- Aşağıdaki sözcüklerin yazılışını yazım kılavuzundan kontrol edelim. Doğru yazılışlarını altlarındaki kutulara yazalım.
dolab | tiren | eşortman | kiprik | çenber
yanlız | herkez | meyva | poaça | kirbit
patatez | makina | perşenbe | çalışgan | tenbel
sovan | eylence | degerli | miğde | bağzı - Aşağıdaki sözcükleri sıra bildiren sayıları kullanarak örnekteki gibi sözlük sırasına göre sıralayalım.
- halk | 4. millet | 1. barış | 5. vatan | 2. devlet
çocuk | anne | kardeş | baba | dede
ağaç | yağmur | deniz | yaprak | doğa
Afyon | Adana | Amasya | Ankara | Ağrı
kitap | defter | dergi | silgi | kalem
tören | gönder | bayram | görev | bayrak
gözleme | görüş | gözlük | görgü | gözde
İlkokul Türkçe Yazım Kuralları ve Sözlük Sıralaması
Türkçede doğru yazım ve sözlük sıralaması; Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu ilkelerine ve Türk alfabesindeki 29 harfin standart sıralamasına dayanır. Sözlük sıralamasında kelimelerin sırasıyla birinci, ikinci ve sonraki harflerinin alfabedeki yerine bakılır.
1. Etkinlik: Doğru Yazılışları Bulma
Kutulardaki sözcüklerin TDK kurallarına göre doğru yazılışları aşağıda satır satır verilmiştir:
1. Satır:
- dolab \rightarrow dolap
- tiren \rightarrow tren
- eşortman \rightarrow eşofman
- kiprik \rightarrow kirpik
- çenber \rightarrow çember
2. Satır:
- yanlız \rightarrow yalnız (yalın \rightarrow yalnız)
- herkez \rightarrow herkes
- meyva \rightarrow meyve
- poaça \rightarrow poğaça
- kirbit \rightarrow kibrit
3. Satır:
- patatez \rightarrow patates
- makina \rightarrow makine
- perşenbe \rightarrow perşembe
- çalışgan \rightarrow çalışkan
- tenbel \rightarrow tembel
4. Satır:
- sovan \rightarrow soğan
- eylence \rightarrow eğlence
- degerli \rightarrow değerli
- miğde \rightarrow mide
- bağzı \rightarrow bazı
2. Etkinlik: Sözlük Sırasına Göre Sıralama
Kelimelerin kutularına yazılması gereken sıra sayıları (örnekteki düzende):
-
1. Satır:
- [ 3. ] çocuk
- [ 1. ] anne
- [ 5. ] kardeş
- [ 2. ] baba
- [ 4. ] dede
(Alfabetik sıra: anne, baba, çocuk, dede, kardeş)
-
2. Satır:
- [ 1. ] ağaç
- [ 4. ] yağmur
- [ 2. ] deniz
- [ 5. ] yaprak
- [ 3. ] doğa
(Alfabetik sıra: ağaç, deniz, doğa, yağmur, yaprak)
-
3. Satır:
- [ 2. ] Afyon
- [ 1. ] Adana
- [ 4. ] Amasya
- [ 5. ] Ankara
- [ 3. ] Ağrı
(Alfabetik sıra: Adana, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara)
-
4. Satır:
- [ 4. ] kitap
- [ 1. ] defter
- [ 2. ] dergi
- [ 5. ] silgi
- [ 3. ] kalem
(Alfabetik sıra: defter, dergi, kalem, kitap, silgi)
-
5. Satır:
- [ 5. ] tören
- [ 3. ] gönder
- [ 2. ] bayram
- [ 4. ] görev
- [ 1. ] bayrak
(Alfabetik sıra: bayrak, bayram, gönder, görev, tören)
-
6. Satır:
- [ 4. ] gözleme
- [ 2. ] görüş
- [ 5. ] gözlük
- [ 1. ] görgü
- [ 3. ] gözde
(Alfabetik sıra: görgü, görüş, gözde, gözleme, gözlük)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Yalnız” sözcüğü yalın (tek) kökünden, “yanlış” sözcüğü ise yanıl- kökünden türemiştir; harf yerlerini karıştırmamak için bu kökleri hatırlamak yeterlidir. İki kelimenin ilk harfleri aynı olduğunda sırayla ikinci, üçüncü ve dördüncü harflerin alfabedeki sırasına bakılır.
