Aşağıdaki haritada çöl ikliminin yayılış alanlarından bir kısmı gösterilmiştir

Question Answer
1

Aşağıdaki haritada çöl ikliminin yayılış alanlarından bir kısmı gösterilmiştir.
Nem kaynağı olan okyanusa kıyısı olmasına rağmen bu alanlarda çöl ikliminin görülmesinde aşağıdakilerden hangisi temel faktör olmuştur?
A) Bağıl nem oranının yıl boyunca düşük olması
B) Bitki örtüsü bakımından fakir olması
C) Yıl boyunca alçalıcı hava hareketlerinin yaşanması
D) Ortalama sıcaklıkların yüksek olması
E) Yağışların oldukça az olması
2. Yukarıda yağış ve sıcaklık değerleri verilen iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ekvatoral iklim
B) Savan
C) Ilıman okyanusal
D) Akdeniz
E) Tundra
3. I. Bitki örtüsünün gür olması
II. Akarsu rejimlerinin düzenli olması
III. Buharlaşmanın çok hızlı olması
IV. Sürekli termik alçak basıncın etkili olması
V. Güneş ışınlarının yıl boyunca dik ve dike yakın açıyla gelmesi
Yukarıda verilen olgulardan hangisi diğer dördünün nedeni olarak gösterilebilir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
4. Aşağıdaki şekilde yeryüzünden ısınıp dikey yönde yükselen nemli hava kütlelerinin oluşturduğu konveksiyonel yağış temsili olarak gösterilmiştir.
Buna göre, aşağıda verilen iklim tiplerinden hangisinde yağışların tamamına yakını konveksiyonel yağışlar şeklinde gerçekleşir?
A) Ekvatoral
B) Ilıman okyanusal
C) Muson
D) Sert karasal
E) Akdeniz

Aşağıdaki haritada çöl ikliminin yayılış alanlarından bir kısmı gösterilmiştir.
Aşağıdaki haritada çöl ikliminin yayılış alanlarından bir kısmı gösterilmiştir.796×1024 77.4 KB

2

Dünya İklim Tipleri ve Yağış Oluşum Mekanizmaları

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İklim elemanlarında yağışın türünü ve dağılışını belirleyen temel faktörler; güneş ışınlarının düşme açısı, atmosferdeki dikey hava hareketleri (alçalıcı/yükselici) ve basınç kuşaklarıdır (termik/dinamik).

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

1. Soru (Dönenceler Çevresindeki Çöllerin Temel Sebebi)

  • 30° enlemleri çevresinde dinamik yüksek basınç etkisiyle hava kütleleri yıl boyunca alçalır (alçalıcı hava hareketi / antisiklon).
  • Alçalan hava ısınır, nem taşıma kapasitesi artar ve bağıl nem azaldığı için okyanus kıyısında bulunsa dahi bulut ve yağış oluşamaz. Diğer seçenekler (A, B, D, E) bu durumun sonuçlarıdır; temel neden hava hareketidir.
  • :white_check_mark: CEVAP: C) Yıl boyunca alçalıcı hava hareketlerinin yaşanması

2. Soru (Yağış ve Sıcaklık Grafiği Analizi)

  • Sıcaklık Eğrisi: Yıl boyunca 20^\circ\text{C}'nin üzerinde olup tropikal kuşaktadır.
  • Yağış Dağılışı: Yağışların belirgin bir kısmı yaz aylarında (Mayıs–Eylül arası ayda 250–350 mm) düşmüş; kış ayları ise kurak geçmiştir.
  • Bu özellikler tipik Savan (subtropikal) iklimine aittir. (Ekvatoral ve ılıman okyanus iklimi her mevsim yağışlıdır; Akdeniz ikliminde ise yazlar kurak, kışlar yağışlıdır.)
  • :white_check_mark: CEVAP: B) Savan

3. Soru (Ekvatoral Kuşaktaki Neden-Sonuç İlişkisi)

  • V. öncüldeki “Güneş ışınlarının yıl boyunca dik ve dike yakın açıyla gelmesi” temel astronomik/coğrafi nedendir.
  • Bu durum yıl boyunca yüksek sıcaklığa ve dolayısıyla termik alçak basınca (IV), hızlı buharlaşmaya (III), sürekli konveksiyonel yağışlarla düzenli akarsu rejimine (II) ve sonuç olarak gür bitki örtüsüne (I) yol açar.
  • :white_check_mark: CEVAP: E) V

4. Soru (Konveksiyonel Yağışların En Yaygın Olduğu İklim)

  • Şekilde ısınan havanın dikey yönlü yükselmesiyle soğuyup yoğunlaşması sonucu oluşan konveksiyonel (yükselim) yağış gösterilmiştir.
  • Ekvatoral iklimde yıl boyunca sürekli termik kökenli ısınma ve yükselici hava hareketleri görüldüğünden yağışların tamamına yakını konveksiyonel kökenlidir.
  • :white_check_mark: CEVAP: A) Ekvatoral

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
ÖSYM ve MEB testlerinde “neden-sonuç” zincirinde güneş ışınlarının açısı daima en kök nedendir. 30° enlemlerindeki çöllerde (Büyük Sahra, Victoria, Atacama vb.) çölleşmeyi başlatan asıl amil ise 30° Dinamik Yüksek Basınç alanındaki alçalıcı hava hareketidir.