Aşağıdakilerden hangisi dil-düşünce ilişkisi ile ilgili değildir?
A) İnsan, dil kullanımını sosyal çevresinden öğrenir.
B) İnsan öğrendiği dil sayesinde düşünme etkinliğinde bulunur.
C) Her düşünce, dil ile kalıcı ve etkin bir hâle getirilir.
D) Dil, düşüncenin genişlemesini ve derinleşmesini sağlar.
E) İnsan gördüğünü ve düşündüğünü dil ile ifade eder.
Dil ve Düşünce İlişkisinin Temel Nitelikleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dil-düşünce ilişkisi; zihinsel kavramların dil aracılığıyla somutlaşmasını, düşüncenin dil kalıplarıyla sınırlandırılıp zenginleşmesini ve düşüncenin aktarılmasını kapsayan bilişsel bir etkileşimdir; dilin toplum içindeki edinim süreci ise doğrudan dil-toplum ilişkisine aittir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) İnsanın dili sosyal çevresinden edinmesi dilin toplumsal bir kurum olmasıyla ilgilidir; zihinsel bir süreç olan dil-düşünce etkileşimini değil, dil-toplum (sosyalleşme) ilişkisini açıklar.
- B) Düşünme eyleminin kavramlar ve dil dizgeleri aracılığıyla gerçekleştiğini belirterek doğrudan dil-düşünce bağını vurgular.
- C) Soyut düşüncelerin dil vasıtasıyla yazıya veya söze dökülerek kalıcılaşmasını ifade ettiğinden dil-düşünce ilişkisi kapsamındadır.
- D) Dilin kelime hazinesinin ve yapısının zihinsel ufku geliştirdiğini belirterek doğrudan dil ile düşüncenin karşılıklı gelişimini ele alır.
- E) Zihindeki düşünce ve tasavvurların dış dünyaya dil yoluyla aktarılmasını anlattığı için dil-düşünce ilişkisine örnektir.
CEVAP: A — İnsan, dil kullanımını sosyal çevresinden öğrenir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda “dil-düşünce” ile “dil-toplum” ve “dil-kültür” kavramları sıklıkla çeldirici olarak bir arada verilir. Zihinsel üretim, akıl yürütme ve soyutlama içeren durumlar düşünceye; çevre, sosyalleşme ve gelenek aktarımı ise toplum ve kültüre aittir.