememeli. |
| 48 | İki karpuz bir koltuğa sığmaz | Aynı anda iki işi başarmak zordur. |
| 49 | Dereyi görmeden paçaları sıvama | Sonucu garanti olmayan işe başlamamalı. |
| 50 | Aç ayı oynamaz | İnsan ihtiyaçları karşılanmadan verimli çalışamaz. |
51-70: Kırgınlık, Sabır ve Ahlak Atasözleri
| # | Atasözü | Anlamı |
|---|---|---|
| 51 | Yarası olan gocunur | Hatası olan hemen ortaya çıkar. |
| 52 | Kara gün kararıp kalmaz | Kötü günler sonsuza kadar sürmez. |
| 53 | Her koyun kendi bacağından asılır | Herkes yaptıklarının karşılığını çeker. |
| 54 | Ateş düştüğü yeri yakar | Acı, yaşayanı derinden etkiler. |
| 55 | Lafla peynir gemisi yürümez | Sözle değil, işle sonuca varılır. |
| 56 | Sabrın sonu selamettir | Sabırlı olana sonunda iyilik gelir. |
| 57 | Kervan yolda düzülür | Her şey zaman içinde yoluna girer. |
| 58 | Balık baştan kokar | Bir işte bozulma yukarıdan başlar. |
| 59 | Dost acı söyler | Gerçek dost doğruyu söyler, hoşuna gitmese de. |
| 60 | Can çıkmayınca huy çıkmaz | İnsan kolay kolay değişmez. |
| 61 | Yiğit düştüğü yerden kalkar | Başarıya tekrar çalışarak ulaşılır. |
| 62 | Sürüden ayrılanı kurt kapar | Toplumdan uzaklaşan zarara uğrar. |
| 63 | Kötü komşu insanı mal sahibi yapar | Kötülük insanı çözüm bulmaya yönlendirir. |
| 64 | Birlikten kuvvet doğar | Birlikte hareket edilen işlerde daha başarılı olunur. |
| 65 | Dertsiz baş, dertli olurmuş | Hiç sıkıntı çekmeyen, önemsiz şeylerden sıkıntı bulur. |
| 66 | Göz görmeyince gönül katlanır | Görülmeyen veya unutulan şey kolay kabul edilir. |
| 67 | Dost başa, düşman ayağa bakar | Dostlar iyiliğimizi, düşmanlar zayıf yanımızı arar. |
| 68 | Gönül ferman dinlemez | Duygular mantığa her zaman uymaz. |
| 69 | Deliye her gün bayram | Akılsız kişi dertten anlamaz, mutlu olur. |
| 70 | Bir elin verdiğini öteki el görmez | İyilik gizli yapılmalıdır. |
71-100: Az Bilinen ve Eğlenceli Atasözleri
| # | Atasözü | Anlamı |
|---|---|---|
| 71 | İki ucu boklu değnek | Hangi tarafı seçsen sorun yaşanacak iş. |
| 72 | Eşek ölür, kalır semeri; insan ölür, kalır eseri | İnsanlar öldüklerinde yaptıklarıyla anılır. |
| 73 | Ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur | Büyüklerin yaptığı davranışlar küçüklere örnek olur. |
| 74 | Körle yatan şaşı kalkar | Kötüyle arkadaşlık edersen sonunda zarar görürsün. |
| 75 | İşini sağlama bağla | İşte tedbirli ol, önlemini al. |
| 76 | Hatasız kul olmaz | Her insan hata yapabilir. |
| 77 | Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış | Güven kaybı olduğunda her sözün şüpheli görülür. |
| 78 | Kırk gün taban eti, bir gün av etidir | Her gün bayram olmaz, her zaman iyi şeyler olmaz. |
| 79 | İki gönül bir olunca samanlık seyran olur | Sevgiyle fakirlik sorun olmaktan çıkar. |
| 80 | Ayağında pabucu olmayan yere basmaz | Hazırlıksız işe başlanmaz. |
| 81 | Eve gelen yatmaz, köprüden gelen geçmez | Herkesi istediğin zaman getiremezsin. |
| 82 | Baş kesilmedikçe kabahat ölmez | Probleme doğrudan müdahale edilmezse düzelmez. |
| 83 | Bir testide iki karpuz durmaz | Aynı anda iki iş olmaz. |
| 84 | Avcı ne bilir tavşanın halini | Güçlü olan, ezilenin sıkıntısını anlamaz. |
| 85 | Abanın kadri yağmurda bilinir | İnsan kıymetini ihtiyaç anında anlar. |
| 86 | Kervan yolda düzülür | İşler zamanla iyileşir. |
| 87 | Horozu çok olan köyde sabah geç olur | Çok kişi söz sahibi ise işler aksar. |
| 88 | Kalem kılıçtan keskindir | Bilgi, güce üstün gelir. |
| 89 | Başa gelen çekilir | Kişi başına geleni kabullenmek zorunda. |
| 90 | Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır | Mart ayında hava sürprizli olur. |
| 91 | Göz var nizam var | Her şeyin bir düzene göre yürütülmesi gerekir. |
| 92 | Taş yerinde ağırdır | İnsan kendi memleketinde değerlidir. |
| 93 | Zararın neresinden dönülse kârdır | Yanlış bir işten ne zaman vazgeçersen iyidir. |
| 94 | Dostuna güvenmeyen haramzadedir | Dostuna güven duymayan doğru insan değildir. |
| 95 | Devletin malı deniz, yemeyen domuzdur | Kamu malına sahip çıkılmazsa herkes zararlı çıkar. |
| 96 | Göç yolda düzülür | Hatalar zamanla düzelir. |
| 97 | İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır | Önce kendini eleştir. |
| 98 | Açık yaraya tuz basılmaz | Zarar görmüş kişiye daha fazla zarar verilmez. |
| 99 | Aklın yolu birdir | Doğru olanı herkes kabul eder. |
| 100 | Üzüm üzüme baka baka kararır | İnsan birlikte olduğu kişilerden etkilenir. |
Tavsiye:
Daha fazla öğrenmek için bu yukarıdaki listeden her gün birkaç atasözünü yazıp anlamlarını tekrar edebilirsin!
@ yigit_efe_gungor
Atasözü ve anlamı 100 tane
Answer:
Aşağıda, Türk kültürünün önemli bir parçası olan 100 atasözü ve onların kısa anlamları yer almaktadır. Her atasözünün iletmek istediği mesaj, sözlü geleneğin nesilden nesile aktarılan tecrübelerini yansıtır.
1–10
- Acele işe şeytan karışır
• İşleri gereğinden fazla aceleye getirmek, hata ve sorunlara neden olur. - Ak akçe kara gün içindir
• Maddi yönden iyi durumda olduğun zamanlarda birikim yapmak, zor günlerde işe yarar. - Damlaya damlaya göl olur
• Küçük birikimler zamanla büyür ve büyük kazançlara dönüşür. - Ayağını yorganına göre uzat
• Gelirine ya da imkânlarına göre harcama yap, aşırıya kaçma. - Ateş düştüğü yeri yakar
• Bir sorunun ya da acının en çok etkilediği kişiler, doğrudan yaşayanlardır. - Komşu komşunun külüne muhtaçtır
• İnsanlar günlük yaşamda en küçük şeylerde bile birbirine ihtiyaç duyarlar. - İki karpuz bir koltukta taşınmaz
• Aynı anda birden fazla zor işi üstlenmek genelde başarısızlığa yol açar. - Aç ayı oynamaz
• İnsan, temel ihtiyaçları karşılanmadan başarı gösteremez veya iş yapamaz. - Sakla samanı, gelir zamanı
• Gerekli olmayan şeyleri bile saklamak, bir gün işe yarayabilir. - Ava giden avlanır
• Başkalarına zarar vermek amaçlı yola çıkan kişi, sonunda kendisi zarar görebilir.
11–20
- Az laf, çok iş
• Konuşmak yerine eyleme geçmek ve sonuç üretmek daha değerlidir. - Bir elin nesi var, iki elin sesi var
• İş birliği ve dayanışma, bireysel çabalardan daha güçlüdür. - Çivi çıkar, ama yeri kalır
• Yapılan yanlış davranışın etkisi ortadan kalksa bile izleri devam eder. - Gülü seven dikenine katlanır
• Sevdiğin veya istediğin bir şeyin zorluklarına da katlanmak gerekir. - Bacağı inci olanın ayağı üşür
• Gösterişli ya da değerli şeyler bazen koruyucu olmayabilir veya sorun çıkarabilir. - Korkak bezirgân ne kar eder ne ziyan
• Risk almayan kişi, büyük kazançlar gibi büyük kayıplardan da uzak olur, ancak pek ilerleme kaydedemez. - Çalışan demir ışıldar
• Sürekli çalışan, kendini geliştiren kişi daima dinç ve başarılı olur. - Eğreti ata binen tez iner
• Başkalarının imkanlarına güvenerek büyük adımlar atan, çabuk başarısızlığa uğrar. - Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır
• Her insanın bir işi yapma biçimi kendine özgüdür. - Dost kara günde belli olur
• Gerçek dost, ancak zor zamanlarda yardımıyla, desteğiyle anlaşılır.
21–30
- El elden üstündür
• Her zaman daha yetenekli veya daha güçlü birisi bulunabilir. - Ateş olmayan yerden duman çıkmaz
• Yaygın bir söylenti veya şüphe varsa, mutlaka bir tane gerçeklik payı vardır. - Dost acı söyler
• İyiliğimizi isteyen gerçek arkadaş, gerçekle yüzleşmemiz için gerektiğinde bizi eleştirir. - Güneş balçıkla sıvanmaz
• Hakikat, saklanmaya veya inkâr edilmeye çalışılsa da er ya da geç ortaya çıkar. - Minareyi çalan kılıfını hazırlar
• Büyük bir yanlış yapmaya niyetlenen kişi, ona uygun bahane veya kılıf da hazırlar. - Nabza göre şerbet vermek
• Karşındakinin durumuna, isteğine veya duygusuna göre davranmak. - Körle yatan şaşı kalkar
• Kötü alışkanlıkları veya davranışları olanla yakın çevrede olursan, benzer şekilde etkilenirsin. - Ne ekersen onu biçersin
• Yaptığın davranışların iyi veya kötü sonuçlarını, eninde sonunda kendin görürsün. - Yuvarlanan taş yosun tutmaz
• Sürekli yer değiştiren veya değişiklik yapan kişi, köklü bir birikime sahip olamaz. - Zararın neresinden dönülse kârdır
• Hatalı bir işten ne kadar erken vazgeçersen o kadar az zarara uğrarsın.
31–40
- Aç tavuk kendini darı ambarında sanır
• İhtiyaç sahibi bir kişi, hayalinde her şeyi olumlu ve yakın görebilir. - Ateşle barut yan yana durmaz
• Birbirine zıt veya tehlikeli iki şey bir arada olamaz. - Ayağını sürçten, dilini sürçtürme
• Dil sürçmesi, sakarlıklardan daha çok zarara neden olabilir; sözlerine dikkat et. - Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur
• İlgi ve emek verilen şeyler gelişir, ihmal edilenler bozulur. - Bir kötünün yedi mahalleye zararı dokunur
• Kötü niyetli bir kişi, sadece kendine değil çevresine de zarar verebilir. - Bir musibet bin nasihatten iyidir
• Yaşanan olumsuz bir deneyim, söylenen pek çok öğütten daha etkili ve öğreticidir. - Dost ile ye, iç; alışveriş etme
• Para meseleleri, dostlukları bozabilir; ticaret ve yakın ilişkileri dikkatli yürütmek gerekir. - El yarası geçer, dil yarası geçmez
• Fiziksel yaralar zamanla iyileşir, ancak sözlerin açtığı yaralar kolay kolay unutulmaz. - Fare, deliğe sığmamış, kuyruğuna kabak bağlamış
• Zor durumda olan birinin, gereksiz iş veya sorunlarla uğraşarak işi daha da zorlaştırması. - Geç olsun, güç olmasın
• İstediğin şeye geç ulaşsan bile sağlam ve kalıcı olması daha önemlidir.
41–50
- Hazıra dağ dayanmaz
• Sürekli tüketip yerine koymazsan, elindeki kaynak eninde sonunda biter. - Karnı doyan köpek, köy beklemez
• İhtiyaçları karşılanan kişi, görev ve sorumlulukları ihmal edebilir. - Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez
• Büyük kazanç beklenen işten önce, küçük fedakarlıklar yapılabilir. - Komşu, komşunun külüne muhtaçtır
• En ufak ihtiyaçlar için bile birbirine yardım etmek önemlidir. - Kötü komşu insanı mal sahibi yapar
• Çevrendeki zorluklar, seni kendi imkanlarını geliştirmeye yönlendirir. - Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır
• Bahar aylarında hava hâlâ değişken olup soğuklar devam edebilir. - Nerde birlik, orda dirlik
• Toplum veya aile içinde birlik beraberlik varsa huzur ve başarı vardır. - Sakın kediye ciğer emanet etme
• Kötü niyetli veya zayıf iradeli kişilere, zaaflarına uygun şeyleri teslim etmemek gerekir. - Son pişmanlık fayda etmez
• Yanlış bir iş tamamlandıktan sonra duyulan pişmanlığın yararı olmaz. - Üzüm üzüme baka baka kararır
• İnsanlar birlikte oldukları kişilerin davranışları ve kültürüyle benzerlikler gösterir.
51–60
- Vakit nakittir
• Zaman değerlidir, boşa harcanmamalıdır. - Yalnız taş duvar olmaz
• Tek kişinin emeğiyle büyük işler genellikle başarıya ulaşamaz, iş birliği gerekir. - Aç doymam sanır, tok acıkmam sanır
• İnsan, kendi mevcut durumunu ölçü alarak diğerlerinin halini anlamakta zorlanır. - Yel esmeden yaprak kımıldamaz
• Her olayın mutlaka bir sebebi vardır. - Adam adamın aynasıdır
• İnsan, kendisini ancak diğer insanlarla etkileşim içinde tanıyabilir. - Acele giden, ecele gider
• Fazla acelecilik, tehlikeli sonuçlara neden olabilir. - Akıl akıldan üstündür
• Başkalarından gelen fikir veya öneriler, seninkinden daha iyi olabilir. - Açma pencereni, bağırır derler; kapa pencereni, çağırır derler
• Ne yaparsan yap, insanlar bir yorumda bulunacaklardır. Herkesi memnun etmek zordur. - Araba devrilince yol gösteren çok olur
• İş işten geçtikten sonra herkes akıl vermeye başlar. - Bal tutan parmağını yalar
• İmkânı elinde bulunduran kişi, mükâfatı genelde önce kendine alır.
61–70
- Borç bini aşınca, tef err olur
• Aşırı borçlanma, artık ödenemez bir hâle gelir ve kişi çaresizlik yaşar. - Çam sakızı, çoban armağanı
• Ufak fakat değerli bir gönül alma hediyesi, içtenlikle verildiğinde önemlidir. - Dostun attığı taş, baş yarmaz
• Seven kişinin uyarısı veya eleştirisi, hoşumuza gitmese de aslında fayda amaçlıdır. - Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz
• Başkasından beklenen yardım, her zaman istenildiği zaman ve ölçüde gerçekleşmeyebilir. - El işi göz nuru
• Uzun emek ve özenle yapılan işlerin değeri yüksektir. - Er olan ekmeğini taştan çıkarır
• Azimli ve çalışkan kişi, zor durumda olsa bile geçimini sağlar. - Gel demesi kolay, git demesi zordur
• İnsanları bir işe davet etmek kolaydır, ancak işi bitir deyip göndermek zordur. - Gelen gideni aratır
• Yeni gelen kişi veya durum, öncekini mumla aratacak kadar kötü olabilir. - Hamama giren terler
• Bir işe giren kişi, o işin gerektirdiği zorlukları ve sorumlulukları üstlenmek zorundadır. - Hatasız kul olmaz
• İnsanların kusursuz olması imkânsızdır, herkes yanılabilir.
71–80
- Her şeyin başı sağlık
• Diğer tüm uğraşlardan önce sağlığın korunması önemlidir. - Hırsızın hiç mi suçu yok?
• Bir olayda mağdurdan çok suçlunun sorumluluğunu vurgular. - Huy canın altındadır
• Bir kişinin karakteri, kolay kolay değişmez. - İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır
• Başkalarını eleştirmeden önce, kendi hatalarına bakmayı unutma. - İt ürür, kervan yürür
• Boş laflara ve engellemelere aldırmadan işini kararlılıkla sürdürmek gerekir. - Komşuda pişer, bize de düşer
• Yakınımızda olan imkânlardan biz de yararlanabiliriz. - Korkak bir ölür, cesur bin ölür
• Cesaretle yaşayanlar, zorluklarla defalarca yüzleşir ama hayata iz bırakır. - Mal canın yongasıdır
• İnsan malını korumaya çalışır, çünkü malı da önemli bir ihtiyaçtır. - Misafir umduğunu değil, bulduğunu yer
• Ziyarete giden, ev sahibinin imkânlarına göre ağırlanır, fazla beklenti içinde olmamalıdır. - Nerede hareket, orada bereket
• Faaliyet ve üretimin olduğu yerde bolluk ve verimlilik ortaya çıkar.
81–90
- Öfkeyle kalkan, zararla oturur
• Sinirliyken alınan kararlar, genellikle pişmanlıkla sonuçlanır. - Rüzgâr eken, fırtına biçer
• Kötülük yapan veya negatif eylemler içinde olan, sonunda daha güçlü zararla karşılaşır. - Sora sora Bağdat bulunur
• Bilmediğin konularda soru sormak, danışmak en doğru yoldur; böylece hedefe varılır. - Soğanın acısı yiyenin ağzındadır
• Asıl sıkıntıyı yaşayan, zorluğun acısını en iyi hissedendir. - Tilki kürkçü dükkânına döner
• Ne kadar uzaklaşılsa da insan, gün gelir yine alışık olduğu ortama veya kişilere geri döner. - Uzak yerin haberini, yakın getirir
• Uzakta olan biriyle ilgili bilgiyi, oraya yakın olan veya oradan gelen daha hızlı getirir. - Üflemeyle çorba içilmez
• Kolay gibi görünen bazı işler, aslında sabır ve emek ister; aceleye gelmez. - Veren el, alan elden üstündür
• Yardım eden, paylaşan kişi manevi olarak daha değerlidir. - Yalancının mumu yatsıya kadar yanar
• Yalan, er geç ortaya çıkar ve uzun süre saklanamaz. - Yalnızın dimi olmaz
• Tek kişinin kararı veya düşüncesi, toplu fikir ve yardımdan daha zayıf kalır.
91–100
- Yılanın başı küçükken ezilir
• Bir sorunu büyümeden engellemek daha kolaydır. - Zorla güzellik olmaz
• İstenmeyen bir şeyi zorbalıkla yaptırmak, güzel sonuç vermez. - Zaman her şeyin ilacıdır
• Zaman, yaşanan acı ve üzüntüleri hafifletir. - Zenginin malı, züğürdün çenesini yorar
• Varlıklılar hakkında konuşmak, maddi imkânı olmayanlar arasında dert ve kıskançlık konusu olur. - Kırk yıllık Kâni, olur mu Yâni?
• Uzun süreli alışkanlıklar, karakter değişimiyle kolay kolay dönüşmez. - Bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır
• Küçük bir ayrıntı veya destek, daha büyük bir sorunu önleyebilir. - Üzüm yemek mi, bağcıyı dövmek mi?
• Asıl hedef sorunu çözmek mi, yoksa karmaşa çıkarıp cezalandırmak mı olduğuna dikkat etmek gerekir. - İşleyen demir pas tutmaz
• Sürekli çalışan veya aktif kalan insanlar, verimliliklerini ve diriliklerini korurlar. - Lafla peynir gemisi yürümez
• Sadece konuşmayla iş yapılmaz; eylem ve çaba gerekir. - Elden gelen öğün olmaz (o da vaktinde bulunmaz)
• Başkasına bağımlı olup beklemek yerine kendi imkânlarını oluşturmak daha iyidir.
Bu atasözleri, toplumun ortak hafızasından süzülerek günümüze ulaşmıştır. Her biri, farklı yaşam tecrübelerini kısa ve özlü bir dille aktarır.
100 Atasözü ve Anlamları
Cevap:
Aşağıda, Türkçede en çok bilinen ve kullanılan 100 atasözü ve bunların anlamları ayrıntılı ve anlaşılır biçimde sıralanmıştır. Her bir atasözünün anlamı, ilkokuldan lise seviyesine kadar her öğrenciye hitap edecek basitlikte açıklanmıştır. Sonunda genel bir özet ve kolay karşılaştırma için tablo yer almaktadır.
İçindekiler
- Açıklamalı Atasözleri Listesi (1-50)
- Açıklamalı Atasözleri Listesi (51-100)
- Kısa Tablo: Atasözleri ve Anlamları
- Özet ve Hatırlatma
1. Açıklamalı Atasözleri Listesi (1-50)
-
Damlaya damlaya göl olur.
- Küçük birikimler, zamanla büyük değerlere ulaşır.
-
Gülü seven dikenine katlanır.
- Bir işi veya kişiyi seviyorsan zorluklarına katlanmalısın.
-
Sakla samanı, gelir zamanı.
- Önemsiz görünen bir şey bile günü geldiğinde işe yarayabilir.
-
Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
- İnsanlar en yakınındakilere her zaman ihtiyaç duyar.
-
Acele işe şeytan karışır.
- Acele yapılan işlerde hata olur.
-
Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
- Güzel söz, en zor insanları bile yumuşatır.
-
İşleyen demir ışıldar.
- Sürekli çalışan, kendini geliştiren kişiler başarılı olur.
-
Çıkmadık candan ümit kesilmez.
- Hayatta olan insan için umut her zaman vardır.
-
Dost acı söyler.
- Gerçek dost, hoşumuza gitmese de doğruyu söyler.
-
Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.
- Uzun süre görüşmeyenlerin aralarındaki sevgi azalabilir.
-
Her işin başı sağlıktır.
- Sağlık olmadan hiçbir iş doğru gitmez.
-
Ağaç yaşken eğilir.
- İnsan, küçük yaşta eğitilirse daha kolay gelişir.
-
Ne ekersen onu biçersin.
- Yaptığın iyilik veya kötülük, yine sana döner.
-
Güneş balçıkla sıvanmaz.
- Gerçekler hiçbir zaman gizlenemez.
-
İyilik eden iyilik bulur.
- İyi davranan kişiler karşılığında iyilik görür.
-
Ayağını yorganına göre uzat.
- Harcamalarını gelirine göre yapmalısın.
-
Büyük lokma ye, büyük söz söyleme.
- Çok iddialı cümleler kurmaktan kaçın.
-
Çoban uyursa, kurt koyuna çarpar.
- Sorumluluğunu yerine getirmezsen kötü sonuçlar doğar.
-
Erken kalkan yol alır.
- İşe erken başlayan, daha çok yol alır, başarılı olur.
-
Dost kara günde belli olur.
- Gerçek dost, zor zamanlarda ortaya çıkar.
-
Söz gümüşse sükut altındır.
- Konuşmak önemliyse de bazen susmak daha iyidir.
-
İki karpuz bir koltuğa sığmaz.
- Aynı anda iki zor işi birden yapamazsın.
-
Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz.
- Başkasından beklenen yardım tam zamanında ve yeterli olmayabilir.
-
Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
- Sözlerin açtığı yaralar uzun süre unutulmaz.
-
Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
- Dayanışma içinde yapılan işler daha başarılı olur.
-
El elden üstündür.
- Her zaman bir konuda senden daha iyi biri olabilir.
-
Al elmaya taş atan çok olur.
- Başarılı kişiler, kıskanılır ve eleştirilir.
-
Aç tavuk kendini darı ambarında sanır.
- İnsanlar bir şeyi çok isterse, hayal dünyasında yaşarlar.
-
Armut piş, ağzıma düş.
- Hiç emek harcamadan bir şey elde etmek istemek.
-
Balık baştan kokar.
- Bir kurumun bozulması, yöneticilerinin bozulmasından başlar.
-
Davulun sesi uzaktan hoş gelir.
- Dışarıdan güzel görünen işler, iç yüzünde zorluklar barındırabilir.
-
Dervişin fikri neyse zikri de odur.
- İnsanlar akıllarında ne varsa, konuşurken de onu yansıtır.
-
Gözden sakınan göze çarpar.
- Gizlemeye çalışılan şeyler daha çok dikkat çeker.
-
Hamama giren terler.
- Bir işe giriyorsan sonuçlarına da katlanmalısın.
-
Her yiğidin yoğurt yiyişi farklıdır.
- Her insan bir işi kendi yöntemine göre yapar.
-
Himmet de yiğidin kamçısıdır.
- Birinin yardım ve desteği, insanı daha başarılı kılar.
-
İki ucu pis değnek.
- Seçeneklerin hangisini seçersen seç, sonuç kötü olacak.
-
İş bilenin, kılıç kuşananın.
- Her işte, o konuda yetenekli olan başarılı olur.
-
Körle yatan şaşı kalkar.
- Kötü insanla arkadaşlık eden, zarar görür.
-
Küçük yaşta öğrenilen unutulmaz.
- Çocukken öğrenilen bilgiler ömür boyu akılda kalır.
-
Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.
- Mart ayında havaların ne zaman soğuyacağı belli olmaz.
-
Misafir umduğunu değil, bulduğunu yer.
- Konuk, kendisine sunulana razı olmalıdır.
-
Ne oldum dememeli, ne olacağım demeli.
- İnsan sahip olduklarıyla övünmemeli, her şeyin değişebileceğini unutmamalı.
-
Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir.
- Bir işin sonunun nasıl olacağı, başından bellidir.
-
Rüzgar eken fırtına biçer.
- Kötü işler başlatan, daha büyük zararla karşılaşır.
-
Sakla samanı, gelir zamanı.
- Küçük ve önemsiz gibi görülen şeyler, zamanı gelince değerli olabilir.
-
Taş yerinde ağırdır.
- İnsan ya da eşya, kendi yerindeyken daha değerlidir.
-
Terzi kendi söküğünü dikemez.
- İnsan, başkalarına yardım ederken kendine yardım edemeyebilir.
-
Vakit nakittir.
- Zaman çok kıymetlidir, boşa harcamamalı.
-
Yel kayadan ne koparır?
- Güçlü bir kişiye zayıf olan zarar veremez.
2. Açıklamalı Atasözleri Listesi (51-100)
-
Yazın gölge hoş, kışın çuval boş.
- Yazın tembellik yapan, kışın sıkıntı çeker.
-
Yolcu yolunda gerek.
- Herkes işini zamanında yapmalı.
-
Altekin atı, yolda bırakmaz.
- Sağlam, güvenilir şeyler insanı yarı yolda bırakmaz.
-
Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak.
- Daha iyisini isterken elindekini kaybetmek.
-
Dikensiz gül olmaz.
- Her güzelliğin bir zorluğu vardır.
-
Düşmez kalkmaz bir Allah.
- Kimse sürekli başarılı olamaz.
-
Eşeği sağlam kazığa bağla.
- Önceden tüm tedbirleri almak gerekir.
-
Her koyun kendi bacağından asılır.
- Herkes yaptığı işin sonucuna katlanır.
-
Kırk düşün bir konuş.
- Söylemeden önce iyice düşün.
-
Her işte bir hayır vardır.
- Kötü görünen bir olayda bile bir iyilik olabilir.
-
Kervan yolda dizilir.
- İşler, yapılırken düzene girer.
-
Yiğidi öldür, hakkını yeme.
- Kişiyi sevmiyorsan bile, iyiliğini inkar etme.
-
Akıl akıldan üstündür.
- Her zaman senden daha akıllı biri olabilir.
-
Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur.
- İlgilenilen, bakılan şey güzelleşir.
-
Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur.
- Bazı kişiler işin gereğini yapmaz, sadece görünenini tekrarlar.
-
Bir çuval inciri berbat etmek.
- Bir kişinin hatası, yapılan tüm güzel işleri mahvedebilir.
-
Bir deli kuyuya taş atar, kırk akıllı çıkaramaz.
- Birinin yaptığı yanlış, çok kişinin başına dert açar.
-
Can çıkar huy çıkmaz.
- İnsanların karakterleri kolay kolay değişmez.
-
Dik baş, her daim bela getirir.
- Asi ve inatçı kişiler, genellikle sıkıntı çeker.
-
El kızı, eliyle gelir, eliyle gider.
- Başkasının olan bir şey kolay gelir kolay gider.
-
Ev alma, komşu al.
- Oturacağın yeri seçerken komşulara dikkat et.
-
Fazla mal göz çıkarmaz.
- Çok şey sahibi olmak zarar vermez.
-
Göz var nizam var.
- Her şeyin bir düzeni, bir ölçüsü vardır.
-
Göz görmeyince gönül katlanır.
- Görmeyen üzülmez.
-
Her şeyin başı sabır.
- Sabırlı olan kişiler sonunda hedeflerine ulaşır.
-
İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır.
- Başkasını eleştirmeden önce kendine bak.
-
Kedi uzanamadığı ciğere mundar der.
- Sahip olamadığımız şeyleri kötülemeye çalışırız.
-
Kervan yolda dizilir.
- Planlar, uygulama sırasında şekillenir.
-
Köprüden önce son çıkış.
- Bir işi yapmak için son fırsat.
-
Kör kurbağa göle kayar.
- Bilgisiz olan, zarara kolay uğrar.
-
Misafir Misafiri istemez, ev sahibi hiç istemez.
- Konuklar, başka konuk istemez; ev sahibi ise hiç istemez.
-
Ne kadar ekmek o kadar köfte.
- Ne kadar emek verirsem, karşılığını o kadar alırım.
-
Oğlan dayıya, kız halaya çeker.
- Çocuklar genellikle akrabalarına benzer.
-
Ok yaydan çıktı.
- Geri dönülmesi imkansız hale geldi.
-
Öfke ile kalkan, zararla oturur.
- Sinirle yapılan iş, sonunda pişmanlık getirir.
-
Sabreden derviş muradına ermiş.
- Sabırlı olan istediğine kavuşur.
-
Sakla samanı gelir zamanı.
- Küçük şeylerin değeri zamanı gelince anlaşılır.
-
Sen ağa ben ağa, bu ineği kim sağa?
- Herkes yönetici olursa, iş yapan kalmaz.
-
Tarlada izi olmayanın harmanda yüzü olmaz.
- Emek vermeyen, sonuçta hak iddia edemez.
-
Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım.
- Güzel söz, insanları mutlu eder.
-
Ucuz etin yahnisi yavan olur.
- Kalitesiz şeyler, ucuz olur ama memnun etmez.
-
Veren eli, alan elden üstündür.
- Yardım eden, yardım alan kişiden daha değerlidir.
-
Vur abalıya.
- Güçsüz olana herkes yüklenir.
-
Yalancının evi yanmış kimse inanmamış.
- Sürekli yalan söyleyene kimse güvenmez.
-
Yanlış hesap Bağdat’tan döner.
- Hatalı işler eninde sonunda ortaya çıkar.
-
Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
- Suçlu kişi, masumu suçlayabilir.
-
Yıldızlar geceyi süsler.
- Küçük yardımcılar, büyük işleri güzelleştirir.
-
Yol bilmeyen kervana katılmaz.
- Bilmediğin işe girmek zararlı olabilir.
-
Zararın neresinden dönülse kardır.
- Yanlış bir işte geç kalmadan dönmek iyidir.
-
Zenginin malı züğürdün çenesini yorar.
- Varlıklı kişinin malı, yoksulun arasında dedikodu olur.
3. Kısa Tablo: Atasözleri ve Anlamları
| Atasözü | Kısa Anlamı |
|---|---|
| Damlaya damlaya göl olur | Küçük birikimler büyür |
| Gülü seven dikenine katlanır | Sevginin zorluğuna katlanılır |
| Sakla samanı, gelir zamanı | Önemsiz olan da işe yarar |
| Komşu komşunun külüne muhtaçtır | Komşu yardıma ihtiyaç duyar |
| Acele işe şeytan karışır | Acele işte hata olur |
| … | … |
| Zararın neresinden dönülse kardır | Zarardan dönüş kazançtır |
Not: Tam listeyi tablo halinde sunmak için yukarıdaki ayrıntılı açıklamalardan da faydalanabilirsiniz.
4. Özet ve Hatırlatma
- Atasözleri binlerce yıllık Türk kültürünün öğretilerini, gözlemlerini, ahlaki değerlerini sade ve kısa cümlelerle anlatır.
- Her atasözü topluma bir ders vermek, tecrübe aktarmak ve insanlara yön göstermek amacı taşır.
- Günlük yaşantımızda sıkça karşımıza çıkar ve hayatın çeşitli yönlerine dair önemli mesajlar içerir.
Bu sayfadaki 100 atasözünü öğrenerek hem dilimize hem kültürümüze hem de insani değerlere daha yaklaşabilir, yazılı ve sözlü ifadelerde bunları rahatlıkla kullanabilirsin.
@yiğit_efe_güngör