Aşağıdaki soy ağacında ABO kan grubu bakımından çekinik fenotipli bireyler koyu renkli olarak verilmiştir.
Buna göre soy ağacındaki bireylerle ilgili,
I. 2 numaralı bireyin alyuvarlarında A ve B antijenlerinin her ikisinin birden bulunma olasılığı yoktur.
II. 3 ve 4 numaralı bireylerin kan grubu genotipleri kesinlikle aynıdır.
III. 3 numaralı birey, fenotipinde gösterdiği kan grubu antijenini 1 numaralı bireyden almıştır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III
ABO Kan Grubu Soy Ağacı Kalıtım Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soyağacındaki Temel Genotiplerin Belirlenmesi
ABO kan grubu sisteminde çekinik olan fenotip 0 kan grubudur ve genotipi kesinlikle 00’dır.
- Koyu renkli olarak verilen 1 numaralı anne ve erkek çocuk 00 genotipine sahiptir.
- 00 genotipli erkek çocuk, 0 alellerinden birini annesinden (1), diğerini ise 2 numaralı babasından almıştır.
- Buna göre 2 numaralı baba çekinik olmadığına göre ve çocuğuna 0 aleli aktardığına göre genotipi A0 ya da B0 olmak zorundadır.
Adım 2 — I. Öncülün Analizi
- 2 numaralı bireyin alyuvarlarında hem A hem de B antijeninin bulunması onun AB kan grubuna sahip olduğunu gösterir.
- Ancak 2 numaralı birey, 00 genotipli erkek çocuğuna mutlaka bir 0 aleli aktarmak zorundadır. AB genotipli bir bireyde 0 aleli bulunmadığından, babanın AB kan grubuna sahip olma olasılığı yoktur.
- Sonuç: I. ifade doğrudur.
Adım 3 — II. Öncülün Analizi
- 3 ve 4 numaralı bireyler açık renkli (0 grubu olmayan) kız çocuklarıdır.
- Annelerinden (1) kesinlikle birer 0 aleli alırlar.
- Taranmadıkları için (0 grubu olmadıklarından) babadan 0 alelini almamışlardır; babadaki baskın aleli (A veya B) almışlardır.
- Babanın genotipi A0 ise her iki kız çocuğu da babadan A alelini alarak A0 olur.
- Babanın genotipi B0 ise her iki kız çocuğu da babadan B alelini alarak B0 olur.
- Dolayısıyla 3 ve 4 numaralı bireylerin genotipleri her koşulda birbiriyle kesinlikle aynıdır.
- Sonuç: II. ifade doğrudur.
Adım 4 — III. Öncülün Analizi
- 1 numaralı anne 00 genotipli olduğu için alyuvar zarında A veya B antijeni taşımaz.
- 3 numaralı birey sahip olduğu kan grubu antijenini (A veya B) annesinden değil, 2 numaralı babasından almıştır.
- Sonuç: III. ifade yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — II. öncül de doğru olduğu için yetersizdir.
B. Yalnız II — I. öncül de doğru olduğu için yetersizdir.
C. Yalnız III — III. öncül yanlıştır.
D. I ve II — I ve II. ifadeler doğru, III. ifade yanlıştır.
E. I ve III — III. öncül yanlış olduğu için elenir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Babanın 0 aleli taşıması zorunlu olduğundan AB olamaz (I doğru). Kız çocukları anneden 0, babadan mevcut tek baskın aleli alacakları için aynı genotipe sahip olurlar (II doğru). Anne 0 grubu olduğundan çocuklarına antijen aktaramaz (III yanlış).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) I ve II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Benzer bir soyağacı sorusu üzerinden kan grubu olasılık hesaplaması pratiği yapmak ister misin?