- ÜNİTE
Aliştırmalar
205 sayısinin
asal carpanlarindan
en büyüặu 41’dir.
100’ün iki adet
asal çarpanı vardir.
10’un pozitif tam sayı
çarpanlan; 1, 2, 5 ve 10’dur.
75 = 52 31
180 22.32
500 - 225
1000 23-5
-2
D 5.
Yukanda verilen şemadaki ifadeleri en soldan başlayarak inceleyiniz. Itadeler doru ise t
yanlis ise "Y yolunu takip ediniz. Kaçıncı çikişa ulaştınız? Yazıniz.
ki
Tanılayıcı Dallanmış Ağaç Çarpanlar ve Asal Çarpanlar Çözümü
KULLANILAN KURAL: Bir pozitif tam sayının asal çarpanlarını bulmak için asal çarpan algoritması (bölen listesi) kullanılır. İfade doğru ise D, yanlış ise Y yolu takip edilerek doğru çıkışa ulaşılır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Başlangıç İfadesinin Doğruluğunu İnceleme
“205 sayısının asal çarpanlarından en büyüğü 41’dir.” ifadesini kontrol edelim.
- 205 sayısını asal çarpanlarına ayıralım:205 \div 5 = 4141 \div 41 = 1
- 205 = 5^1 \times 41^1
- 205’in asal çarpanları 5 ve 41’dir.
- Asal çarpanların en büyüğü 41 olduğu için bu ifade DOĞRU (D) yolunu takip eder.
Adım 2 — İkinci İfadenin Doğruluğunu İnceleme
Üst yoldaki “100’ün iki adet asal çarpanı vardır.” ifadesini kontrol edelim.
- 100 sayısını üslü biçimde asal çarpanlarına ayıralım:100 = 2^2 \times 5^2
- 100 sayısının asal çarpanları yalnızca 2 ve 5’tir.
- Toplam 2 tane asal çarpanı olduğundan dolayı bu ifade DOĞRU (D) yolunu takip eder.
Adım 3 — Son İfadenin Doğruluğunu İnceleme ve Çıkışa Ulaşma
Üst yoldaki son ifade olan “75 = 5^2 \cdot 3^1” eşitliğini kontrol edelim.
- 5^2 \cdot 3^1 = 25 \times 3 = 75
- Eşitlik doğru olduğu için bu adımda da DOĞRU (D) yolu takip edilir.
- D kolu takip edildiğinde 1. çıkışa ulaşılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 1. Çıkış
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Asal Çarpan
- Tanım: Bir sayının çarpanlarından (bölenlerinden) asal sayı olanlarına denir.
- Bu problemde: 205’in pozitif bölenleri 1, 5, 41, 205’tir; bunlardan yalnızca 5 ve 41 asal çarpandır.
2. Üslü İfadelerin Çarpımı Biçiminde Yazma
- Tanım: Bir bileşik sayının asal çarpanlarının kuvvetleri şeklinde ifade edilmesidir.
- Bu problemde: 75 sayısı 3^1 \times 5^2 şeklinde yazılarak doğrulanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Pozitif Bölen Sayısı ile Asal Çarpan Sayısını Karıştırmak
- Yanlış: 100’ün asal çarpan sayısı sorulduğunda tüm çarpanlarını (1, 2, 4, 5, 10, 20, 25, 50, 100) saymak.
- Doğru: Sadece asal olan çarpanları (2 ve 5) almak.
- Neden yanlış: Bir sayının birçok tam sayı böleni olabilir ancak sadece asal olanlar “asal çarpan” kategorisine girer.
Benzer bir asal çarpan sorusuyla pekiştirme yapmak ister misin?
