Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
D)1… İki doğal sayının ortak katlarının en büyüğü bu doğal sayılardan birine eşittir.
B)1… 9 doğal sayısı, 188 ve 378 doğal sayılarının ortak bölenidir.
Dilek, yandaki kumaşları eşit uzunlukta ve hiç artmayacak şekilde parçalara ayıracaktır.
Buna göre bir parçanın uzunluğunun santimetre cinsinden kaç farklı doğal sayı değeri alabileceğini belirleyiniz.
72 cm
60 cm
Orhan, bir paketteki misketlerin sayısının 80’den fazla olduğunu ve hem dörder hem de altışar sayilabildiğini görmüştür.
Buna göre bu paketteki misket sayısının en az kaç olabileceğini bulunuz.
6. Sınıf Matematik: Doğal Sayıların Ortak Bölenleri ve Ortak Katları
3. Soru: Doğru / Yanlış İfadeleri
İFADELERİN ANALİZİ:
- a) ( D ) — İki doğal sayının katlarından ortak olanlara bu doğal sayıların ortak katları denir. (Doğru tanım)
- b) ( Y ) — 9 ile bölünebilme kuralına göre rakamlar toplamı 9’un katı olmalıdır.
- 188 \rightarrow 1 + 8 + 8 = 17 (9’a tam bölünmez).
- Dolayısıyla 9, 188 sayısının bir böleni olmadığından bu iki sayının ortak böleni de olamaz.
- c) ( D ) — 1 sayısı sıfırdan farklı bütün doğal sayıların bölenidir. Bu nedenle iki doğal sayının ortak bölenlerinin en küçüğü her zaman 1’dir.
- ç) ( D ) — İki doğal sayıyı kalansız bölen sayılara bu sayıların ortak bölenleri denir. (Doğru tanım)
- d) ( Y ) — Doğal sayıların katları sonsuza kadar devam ettiği için iki sayının ortak katlarının “en büyüğü” bulunamaz (sonsuzdur). Birbirinin katı olan sayılarda büyük olan sayı en küçük ortak kattır (\text{EKOK}), en büyüğü değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP DİZİLİMİ: a) D , b) Y , c) D , ç) D , d) Y
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. Soru: Kumaş Parçalama Problemi
KULLANILAN KURAL:
Parça uzunlukları, verilen kumaş uzunluklarının (72\text{ cm} ve 60\text{ cm}) ortak böleni olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıların Pozitif Bölenlerini Bulma:
- 72’nin bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 24, 36, 72
- 60’ın bölenleri: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60
Adım 2 — Ortak Bölenleri Belirleme:
Her iki sayıda da ortak olan bölenler şunlardır:
Bir parçanın uzunluğu 1\text{ cm}, 2\text{ cm}, 3\text{ cm}, 4\text{ cm}, 6\text{ cm} veya 12\text{ cm} olabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 6 farklı doğal sayı değeri alabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5. Soru: Misket Sayısı Problemi
KULLANILAN KURAL:
Misket sayısı hem 4’ün hem de 6’nın katı olmalıdır. Yani misket sayısı, 4 ve 6 sayılarının ortak katı olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 4 ve 6 Sayılarının En Küçük Ortak Katını (\text{EKOK}) Bulma:
- 4’ün katları: 4, 8, 12, 16, 20, \dots
- 6’nın katları: 6, 12, 18, 24, \dots
Adım 2 — 80’den Büyük En Küçük Katı Bulma:
Misket sayısı 12’nin katları şeklinde ilerler:
- 12 \times 6 = 72 (80’den küçüktür)
- 12 \times 7 = 84 (80’den büyük en küçük ortak kattır)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 84 misket
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ortak Bölen: İki veya daha fazla sayıyı kalansız bölen sayılardır.
- Ortak Kat: İki veya daha fazla sayının katı olan sayılardır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 4. soruda sadece en büyük ortak böleni bulup cevaba “1 farklı değer (12\text{ cm})” demek.
Doğru Yaklaşım: Soru "en büyük parça"yı değil, parçanın alabileceği “kaç farklı değer” olduğunu sorduğu için tüm ortak bölenleri saymak gerekir.
Bu konuyu iyice pekiştirmek için benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
