Aşağıdaki haritada bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.
Bu alanların hangisinde nüfusun az olmasında yer şekilleri ve iklim koşullarının insan faaliyetlerini kısıtlaması etkili olmuştur?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Türkiye’de Nüfusun Dağılışı ve Doğal Faktörler
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği (I — Kıyı Ege / İzmir çevresi): Yer şekilleri sade, iklim koşulları elverişli, tarım, sanayi ve ulaşım gelişmiş olduğu için nüfus yoğunluğu oldukça fazladır.
- B Seçeneği (II — Orta Karadeniz / Samsun çevresi): Yeşilırmak ve Kızılırmak deltalarının (Bafra ve Çarşamba) varlığı, yer şekillerinin Karadeniz’in geneline göre daha sade olması ve ılıman iklim sayesinde nüfus yoğunluğu yüksektir.
- C Seçeneği (III — Güneydoğu Anadolu): Bu alanda yer şekilleri oldukça sadedir (düzlüktür). Nüfusu sınırlandıran temel etken yer şekilleri değil, şiddetli yaz kuraklığı ve su yetersizliğidir.
- D Seçeneği (IV — Teke Yöresi): Engebeli ve karstik (kireçtaşı) arazi yapısı nedeniyle nüfus seyrektir; ancak iklim Akdeniz iklimi olup sert iklim koşulları kısıtlayıcı bir faktör değildir.
- E Seçeneği (V — Hakkâri Yöresi): Türkiye’nin en dağlık ve engebeli alanlarından biridir (ulaşım ve tarım zordur). Aynı zamanda yüksek rakımdan dolayı sert karasal iklim görülür, kışlar çok uzun ve soğuk geçer. Dolayısıyla hem yer şekilleri hem de iklim koşulları birlikte insan yaşamını ve ekonomik faaliyetleri sınırlandırmıştır.
Sonuç ve Doğrulama:
Hakkâri Yöresi (V), Türkiye’de hem engebeli yer şekillerinin hem de sert iklim şartlarının bir arada nüfusu sınırlandırdığı en tipik bölgedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Doğal Faktörler: Yeryüzü şekilleri (yükselti, eğim), iklim (sıcaklık, yağış) ve su kaynakları gibi insanın müdahalesi olmadan nüfusun dağılışını doğrudan etkileyen unsurlardır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Teke-Taşeli platoları (IV) veya Güneydoğu’yu (III) işaretlemek; çünkü Teke’de iklim ılımandır (sorun arazidir), Güneydoğu’da ise yer şekilleri düzdür (sorun kuraklıktır).- Doğru Yaklaşım: Soruda hem engebe (yer şekilleri) hem de olumsuz iklim şartları birlikte istendiği için dağlık ve sert karasal olan Hakkâri Yöresi (V) seçilmelidir.
Türkiye’de seyrek nüfuslu diğer bölgeler (Tuz Gölü çevresi, Yıldız Dağları vb.) arasındaki nüfusu sınırlandıran temel nedenleri de birlikte karşılaştırmak ister misin?