Aşağıdakilerin hangisinde doğadan insana aktarım yapılmıştır?
A) Kalabalığın uğultusu az sonra sona erdi.
B) Zor bir görevle karşı karşıyaydı.
C) Yanıtlanması zor sorular onu bunaltmıştı.
D) Kapı aralığından ışık sızıyordu.
E) Yazının başlıklarını öncelikle okudu.
Doğadan İnsana Aktarım Yapılan Cümlenin Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim
- “Uğultu” sözcüğü rüzgâr, fırtına, su gibi doğa unsurlarının çıkardığı boğuk ve gürültülü sesleri ifade eder. Bu doğaya ait özellik, insan topluluğuna (kalabalık) aktarılarak doğadan insana aktarım yapılmıştır. Bu nedenle ifade aradığımız aktarım türüne uygundur.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim
- “Zor bir görevle karşı karşıyaydı.” cümlesinde herhangi bir deyim aktarması ya da doğadan insana özellik geçişi bulunmamaktadır; sözcükler temel ve mecazi anlam sınırlarında aktarımsız kullanılmıştır.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim
- “Yanıtlanması zor sorular onu bunaltmıştı.” cümlesinde soyut bir durumun yarattığı ruh hâli ifade edilmiştir; doğaya ait bir kavramın insan özelliğine aktarımı söz konusu değildir.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim
- “Kapı aralığından ışık sızıyordu.” cümlesinde sıvı maddelere ait bir özellik olan “sızmak”, ışığa aktarılmıştır. Bu durum doğadan insana değil, doğadan doğaya aktarım örneğidir.
Adım 5 — E Seçeneğini İnceleyelim
- “Yazının başlıklarını öncelikle okudu.” cümlesinde insana ve canlılara ait bir organ olan “baş”, bir metnin bölümüne aktarılmıştır. Burada insandan doğaya/nesneye aktarım yapılmıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Kalabalığın uğultusu az sonra sona erdi. — Doğaya ait “uğultu” sesi insan topluluğuna aktarıldığı için DOĞRU.
B. Zor bir görevle karşı karşıyaydı. — Herhangi bir anlam aktarımı bulunmadığı için YANLIŞ.- C. Yanıtlanması zor sorular onu bunaltmıştı. — Doğadan insana aktarım içermediği için YANLIŞ.
- D. Kapı aralığından ışık sızıyordu. — Sıvıdan ışığa geçiş olduğu için doğadan doğaya aktarımdır, YANLIŞ.
- E. Yazının başlıklarını öncelikle okudu. — Canlı organından nesneye geçiş olduğu için insandan doğaya aktarımdır, YANLIŞ.
Adım 7 — Son Doğrulama
- Doğadan insana aktarımda doğadaki bir varlığın, sesin veya hareketin insana yüklenmesi gerekir. Rüzgâr ve fırtınaya ait uğultu sesinin insan topluluğu için kullanılması bu kuralı eksiksiz karşılar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Kalabalığın uğultusu az sonra sona erdi.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Deyim aktarmaları (insandan doğaya, doğadan doğaya, duyular arası aktarım) ile ilgili pratik yapabileceğin benzer bir soru daha çözmemi ister misin?