Aşağıdaki tabloda bazı karbonhidrat çeşitlerine ait bazı özellikler verilmiştir.
| Özellik |
Karbonhidrat çeşidi |
|
|
|
K |
L |
M |
| Yapı birimi |
Glikoz |
Glikoz ve Galaktoz |
Glikoz |
| Sentezleyebilen canlılar |
Bitki |
Hayvan |
Mantar |
| Buna göre K, L ve M ile sembolize edilen karbonhidrat çeşitleri için |
|
|
|
| I. K, L ve M hidrolize uğramadan hücre zarından geçemez. |
|
|
|
| II. K depo polisakkaritidir. |
|
|
|
| III. K ve M polisakkarit, L ise disakkarit çeşididir. |
|
|
|
| ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur? |
|
|
|
| A) Yalnız I |
|
|
|
| B) Yalnız II |
|
|
|
| C) I ve II |
|
|
|
| D) I ve III |
|
|
|
| E) I, II ve III |
|
|
|
Karbonhidrat Çeşitleri ve Özelliklerinin Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — K, L ve M Karbonhidratlarının Belirlenmesi
- K Karbonhidratı: Yapı birimi yalnızca glikoz olan ve bitkiler tarafından sentezlenen bir moleküldür. Bu molekül; disakkarit olan maltoz, depo polisakkariti olan nişasta ya da yapısal polisakkarit olan selüloz olabilir.
- L Karbonhidratı: Yapı birimleri glikoz ve galaktoz olan ve hayvanlar tarafından sentezlenen moleküldür. Bu molekül kesinlikle bir disakkarit olan laktoz (süt şekeri) molekülüdür.
- M Karbonhidratı: Yapı birimi glikoz olan ve mantarlar tarafından sentezlenen moleküldür. Bu molekül depo polisakkariti olan glikojen veya yapısal polisakkarit olabilmektedir.
Adım 2 — I. Öncülün Analizi
- “K, L ve M hidrolize uğramadan hücre zarından geçemez.”
- Hücre zarındaki porlardan yalnızca monosakkaritler (tek şekerliler) doğrudan geçebilir.
- K (maltoz, nişasta veya selüloz), L (laktoz) ve M (glikojen vb.) en az iki veya çok sayıda monomerden oluşan büyük moleküllerdir (disakkarit veya polisakkarit).
- Dolayısıyla bu moleküllerin hiçbiri hidroliz edilmeden (sindirilmeden) hücre zarından geçemez. (I. öncül kesinlikle doğrudur.)
Adım 3 — II. Öncülün Analizi
- “K depo polisakkaritidir.”
- K molekülü bitkisel bir depo polisakkariti olan nişasta olabileceği gibi, yapı polisakkariti olan selüloz veya disakkarit olan maltoz da olabilir.
- Bu nedenle K’nin kesinlikle depo polisakkariti olduğu söylenemez. (II. öncül kesin değildir.)
Adım 4 — III. Öncülün Analizi
- “K ve M polisakkarit, L ise disakkarit çeşididir.”
- L molekülünün laktoz (disakkarit) olduğu kesindir; ancak K molekülü iki glikozun birleşmesiyle oluşan bir disakkarit olan maltoz da olabilir.
- Dolayısıyla K’nin kesinlikle polisakkarit olduğu iddia edilemez. (III. öncül kesin değildir.)
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — Yalnızca I. öncül kesin olarak doğrudur.
B. Yalnız II — II. öncül kesinlik içermez (K selüloz veya maltoz olabilir).
C. I ve II — II. öncül kesin değildir.
D. I ve III — III. öncül kesin değildir (K maltoz olabilir).
E. I, II ve III — II ve III. öncüller kesinlik taşımaz.
Adım 6 — Son Doğrulama
K, L ve M moleküllerinin tamamı en az disakkarit düzeyinde büyük moleküller olduğundan hidroliz edilmeden zardan geçemezler. K’nin maltoz olma olasılığı II ve III. öncüllerin kesinliğini çürütür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Polisakkaritlerin ve disakkaritlerin canlılardaki görev dağılımlarını pekiştirmek için benzer bir TYT biyoloji sorusu çözmemi ister misin?
Cevabı uzun değil de kısaca yaz
Karbonhidrat Çeşitlerinin Kısa Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Moleküllerin Belirlenmesi
- K: Bitkisel olup glikozdan oluşur; maltoz (disakkarit), nişasta (depo) veya selüloz (yapı) olabilir.
- L: Hayvansal glikoz + galaktoz birleşimidir; kesinlikle laktozdur (disakkarit).
- M: Mantarlarda glikozdan oluşur; glikojen (depo) veya kitin (yapı) olabilir.
Adım 2 — Öncüllerin Değerlendirilmesi
- I. Kesin Doğru: K, L ve M polimer veya disakkarit yapıda büyük moleküllerdir; sindirilmeden hücre zarından geçemezler.
- II. Kesin Değil: K, depo polisakkariti (nişasta) olabileceği gibi yapısal (selüloz) ya da disakkarit (maltoz) de olabilir.
- III. Kesin Değil: K molekülünün disakkarit (maltoz) olma ihtimali vardır.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — Kesinlikle doğru olan tek ifadedir.
B, C, D, E — Kesinlik taşımayan II ve III. öncülleri içerir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu konuyu pekiştirmek için disakkarit ve polisakkaritlerle ilgili pratik bir soru daha çözmemi ister misin?
