Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’da eğitim sisteminin bozulmasının nedenlerinden biridir?
A) Kafes sistemi
B) Beşik uleması sınıfının ortaya çıkması
C) Ekber ve Erşet sistemi
D) Taht kavgaları
E) Yeniçeri ocağına kanunlara aykırı asker alınması
Osmanlı Devleti’nde Medrese ve Eğitim Sisteminin Bozulma Nedenleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nde ilmiye sınıfı ve eğitim sisteminin bozulmasında liyakat ilkesinin terk edilmesi belirleyici olmuştur. “Âlimin oğlu âlimdir” anlayışıyla unvanların babadan oğula geçmesini sağlayan beşik uleması sistemi, medreselerdeki akademik yetkinliği yok ederek eğitimin gerilemesine yol açmıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Kafes sistemi: Şehzadelerin sarayda denetim altında tutulması uygulaması olup eğitimle değil, devlet yönetimi ve şehzade eğitimi/veraset sistemiyle ilgilidir.
- B) Beşik uleması sınıfının ortaya çıkması: Henüz çocuk yaştaki kişilere müderrislik (öğretim üyeliği) ve kadılık payelerinin verilmesi doğrudan eğitim ve medrese sisteminin bozulmasına yol açmıştır.
- C) Ekber ve Erşet sistemi: Hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesinin tahta geçmesini öngören siyasi/veraset düzenlemesidir.
- D) Taht kavgaları: Merkezi otoriteyi ve siyasi istikrarı ilgilendiren yönetimsel bir sorundur.
- E) Yeniçeri ocağına kanunlara aykırı asker alınması: “Ocak devlet içindir” anlayışının yıkılmasına yol açan askerî alandaki bozulmadır.
CEVAP: B) Beşik uleması sınıfının ortaya çıkması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında Osmanlı kurumlarının bozulma nedenleri sıklıkla alanlarına göre sorulur. Yeniçeri Ocağı askerî, Ekber-Erşet/Kafes siyasi/yönetim, beşik uleması ve pozitif bilimlerin medreselerden çıkarılması ise doğrudan eğitim/ilmiye alanındaki bozulmadır.