Aşağıdaki sayıları oluşturan rakamların basamak ad ve değerlerini noktalı yerlere yazalım.
572 Basamak Adı Basamak Değeri 409 Basamak Adı Basamak Değeri
Aşağıdaki sayıları örnekteki gibi çözümleyelim.
254 1 100 + 100 + 10 + 10 + 10 + 10 + 1 + 1 + 1 + 1$
254 1 200 + 50 + 4$
322 1 100 + 100 + 100 + 10 + 10 + 1 + 1$
322 1 300 + 20 + 2$
515 1 100 + 100 + 100 + 100 + 100 + 10 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1$
515 1 500 + 10 + 5$
431 1 100 + 100 +$
4311
3. Sınıf Matematik: Basamak Adları, Basamak Değerleri ve Sayı Çözümleme
KULLANILAN KURAL VE FORMÜLLER:
- Basamak Değeri: Bir rakamın sayıda bulunduğu basamağa göre aldığı değerdir.
- Birler Basamağı Değeri = \text{Rakam} \times 1
- Onlar Basamağı Değeri = \text{Rakam} \times 10
- Yüzler Basamağı Değeri = \text{Rakam} \times 100
- Sayı Çözümleme: Sayıyı oluşturan basamak değerlerinin veya basamak birimlerinin (yüzlük, onluk, birlik) toplamı şeklinde yazılmasıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Bölüm 1: Sayıların Basamak Adları ve Basamak Değerleri
1. Sayı: 572
- En sağdaki 2 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 2 \times 1 = 2
- Ortadaki 7 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 7 \times 10 = 70
- En soldaki 5 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 5 \times 100 = 500
2. Sayı: 409
- En sağdaki 9 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 9 \times 1 = 9
- Ortadaki 0 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 0 \times 10 = 0
- En soldaki 4 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 4 \times 100 = 400
3. Sayı: 268
- En sağdaki 8 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 8 \times 1 = 8
- Ortadaki 6 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 6 \times 10 = 60
- En soldaki 2 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 2 \times 100 = 200
4. Sayı: 333
- En sağdaki 3 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 3 \times 1 = 3
- Ortadaki 3 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 3 \times 10 = 30
- En soldaki 3 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 3 \times 100 = 300
5. Sayı: 199
- En sağdaki 9 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 9 \times 1 = 9
- Ortadaki 9 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 9 \times 10 = 90
- En soldaki 1 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 1 \times 100 = 100
6. Sayı: 675
- En sağdaki 5 rakamı: Birler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 5 \times 1 = 5
- Ortadaki 7 rakamı: Onlar Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 7 \times 10 = 70
- En soldaki 6 rakamı: Yüzler Basamağı \rightarrow Basamak Değeri: 6 \times 100 = 600
Bölüm 2: Sayı Çözümleme (431 Sayısı)
- 1. Satır (Birimlerin Açık Toplamı):
431 = 100 + 100 + 100 + 100 + 10 + 10 + 10 + 1 - 2. Satır (Basamak Değerleri Toplamı):
431 = 400 + 30 + 1
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP ÖZETİ:
Noktalı Yerlere Yazılacak Basamak Değerleri:
- 572: Birler = 2, Onlar = 70, Yüzler = 500
- 409: Birler = 9, Onlar = 0, Yüzler = 400
- 268: Birler = 8, Onlar = 60, Yüzler = 200
- 333: Birler = 3, Onlar = 30, Yüzler = 300
- 199: Birler = 9, Onlar = 90, Yüzler = 100
- 675: Birler = 5, Onlar = 70, Yüzler = 600
431 Sayısının Çözümlemesi:
- 431 = 100 + 100 + 100 + 100 + 10 + 10 + 10 + 1
- 431 = 400 + 30 + 1
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Basamak Değeri
- Tanım: Bir rakamın sayıda bulunduğu konuma (birler, onlar, yüzler) göre kazandığı sayısal değerdir.
- Bu problemde: 409 sayısındaki 0 rakamının onlar basamağındaki değeri 0 \times 10 = 0 olmuştur.
2. Sayı Değeri
- Tanım: Rakamın basamağına bakılmaksızın kendi gösterdiği değerdir.
- Bu problemde: 572 sayısındaki rakamların sayı değerleri sırasıyla 5, 7 ve 2’dir.
SIK YAPILAN HATALAR:
“0” Rakamının Basamak Değeri
- Yanlış: 409 sayısında onlar basamağındaki 0 için basamak değerini 10 veya boş bırakmak.
- Doğru: 0 \times 10 = 0 olduğu için basamak değeri 0 yazılmalıdır.
- Neden yanlış: Sıfır yutan elemandır; hangi basamakta olursa olsun basamak değeri daima sıfırdır.
Bu konuyu daha iyi pekiştirmek için basamak değerleri karışık verilen bir sayıyı bulma alıştırması yapalım mı?
