Aşağıdaki tabloda bir aracın litre türünden 100 kilometredeki ortalama yakıt tüketimi ve depoda o anda bulunan yakıt miktarı gösterilmektedir.
| 100 km’de Tüketim Ortalama Yakıt (L) | Depoda Bulunan Yakıt (L) |
|1--- | 1— |
| 7,5 | 35 |
Bu araç yukarıda belirtilen andan itibaren 450 kilometre yol gitmiştir.
Buna göre, son durumda bu aracın deposunda kalan ortalama yakıt miktarının litre türünden çözümlenmiş hâli aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) 1 dot 10^1 + 2 dot 10^0 + 5 dot 10^{-2}
B) 1 dot 10^0 + 7 dot 10^{-1} + 5 dot 10^{-2}
C) 2 dot 10^0 + 5 dot 10^{-1}
D) 1 dot 10^0 + 2 dot 10^{-1} + 5 dot 10^{-2}
Ondalık Gösterimlerin Çözümlenmesi ve Orantı Problemleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir ondalık gösterimin basamak değerleri toplamı biçiminde yazılmasına ondalık gösterimin çözümlenmesi denir; virgülün solundaki tam kısım 10^0, 10^1, \dots, sağındaki kesir kısmı ise 10^{-1}, 10^{-2}, \dots gibi 10’un azalan kuvvetleriyle ifade edilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Harcanan Yakıt Miktarının Hesaplanması
Araç 100 km yolda 7,5\text{ L} yakıt tüketmektedir. Aracın 450 km yol boyunca tükettiği toplam yakıt miktarı doğru orantı kurularak bulunur:
Adım 2 — Depoda Kalan Yakıt Miktarının Hesaplanması
Depoda başlangıçta 35\text{ L} yakıt bulunmaktadır. Harcanan miktar çıkarılarak depoda kalan yakıt elde edilir:
Adım 3 — Kalan Miktarın 10’un Kuvvetlerine Göre Çözümlenmesi
1,25 ondalık sayısı basamak değerlerine ayrılır:
- Birler basamağı: 1 \cdot 10^0
- Onda birler basamağı: 2 \cdot 10^{-1}
- Yüzde birler basamağı: 5 \cdot 10^{-2}
CEVAP: D) 1 \cdot 10^0 + 2 \cdot 10^{-1} + 5 \cdot 10^{-2} (Kalan yakıt: 1,25\text{ L})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ondalık basamakları dizerken birler basamağının 10^0 (1), onda birler basamağının ise 10^{-1} (0,1) ile başladığına dikkat edilmelidir; 10^1 ile 10^0 üslerini karıştırmak en yaygın çeldiriciye (A seçeneği) yönlendirir.
