Aşağıdaki haritada bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.
Bu alanların hangisinde nüfusun az olmasında yer şekilleri ve iklim koşullarının insan faaliyetlerini kısıtlaması etkili olmuştur?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Türkiye’de Nüfusun Dağılışı ve Doğal Faktörler
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
Bir bölgede nüfusun seyrek olmasında yer şekillerinin dağlık/engebeli olması ve iklimin sert/soğuk olması temel doğal kısıtlayıcılardır:
- A) I Numaralı Alan (Kıyı Ege / İzmir Çevresi): Yer şekilleri (graben ovaları) elverişli, iklim koşulları (ılıman Akdeniz iklimi) uygundur. Sanayi, tarım ve ticaret geliştiği için nüfus yoğundur.
- B) II Numaralı Alan (Orta Karadeniz / Samsun Çevresi): Canik Dağları’nın yükseltisi azdır, ardındaki ulaşım kolaydır ve verimli delta ovaları (Çarşamba-Bafra) bulunur. İklim ılımandır ve nüfus tenha değildir.
- C) III Numaralı Alan (Güneydoğu Anadolu): Yer şekilleri oldukça sade ve düzlüktür; yer şekilleri insan faaliyetlerini kısıtlamaz.
- D) IV Numaralı Alan (Teke Yöresi): Karstik arazi ve engebeli topoğrafya yerleşmeyi sınırlandırsa da Akdeniz iklimi hakimdir; iklim koşulları sert karasal iklim gibi insan faaliyetlerini aşırı derecede kısıtlayıcı bir faktör değildir.
- E) V Numaralı Alan (Hakkâri Yöresi): Ortalama yükseltisi çok fazla, oldukça dağlık ve engebelidir (Cilo-Sat Dağları). Aynı zamanda yüksekliğe bağlı olarak kışların çok soğuk ve karlı geçtiği sert karasal iklim hüküm sürer. Hem engebeli yer şekilleri hem de olumsuz iklim koşulları tarım, ulaşım ve sanayi gibi insan faaliyetlerini sınırlandırarak nüfusun çok seyrek olmasına neden olmuştur.
Sonuç ve Doğrulama:
Yer şekillerinin aşırı engebeli olması ile sert kış koşullarının (iklim) bir arada insan faaliyetlerini en çok sınırlandırdığı alan Hakkâri Yöresi’ni gösteren V numaralı alandır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkiye’de nüfusun seyrek olduğu Menteşe Yöresi ile Yıldız Dağları’nın nüfuslanma özelliklerini de karşılaştırmak ister misin?