Aşağıdakilerden hangisinin bir canlıda bulunması o canlının prokaryotik olduğunu kanıtlar?
A) Hücre çeperi
B) Zarla çevrili olmayan kalıtım materyali
C) Hücre zarı
D) ATP üreten organel
E) Protein sentezleyen yapı
Prokaryot ve Ökaryot Hücre Yapısının Ayırt Edici Özellikleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Prokaryot hücreler, zarla çevrili bir çekirdeğe ve zarlı organellere sahip olmayan canlılardır; kalıtım materyalleri (DNA) sitoplazmada dağınık (nükleoid bölgede) halde bulunur ve çekirdek zarıyla çevrili değildir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Hücre çeperi; prokaryotların (bakteri ve arkeler) yanı sıra bitki ve mantar gibi ökaryot canlılarda da bulunur, kanıt oluşturmaz.
- B) Zarla çevrili olmayan kalıtım materyali (çekirdek zarının bulunmaması), yalnızca prokaryot hücre yapısına özgü kesin bir ayırt edici özelliktir.
- C) Hücre zarı, istisnasız tüm canlı hücrelerde ortak olarak bulunan temel yapıdır.
- D) ATP üreten organel (mitokondri, kloroplast); zarlı bir yapı olduğu için yalnızca ökaryot canlılarda bulunur.
- E) Protein sentezleyen yapı olan ribozom, hem prokaryot hem de ökaryot tüm hücresel canlılarda ortaktır.
CEVAP: B — Zarla çevrili olmayan kalıtım materyali
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ribozom, hücre zarı ve sitoplazma hücresel tüm canlılarda ortaktır. Bir canlının prokaryot olduğunu kanıtlamak için zarsız çekirdek yapısı (çıplak DNA/halka DNA) veya peptidoglikan/psödopetidoglikan çeper gibi sadece bu alemlere özgü bir kriter aranmalıdır.