Aşağıdaki kelimelerden hangisi diğerlerinden farklı bir ses olayı içerir?
A) şişman
B) şişe
C) şişlik
D) şiş
“şişman, şişe, şişlik, şiş” Kelimelerinin İncelenmesi ve Doğru Sıralanışı
Görseldeki etkinlikte ilkokul Türkçe müfredatında yer alan “Sözcükleri Alfabetik Sıraya (Sözlük Sırasına) Göre Sıralama” konusu işlenmektedir. Verilen kelimeleri hem alfabetik sıralama kuralına hem de yapısal özelliklerine göre adım adım inceleyelim:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — “şiş” Kelimesinin Analizi
- Harf dizilimi: ş - i - ş (3 harfli)
- Alfabetik sıra: Diğer kelimelerin hepsi “şiş” kökü veya gövdesiyle başlar ya da devam eder. Bir kelime başka bir kelimenin tam köküyse ve ek almamışsa sözlükte en başta yer alır. Ancak 3. harften sonra “şişe” kelimesindeki e harfi, alfabede m, l ve ş harflerinden önce geldiği için sıralamada 4. harflere bakılır.
- Ses olayı: Herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması vb.) içermez.
Adım 2 — “şişe” Kelimesinin Analizi
- Harf dizilimi: ş - i - ş - e
- Alfabetik sıra: İlk 3 harf (ş-i-ş) ortaktır. 4. harfi “e” olduğu için alfabede en önde gelir ve alfabetik sıralamada 1. sırada yer alır.
- Ses olayı: Kök hâlindedir, ses olayı yoktur.
Adım 3 — “şişlik” Kelimesinin Analizi
- Harf dizilimi: ş - i - ş - l - i - k
- Alfabetik sıra: 4. harfi “l” harfidir. “l” harfi "e"den sonra, "m"den önce gelir. Bu nedenle alfabetik sıralamada 3. sırada (şiş kelimesinden sonra) yer alır.
- Ses olayı: “-lik” yapım eki almıştır, ses olayı yoktur.
Adım 4 — “şişman” Kelimesinin Analizi
- Harf dizilimi: ş - i - ş - m - a - n
- Alfabetik sıra: 4. harfi “m” harfidir. “m” harfi “l” harfinden sonra geldiği için sözlükte 4. (en son) sırada yer alır.
- Ses olayı: “-man” yapım eki almıştır, ses olayı yoktur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması ve Alfabetik Sıralama
Görselin altındaki yönergeye göre sözcükler alfabetik sıraya (sözlük sırasına) göre dizildiğinde:
1. Sıra: şişe (4. harf: e)
2. Sıra: şiş (3 harfli olduğu için biter)
3. Sıra: şişlik (4. harf: l)
4. Sıra: şişman (4. harf: m)
A. şişman — Sıralamada 4. (son) sözcüktür.
B. şişe — Sözlükte ilk sırada yer alan sözcüktür.
C. şişlik — Sıralamada 3. sözcüktür.
D. şiş — Sıralamada 2. sözcüktür.
Adım 6 — Son Doğrulama
Kelimelerin hiçbirinde ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi bir ses olayı bulunmamaktadır. Kitaptaki asıl soru kalıbı görselin altında kesik görünen “Sözcükler alfabetik sıraya göre sıralandığında…” şeklindedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: Kitaptaki etkinliğe göre doğru alfabetik sıralama: şişe (1) — şiş (2) — şişlik (3) — şişman (4) şeklindedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kelimeleri sözlük sırasına dizerken takıldığın başka bir örnek varsa birlikte sıralamamızı ister misin?
@Ayse_Birgul Cevabı uzun değil de kısaca yaz
“şişman, şişe, şişlik, şiş” Kelimelerinin Kısa Çözümü
Görseldeki etkinlik alfabetik (sözlük) sıralaması ile ilgilidir ve kelimelerin hiçbirinde ses olayı yoktur.
KISA ÇÖZÜM ADIMLARI:
Kelimelerin ilk üç harfi (ş-i-ş) aynı olduğu için 4. harflere ve harf sayısına bakılır:
- şiş \rightarrow 3 harfli olduğu ve bittiği için sözlükte en başta yer alır. (veya 4. harflere göre “e” harfi olan şişe’den hemen sonra/önce kuralına göre)
- şiş (kök / bitti) \rightarrow 1. Sıra
- şişe (4. harf: e) \rightarrow 2. Sıra
- şişlik (4. harf: l) \rightarrow 3. Sıra
- şişman (4. harf: m) \rightarrow 4. Sıra
(Not: Alfabede harf bitimi öncelikli sayıldığında sıralama: şiş \rightarrow şişe \rightarrow şişlik \rightarrow şişman şeklindedir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- şiş
- şişe
- şişlik
- şişman
(Kelimelerin hiçbirinde ses olayı bulunmamaktadır.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sözlük sırasına dizmek istediğin başka kelimeler varsa hemen birlikte sıralayalım mı?
