Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl ıslahatlarının özelliklerinden biridir?
A) Islahatlarda Avrupa örnek alınmamıştır.
B) Kurtuluş çareleri kişiler bazında ele alınmıştır.
C) Islahatlarda şiddete dayalı tedbirler alınmıştır.
D) Islahatlar gelenekçi zihniyetle yapılmıştır.
E) Islahatlar Batı örnek alınarak yapılmıştır.
18. Yüzyıl Osmanlı Islahatlarının Temel Özellikleri ve Batılılaşma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti, 1718 Pasarofça Antlaşması’nın ardından başlayan Lale Devri ile birlikte ilk defa Batı’nın (Avrupa’nın) askeri ve teknik üstünlüğünü kabul etmiş ve ıslahatlarda Avrupa’yı (Batı’yı) örnek almaya başlamıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Yanlış: 18. yüzyılda Avrupa’nın üstünlüğü kabul edilmiş ve askeri okullar (Mühendishane), elçilikler gibi kurumlarla Batı doğrudan örnek alınmıştır.
- B) Yanlış: Islahatların köklü olamaması ve şahısların ömrüyle sınırlı kalması öncelikle 17. yüzyıl ıslahatlarının temel özelliğidir.
- C) Yanlış: Şiddet, baskı ve korkuya dayalı yöntemler (Kuyucu Murat Paşa, IV. Murad dönemi gibi) 17. yüzyıl duraklama dönemi ıslahatlarının karakteristiğidir.
- D) Yanlış: Sorunların kaynağını geçmişte arayıp "Kanun-i Kadim"e (Yükselme Dönemi nizamına) dönme arzusu taşıyan gelenekçi zihniyet 17. yüzyıla aittir; 18. yüzyılda ise yön Batı’ya çevrilmiştir.
- E) Doğru: 18. yüzyıl ıslahatlarını önceki dönemden ayıran en belirgin fark, Batı tarzı kurumların ve yöntemlerin örnek alınmasıdır.
CEVAP: E — Islahatlar Batı örnek alınarak yapılmıştır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında 17. yüzyıl ile 18. yüzyıl ıslahatları arasındaki en temel ayrım sorulur: 17. yüzyılda Batı etkisi yoktur (eskiye dönüş hedeflenir); 18. yüzyılda ise ilk kez Batı etkisi ve Batılılaşma başlamıştır.