Atasözleri ve Anlamları 50 tane
Atasözleri ve Anlamları 50 tane
Aşağıda 50 adet atasözü ve anlamları yer almaktadır. Bu liste, atasözleri hakkında bilgi edinmek isteyen öğrenciler için hazırlanmıştır. Atasözleri geleneksel öğütler, tavsiyeler ve hikmet dolu sözlerden oluşur.
Atasözleri ve Anlamları:
-
Azıcık aşım kaygısız başım.
Anlamı: Kanaatkâr insan huzur içinde yaşar, az ile yetinmesini bilir. -
Sakla samanı, gelir zamanı.
Anlamı: Önemsiz görülen şeyler, zamanı geldiğinde çok işe yarayabilir. -
Ayağını yorganına göre uzat.
Anlamı: Gelirine uygun bir şekilde harcamalar yap, aşırı borçlanmaktan kaçın. -
Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
Anlamı: İnsanlar birbirine destek olmalı, en küçük şeyde bile yardımlaşmalıdır. -
Ne ekersen, onu biçersin.
Anlamı: İnsan, yaptığı iyi veya kötü işler karşılığında aynı şekilde sonuçlar alır. -
Taş yerinde ağırdır.
Anlamı: İnsan, kendi yurdunda daha değerlidir ve önemlidir. -
Su akarken testini doldur.
Anlamı: Fırsatlar elindeyken değerlendirmelisin. -
Damlaya damlaya göl olur.
Anlamı: Küçük birikimler, sonunda büyük sonuçlara ulaşır. -
İyilik eden, iyilik bulur.
Anlamı: İnsan yaptığı iyiliklerin karşılığını mutlaka bir şekilde alır. -
Ak akçe kara gün içindir.
Anlamı: İnsan, parasını zor günlerde kullanmak için biriktirmelidir. -
Bal tutan parmağını yalar.
Anlamı: İş yapan kişi mutlaka fayda sağlar. -
Yiğit başına devlet kuşu konar.
Anlamı: Cesur ve azimli olan bireyler başarıya ulaşır. -
Acemi nalbant, ölü öküzden başlar.
Anlamı: Deneyimsiz kişiler, kolay ve risksiz işlerle başlamak ister. -
Ayağa kalkınca tepeden bakarım.
Anlamı: Durum değiştiğinde insanlar kendilerini üstün görebilir. -
El elden üstün.
Anlamı: Her zaman daha becerikli, daha zengin, daha güçlü biri olacaktır. -
Üzüm üzüm bakışmak bağ olmaz.
Anlamı: Uzaktan bakışmak, problem çözmez; harekete geçmek gerekir. -
İşleyen demir ışıldar.
Anlamı: Çalışkan insan daima değerli olur; emek veren kişi başarıya ulaşır. -
Ağaç yaş iken eğilir.
Anlamı: İnsanları küçük yaşta eğitmek ve geliştirmek daha kolaydır. -
İyilik eden kötülük bulmaz.
Anlamı: İyilik yapan insan başkalarından zarar görmez. -
Can çıkar, huy çıkmaz.
Anlamı: İnsan alışkanlıklarını kolayca değiştiremez. -
Komşu komşuyu ev aldırır.
Anlamı: İyi bir komşu insanın hayatını olumlu etkiler. -
Ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakinin anlayabildiği kadardır.
Anlamı: İletişimde başarı, karşı tarafın ne kadar anladığına bağlıdır. -
Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
Anlamı: Hoş ve nazik sözlerle en zor işler bile halledilebilir. -
Deniz yatağıda, insan hatasıda.
Anlamı: Büyük şeyler küçük detaylar arasındadır. -
Ev alma, komşu al.
Anlamı: İyi komşuların olması, bir ev satın almaktan daha önemlidir. -
Kaşık daldırdıkça yemek azalır.
Anlamı: Kullanılan şeyler tükenir ve azalır. -
Tilki dönüp dolaşır, kürkçü dükkânına gelir.
Anlamı: İnsan ne kadar dolaşırsa dolaşsın, esas yerine geri döner. -
İlle de akıl, bir pul kadar bile.
Anlamı: Cesur kararlar genellikle az ama akıllı yatırımcıdır. -
Sakınan göze çöp batar.
Anlamı: Çok dikkat eden kişi açık ve kör olur. [küçük]
**Ayna]
Atasözleri ve Anlamları 50 tane
Answer:
Aşağıda kültürümüzde sıkça kullanılan 50 atasözünü ve kısaca anlamlarını bulabilirsiniz. Atasözleri, toplumun yüzyıllar içinde oluşan deneyimlerini, gözlemlerini ve öğütlerini özlü ifadelerle yansıtır.
50 Tane Atasözü ve Anlamları
-
Aba vakti aba, yaba vakti yaba.
- Anlamı: Her şeyi zamanında ve uygun koşullarda yapmak gerekir.
-
Acele işe şeytan karışır.
- Anlamı: Aceleyle yapılan işlerde hata ve aksilik olma ihtimali yüksektir.
-
Aç ayı oynamaz.
- Anlamı: İnsan, önce temel ihtiyaçlarını karşılamalı ki verimli çalışabilsin.
-
Ağaç yaprağıyla gürler.
- Anlamı: Kişi, çevresindeki insanlar ve kaynaklar sayesinde güç kazanır.
-
Ağaç yaşken eğilir.
- Anlamı: Eğitimin, terbiye ve alışkanlıkların küçük yaşta verilmesi gerekir.
-
Ak akçe kara gün içindir.
- Anlamı: Tasarruf yapmak, zor zamanlarda ihtiyaçları karşılayabilmek için önemlidir.
-
Akıl akıldan üstündür.
- Anlamı: Başkalarının fikirlerine danışmak her zaman yararlı olabilir.
-
Akıllı düşman, akılsız dosttan iyidir.
- Anlamı: Bilgili ve dürüst bir düşman, düşüncesiz bir dosttan daha az zararlıdır.
-
Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.
- Anlamı: Anne sevgisi ve şefkati, dünya üzerinde başka hiçbir şeyle kıyaslanamaz.
-
Ayağını yorganına göre uzat.
- Anlamı: Kişi, ihtiyaçlarını ve masraflarını elindeki imkânlara göre ayarlamalıdır.
- Az söyle, öz söyle.
- Anlamı: Gereğinden fazla konuşmak yerine daha net ve amaçlı ifadeler kullanmak daha iyidir.
- Azı bilmeyen, çoğu hiç bilmez.
- Anlamı: Küçük değerleri önemsemeyen, büyük değerlere de hakkıyla sahip olamaz.
- Bağ dua değil, çapa dua ister.
- Anlamı: Sadece konuşarak veya dua ederek değil; emek vererek, çalışarak başarıya ulaşılır.
- Bal tutan parmağını yalar.
- Anlamı: Emeği geçen kişi, uğraşları sayesinde kendi kazancını da elde eder.
- Basıncaya kadar mehter, basınca kadar nöbet.
- Anlamı: İşin durumuna ya da zorluğuna göre tedbir değiştirmek veya yaklaşım belirlemek gerekir.
- Besle kargayı, oysun gözünü.
- Anlamı: Nankör kimseler, kendilerine yapılan iyilikleri karşılıksız bırakıp zarar verebilir.
- Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
- Anlamı: İş birliğiyle yapılan çalışmalar her zaman daha etkilidir.
- Bir koltuğa iki karpuz sığmaz.
- Anlamı: Aynı anda iki büyük işi hakkıyla yapmak zordur.
- Boğaz dokuz boğumdur.
- Anlamı: Konuşmadan önce düşünmek, sözleri seçerek söylemek gerekir.
- Bostan yanarsa ayrık da yanar.
- Anlamı: Bir grup içinde bir sorun çıkarsa, hiç suçu olmayanlar da zarar görebilir.
- Bugünün işini yarına bırakma.
- Anlamı: İlerde yetiştirmesi zor olacak işleri erkenden halletmek en iyisidir.
- Cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler.
- Anlamı: Abartılı iltifatlar bazen kişinin servetini veya hayatını riske sokabilir.
- Damlaya damlaya göl olur.
- Anlamı: Küçük birikimler zamanla büyük kazanımlara dönüşür.
- Derdini saklayan derman bulamaz.
- Anlamı: Sorunlarını paylaşmayan kimse, çözüm bulmakta zorlanır.
- Dereyi görmeden paçayı sıvama.
- Anlamı: Sonuç almadan önce, gereksiz hazırlıklar ya da hayallere kapılmak doğru değildir.
- Dost kara günde belli olur.
- Anlamı: Gerçek dost, kişi zor durumda kaldığında desteğini gösteren kişidir.
- Dost acı söyler.
- Anlamı: Samimi arkadaş, kırıcı olsa bile gerçeği dile getirmekten çekinmez.
- Düşmez kalkmaz bir Allah’tır.
- Anlamı: Her insan hayatın iniş çıkışlarıyla karşılaşabilir, mutlak güç yalnızca Allah’a aittir.
- El elin eşeğini türkü çağırarak arar.
- Anlamı: Başkasının işi, insana kendi işi kadar acil ve önemli gelmez.
- El elden üstündür.
- Anlamı: Her zaman daha yetenekli, bilgili veya güçlü biri olabilir.
- Elti eltiden, gelin kaynandadan korkar.
- Anlamı: Aile içindeki hiyerarşi ve çekişmeler, zaman zaman insanların davranışlarını etkiler.
- Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz.
- Anlamı: Başkasına bağımlı olmak sürdürülebilir veya güvenilir değildir.
- Gülü seven dikenine katlanır.
- Anlamı: Güzel veya değerli olan her şeyin getirdiği bazı zorluklar da kabullenilmelidir.
- Güneş balçıkla sıvanmaz.
- Anlamı: Gerçekleri hiçbir çabayla saklayamaz veya engelleyemezsiniz.
- Hamama giren terler.
- Anlamı: Bir işe veya ortama giren, sonuçlarına katlanmaya hazır olmalıdır.
- Harman yel ile, düğün el ile.
- Anlamı: Büyük işleri görmek için çevre desteğine ve alın terine ihtiyaç vardır.
- Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır.
- Anlamı: İnsanlar aynı işi farklı yöntemlerle başarabilirler.
- Huylu huyundan vazgeçmez.
- Anlamı: İnsanların köklü alışkanlıklarını değiştirmesi çok zordur.
- İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır.
- Anlamı: Başkalarını eleştirmeden önce kendimizi değerlendirmeli, kendi hatalarımızı görmeliyiz.
- İki gönül bir olunca samanlık seyran olur.
- Anlamı: Sevgi ve uyum varsa, zor koşullar bile mutluluk kaynağı olabilir.
- Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
- Anlamı: İnsanlar en ufak işlerde bile birbirine ihtiyaç duyabilir.
- Korkunun ecele faydası yoktur.
- Anlamı: Korkmak, engellenemez olayların gerçekleşmesini önlemez.
- Merdiven basamak basamak çıkılır.
- Anlamı: Başarıya adım adım, sabırla çıkmak gerekir.
- Ne ekersen onu biçersin.
- Anlamı: İyi veya kötü yaptığımız her davranışın bir gün bize geri dönüşü olur.
- Nerede birlik, orada dirlik.
- Anlamı: Dayanışma, huzur ve başarıyı getirir.
- Sakla samanı, gelir zamanı.
- Anlamı: Şimdilik değersiz görünen bir şey ileride işe yarayabilir.
- Sora sora Bağdat bulunur.
- Anlamı: Bilmediğimiz konularda soru sormak, danışmak bizi hedefe ulaştırır.
- Suyun akışı, Türk’ün bakışı durmaz.
- Anlamı: Doğal akış veya kararlı insan iradesi engellenemez.
- Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
- Anlamı: Nazik ve güzel söz, en zor insanları bile yumuşatabilir.
- Zararın neresinden dönülse kârdır.
- Anlamı: Yapılan bir hatayı fark edip düzeltmek için hiçbir zaman geç değildir.
Bu atasözleri, toplumsal deneyimlerin özetlendiği özlü sözlerdir. Günlük yaşantımızda öğrendiğimiz dersleri, kültürümüzün bir parçası olan bu sözlerle taçlandırabiliriz.
Atasözleri ve Anlamları 50 tane
Cevap:
Giriş: Atasözlerinin Önemi
Atasözleri, yüzyıllar boyunca Türk kültürünün bir parçası olarak kulaktan kulağa aktarılmış, deneyim ve birikimlerin kısa ve öz ifadeleridir. Atalarımız, yaşadıkları olaylardan ve gözlemlerinden yola çıkarak farklı alanlarda bilgelik içeren sözler söylemişlerdir. Bu sözler, kültürel bir miras niteliğindedir ve insan ilişkileri, çalışma disiplini, erdem, sabır gibi pek çok konuda ders niteliğindedir.
Atasözlerinin önemi şuradan gelir:
- Kültürel aktarım: Gelenek ve göreneklerin gelecek nesillere aktarılmasına yardımcı olurlar.
- Bilgelik kaynağı: Hayatın içinden pratik öğütler içerdikleri için yol göstericidirler.
- Dil zenginliği: Türkçenin mecaz gücünü ve ifade zenginliğini gözler önüne sererler.
- Değerler eğitimi: Sabır, çalışkanlık, dürüstlük gibi erdemleri vurgularlar.
Aşağıdaki listede, 50 tane atasözü ve kısaca anlamları (açıklamaları) yer almaktadır:
Örnekler ve Açıklamalar
Atasözü | Anlamı |
---|---|
1. Acele işe şeytan karışır | İşleri telaşla, düşünmeden yapmak hatalara sebep olur. |
2. Aç ne yemez, tok ne demez | Zor durumda kalan kişi çaresizlikten ötürü her şeye razı olur; rahat olan ise her konuda eleştiri yapabilir. |
3. Ak akçe kara gün içindir | Zor günlerde kullanmak için para biriktirmek gerekir. |
4. Ayağını yorganına göre uzat | Harcamalarını gelirine göre ayarlamak, aşırı masraflardan sakınmak gerekir. |
5. Aç tavuk kendini darı ambarında görür | İhtiyacını çok hisseden kişi, arzuladığı şeyi her yerde ve hayalinde görür. |
6. Komşuda pişer, bize de düşer | Yakında olan imkanlardan biz de faydalanabiliriz. |
7. Damlaya damlaya göl olur | Küçük birikimler zamanla büyük hale gelir, sabırla azdan çok yaratılabilir. |
8. Dost kara günde belli olur | Gerçek dost, zor zamanlarda yardıma koşan kişidir. |
9. Bir elin nesi var, iki elin sesi var | İşbirliği ve dayanışma, tek başına yapılacak işten daha verimli sonuçlar doğurur. |
10. Ayağını sürçtürmezsen başını vurmazsın | Hatalardan kaçınmak için her adımını dikkatli atmak gerekir. |
11. Sakla samanı, gelir zamanı | Değersiz gibi görünen şeyler ileride çok faydalı olabilir. |
12. Akıl akıldan üstündür | Bir kişinin düşünemediğini başka biri düşünebilir; ortak akıl önemlidir. |
13. Ağaç yaş iken eğilir | İnsanların karakter ve alışkanlıkları küçük yaşta şekillenir, çocukken eğitim önemlidir. |
14. Vakitsiz öten horozun başı kesilir | Her işin doğru bir zamanı vardır; erken davrananın zararı dokunabilir. |
15. Bugünün işini yarına bırakma | Zamanında yapılması gereken işi ertelemek büyük sorunlara neden olabilir. |
16. Balık baştan kokar | Bir işte aksaklık varsa genelde sorunun kaynağı üst kademeden başlar. |
17. Dereyi görmeden paçayı sıvama | Henüz kesin olmayan bir durum için hazırlığa başlamak sakıncalıdır. |
18. Eşek ölür kalır semeri, insan ölür kalır eseri | İnsan öldükten sonra geride bıraktığı iş ve eserlerle hatırlanır. |
19. Gülü seven dikenine katlanır | Bir şeyi veya değeri seven, onun zorluk ve sıkıntılarına da katlanmak zorundadır. |
20. Ateş düştüğü yeri yakar | Bir acının gerçek etkisini en çok o acıyı yaşamakta olan kişi hisseder. |
21. İki karpuz bir koltuğa sığmaz | Aynı anda iki büyük işi yapmak genelde zordur. |
22. Yalancının mumu yatsıya kadar yanar | Yalanlar eninde sonunda ortaya çıkar. |
23. Komşu komşunun külüne muhtaçtır | İnsanın başkalarından küçük görünen yardımlara bile ihtiyacı olabilir. |
24. Ne ekersen onu biçersin | Yapılan iyi veya kötü davranışların karşılığı mutlaka alınır. |
25. Merdiven sakal olsa da eleğin işi var | Bir şeyin göze hoş görünmesi yetmez, asıl önemli olan işlevselliğidir. |
26. Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır | Her insanın bir işi yaparken kendine özgü bir tarzı bulunur. |
27. Üzüm üzüme baka baka kararır | İnsan, çevresindeki kişilerden olumlu veya olumsuz şekilde etkilenir. |
28. Az söz, çok iş | Sözü uzatmak yerine iş eylemine ağırlık vermek önerilir. |
29. Ateş olmayan yerden duman çıkmaz | Bir söylenti veya dedikodu varsa, mutlaka gerçeklik payı olabilir. |
30. İt ürür, kervan yürür | Eleştiri ve engellemelere aldırmadan hedefe doğru ilerlemek gerekir. |
31. Yanlış hesap Bağdat’tan döner | Yapılan hatalar en sonunda fark edilir ve düzeltilir. |
32. Sakınılan göze çöp batar | Çok dikkat edilen konu veya kişide beklenmedik sorunlar çıkabilir. |
33. Kurda kuzu teslim edilmez | Tehlikeli veya güvenilmez bir kişiye sorumluluk vermek sakıncalıdır. |
34. Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer | Kötü bir tecrübe yaşayan kişi, benzer durumda aşırı tedbirli davranır. |
35. Terzi kendi söküğünü dikemez | Kendi uzmanlık alanında başarılı olsa da insan, bazen kendi sorunlarını çözmekte zorlanabilir. |
36. Yerin kulağı var | Gizli kalması istenen şeyler genellikle er ya da geç duyulur. |
37. Dost acı söyler | Gerçek dost, hoşumuza gitmese bile doğruyu dile getirir. |
38. Nasrettin Hoca’nın kazanı doğurdu dediği gibi | Yanlış veya imkansız bir duruma inanmak, insanlar arasında ironik bir kabul görür. |
39. İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır | Başkalarını eleştirmeden önce kendini gözden geçirmek gerekir. |
40. Horozu çok olan köyde sabah olmaz | Çok fazla yetki veya sorumluluk paylaşan kişiler olduğunda işler karışır. |
41. Güneş balçıkla sıvanmaz | Açık ve belirgin gerçekler asla gizlenemez. |
42. Huylu huyundan vazgeçmez | İnsanlar, kökleşmiş alışkanlıklarını kolay kolay değiştiremezler. |
43. Can çıkar, huy çıkmaz | Kişilik özellikleri, yaşadığı sürece sabit kalabilir. |
44. Ağaç yaprağıyla gürler | Bir topluluk, bütün fertlerinin gücüyle büyür ve değer kazanır. |
45. Çürük tahta çivi tutmaz | Güven vermeyen, temeli sağlam olmayan herhangi bir iş veya ilişki sağlam olmaz. |
46. Harman yel ile, düğün el ile olur | Büyük işler, yardımlaşma ve dayanışma sayesinde gerçekleşir. |
47. Geldiğin yer belli, gideceğin yer belli | Hayatta yaptıkların, nereden gelip nereye gittiğini unutmamanı gerektirir. |
48. Kara gün kararıp kalmaz | En zor durumlar bile sonsuza dek sürmez, zamanla geçer. |
49. Zararın neresinden dönülse kârdır | Yapılan bir yanlıştan geç de olsa vazgeçmek iyidir. |
50. Her şeyin başı sağlık | En önemli şey sağlıktır; gerisi sağlığın varlığıyla düzene girebilir. |
Atasözlerinin Genel Değerlendirmesi
- Etkileyicilik: Atasözleri, kısa ve özlü yapıları sayesinde kolay ezberlenir.
- Zaman Üstülük: Geçmişten günümüze gelen tecrübeleri yansıtarak bugün de yol gösterici olurlar.
- Toplumsal Dayanışma: Dayanışma, yardımlaşma gibi ortak değerler açısından toplumsal bütünlüğü vurgularlar.
- Kıssadan Hisse: İnce bir öğüt barındırdığı için ders verici niteliktedirler.
Atasözleri, kültürel kimliğe ve dil bilincine katkı sağlayan önemli unsurlardır. Misal “Damlaya damlaya göl olur” atasözü, tasarruf ve sabır kavramlarını etkili biçimde anlatır. “Ağaç yaş iken eğilir” ise çocukluk döneminin önemine ve eğitimin erken yaşta başlaması gerektiğine dikkat çeker. Dolayısıyla, her sözün altındaki derin anlam, geleneksel değerlerin anlaşılması ve aktarılmasında çok kıymetlidir.
Özet ve Son Söz
Atasözleri, toplumların ortak hafızasıdır. Kısa ama öz ifadelerle anlatılmak istenen dersler, nesilden nesile aktarılırken hem değerlerimizi hem de dilimizi canlı tutar. Yukarıda listelenen 50 atasözü, Türk kültürünün en bilinen ve yaygın kullanılan örneklerini oluşturur. Hayata dair rehber niteliğinde olan bu sözler, günlük yaşamda karşımıza çıkan pek çok durum karşısında nasıl davranmamız gerektiğine dair ipuçları sunar. Unutmayalım ki, bir atasözünün arkasında uzun yılların deneyimi ve derin bir bilgelik yatar.