Aşağıdaki metinde geçen fiilimsilerin altlarını çizerek türlerini yazınız. (25 puan)
Yazmak için bir hikâyeye ihtiyacım var." dedi yazar. Her şeyin bir hikâyesi olduğunu biliyordu. Varlıklara derin ve dışarıdan bir gözle baktı. Sesleri dinledi. Sonra kendi biriktirdiği kelimeleri döktü ortaya. İçlerinden bazılarını seçip yan yana dizdi ve ilk cümlesini kurdu. İçinde acı, ayrılık, gurbet… Yüzü umutsuzlukla buruştu. Kimse, kimsenin acısını umursamıyor hatta duygu sömürüsü yapana içten hınç duyuluyordu.
T.8.3.11. Metindeki anlatım biçimlerini belirler.
Aşağıdaki metinlerde ağır basan anlatım biçimlerini belirleyiniz. (20 puan)
Türkçe Cümlede Fiilimsi (Eylemsi) Türleri ve Analizi
Fiilimsiler (eylemsiler); fiil kök veya gövdelerine belirli eklerin gelmesiyle türetilen, fiil anlamını korumakla birlikte cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Çekim eklerini (kip ve kişi) alarak yüklem olan çekimli fiillerle karıştırılmamalıdır.
Metinde Geçen Fiilimsiler ve Türleri
Metinde yer alan 5 adet fiilimsi ve aldıkları yapım ekleri şunlardır:
- Yazmak: İsim-fiil (Mastar) \rightarrow Fiil köküne gelen
-makisim-fiil ekini almıştır (yaz-mak). - olduğunu: Sıfat-fiil (Ortaç) \rightarrow Fiil köküne gelen
-dık / -duksıfat-fiil ekini almış ve yumuşamaya uğramıştır (ol-duk-u-n-u). - biriktirdiği: Sıfat-fiil (Ortaç) \rightarrow Fiil gövdesine gelen
-diksıfat-fiil ekini almış ve yumuşamıştır (biriktir-dik-i). Önündeki “kelimeler” ismini nitelemektedir. - seçip: Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç) \rightarrow Fiil köküne gelen
-ipbağ-fiil ekini almıştır (seç-ip). Cümleye durum/zaman anlamı katmıştır. - yapana: Sıfat-fiil (Adlaşmış Sıfat-Fiil) \rightarrow Fiil köküne gelen
-ansıfat-fiil ekini almıştır (yap-an-a insanlara anlamında nitelediği isim düşmüştür).
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
- Sayfa üzerinde işaretlenmiş olan “yan yana” ifadesi bir ikilemedir (durum zarfıdır), fiil kökü veya fiilimsi eki barındırmaz.
- “umursamıyor” sözcüğü ise
-mıolumsuzluk ve-yorşimdiki zaman kipi almış çekimli bir fiildir; fiilimsi değildir.