Aşağıdaki sayı piramidinde her kutudaki sayı, hemen altındaki iki sayının en büyük ortak bölenine (EBOB) eşittir. Kutulardaki tüm sayılar pozitif tam sayıdır.
Piramidin en üst sırasında 6 sayısı, orta sırasında A ve B sayıları yer almaktadır. Alt sıranın ortasındaki kutuda ise 60 sayısı yazılıdır.
Buna göre A + B toplamı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 18
B) 36
C) 42
D) 48
EBOB Özellikleri ve Sayı Piramidi Problemleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İki pozitif tam sayının en büyük ortak böleni, her iki sayıyı da tam bölen en büyük sayıdır. Dolayısıyla bir x sayısı için A = \text{EBOB}(x, 60) ise A, kesinlikle 60 sayısının bir pozitif tam sayı böleni olmak zorundadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — A ve B Sayılarının Şartlarını Belirleme
Piramit kuralına göre alt sıradaki kutular ile orta sıradaki sayılar arasındaki ilişki:
Bu eşitliklere göre hem A hem de B sayısı 60’ın birer bölenidir. En üst sırada 6 sayısı bulunduğundan:
Bu durum, A ve B sayılarının 6’nın birer katı olduğunu gösterir.
Adım 2 — A ve B İçin Olası Değerleri Bulma
60 sayısının 6 ile bölünebilen pozitif bölenleri kümesi:
Ayrıca \text{EBOB}(A, B) = 6 koşulunun sağlanması için \text{EBOB}\left(\frac{A}{6}, \frac{B}{6}\right) = 1 (aralarında asal) olmalıdır. Kümedeki sayılardan uygun çiftleri ve toplamlarını inceleyelim:
- A = 6 ve B = 12 \implies \text{EBOB}(6, 12) = 6 \implies A + B = 18
- A = 6 ve B = 30 \implies \text{EBOB}(6, 30) = 6 \implies A + B = 36
- A = 12 ve B = 30 \implies \text{EBOB}(12, 30) = 6 \implies A + B = 42
Kümedeki bölenlerden toplamı 48 yapan hiçbir (A, B) ikilisi elde edilemez.
CEVAP: D) 48 (A + B \neq 48)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: EBOB sorularında “ortak kutu” kuralı gereği, alt basamaktan gelen sayı üstteki sayının mutlaka bir katı olmak zorundadır. 60’ın 6’ya bölünen bölenleri sınırlı sayıda olduğundan olası ikilileri listeleyerek seçenekleri hızlıca eleyebilirsiniz.
