- Mutluluk her insanın ulaşmayı istediği bir duygudur. Bu yüzden her iyi insan mutlu olmayı hak eder. Mutlu olmanın yolu da onu paylaşmaktan geçer. Çünkü mutluluk paylaştıkça çoğalan bir histir. Nasıl ki bir kar topu yuvarlandıkça çoğalıyorsa, mutluluk da ne kadar kişiye ulaşırsa o kadar çoğalır.
Aşağıdakilerden hangisi bu metindeki altı çizili sözcüklerden herhangi birinin anlamını karşılamaz?
A) Belli bir noktaya uzanmak, yetişmek
B) Aynı biçimde düşünmek veya duymak
C) Hedeflenen bir şeyi elde etmek, kavuşmak
D) Kendi üzerinde dönerek hareket etmek - Okunu hedeften ileriye atıp vuramayan okçu da okunu hedefe ulaştıramayan okçu da başarılı sayılmaz.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede anlatılmak istenene yakındır?
A) Bir işin sonucunu tayin eden şey, hedefin büyüklüğü değil o hedefe varmak için harcanan zamandır.
B) Hedefe ulaşmak sadece çaba göstermekle değil çabanın dozunu iyi ayarlamakla mümkündür.
C) Başarıya giden yolda karşılaşılan zorluklar, kişinin yeteneklerini yerinde kullanmasıyla aşılabilir.
D) Elindeki imkânları doğru şekilde değerlendiremeyen kimse hedeflerine ulaşamaz. - Yapay zekâ sistemleri günümüzde hayatın her alanına nüfuz ederek (etkili olmak) geleneksel yöntemlerin I
yerini almaya başladı. Bu teknolojiler, verileri harmanlayıp (birçok unsurdan birleşim oluşturmak) yeni II
sonuçlar üretirken bazen de öngörülemez (tahmin edilmesi güç) hatalara yol açabiliyor. Yine de III
bu alandaki gelişmelerin önünü almak (yavaşlamasını sağlamak) modern dünyada pek mümkün IV
görünmüyor.
Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı, yay ayraç (1 içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
LGS Türkçe Sözcük ve Cümlede Anlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçe anlam bilgisi sorularında sözcüklerin metin içinde kazandığı bağlamsal anlamlar, mecaz/yan anlam özellikleri ve deyimlerin TDK sözlük tanımları esas alınır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Çözümü
Metindeki altı çizili sözcüklerin metin bağlamındaki anlamları incelendiğinde:
- “ulaşmayı” \rightarrow C) Hedeflenen bir şeyi elde etmek, kavuşmak anlamında kullanılmıştır (mutluluğa kavuşmak).
- “paylaşmaktan” \rightarrow B) Aynı biçimde düşünmek veya duymak (duygusal ortaklık kurmak) anlamını karşılar.
- “yuvarlandıkça” \rightarrow D) Kendi üzerinde dönerek hareket etmek anlamındadır.
- A) Belli bir noktaya uzanmak, yetişmek ifadesi “ulaşmak” sözcüğünün somut/fiziksel anlamıdır. Metindeki “ulaşmayı” sözcüğü soyut bir hedefe kavuşma anlamı taşıdığından bu anlam açıkta kalır.
CEVAP (1. Soru): A — Belli bir noktaya uzanmak, yetişmek
2. Soru Çözümü
- Cümlede hedefin hem gerisinde kalmanın (ulaştıramamak) hem de hedefin ötesine geçmenin (ileriye atmak) birer başarısızlık olduğu belirtilmiştir.
- Bu durum, hedefe ulaşmak için harcanan gücün ve çabanın ne eksik ne de fazla olması, yani tam kararında (dozunda) ayarlanması gerektiğini vurgular.
- A) Zaman unsurundan bahsedilmemiştir.
- B) Hedefe ulaşmanın çabanın dozunu doğru ayarlamakla mümkün olduğunu doğrudan ifade eder.
- C) Karşılaşılan engellerden veya yeteneklerden söz edilmemiştir.
- D) İmkânların değerlendirilmesi ana vurgu değildir.
CEVAP (2. Soru): B — Hedefe ulaşmak sadece çaba göstermekle değil çabanın dozunu iyi ayarlamakla mümkündür.
3. Soru Çözümü
- I. nüfuz ederek: Bir şeyin içine işlemek, tesir etmek, etkili olmak anlamıyla uyuşmaktadır.
- II. harmanlayıp: Farklı unsurları bir araya getirip karıştırmak, birleşim oluşturmak anlamıyla uyuşmaktadır.
- III. öngörülemez: Önceden kestirilemeyen, tahmin edilmesi güç anlamıyla örtüşmektedir.
- IV. önünü almak: TDK’ye göre bir durumun büyümesini, yayılmasını engellemek / durdurmaktır; yalnızca “yavaşlamasını sağlamak” anlamına gelmez. Anlam daraltılarak yanlış verilmiştir.
CEVAP (3. Soru): D — IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Parantez içi anlam sorularında deyimlerin tam sözlük anlamına dikkat edilmelidir; eylemin sadece derecesini değiştiren (yavaşlatmak gibi) ifadeler, eylemi tamamen sonlandırmayı (engellemek) ifade eden deyimlerin yerini tutamaz.