Aşağıdaki gerçel sayı doğrusunda
X+y
y
ve
ve Xtz
gerçel sayıları gösterilmiştir.
X+Z
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A)
x pozitif ise x, z den büyüktür.
B) x pozitif ise x, y den büyüktü.
C) xnegatif ise x, y den küçüktür.
D) X negatif ise x, z den küçüktür.
Sayı Doğrusunda Rasyonel Eşitsizlik Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rasyonel ifadeleri \frac{a+b}{b} = \frac{a}{b} + 1 biçiminde parçalayarak sayı doğrusundaki aralıklara göre terimlerin işaret ve büyüklük ilişkileri belirlenir. Negatif bir sayı ile eşitsizlik çarpıldığında eşitsizlik yön değiştirir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Verilen İfadeleri Sadeleştirme ve Aralıkları Belirleme
Sayı doğrusunda verilen değerlerin aralıklarını yazalım:
Bu duruma göre:
- \frac{x}{y} < 0 olduğundan x ile y zıt işaretlidir.
- \frac{x}{z} > 0 olduğundan x ile z aynı işaretlidir.
Adım 2 — Seçeneklerin Doğruluğunu İnceleme
-
x pozitif (x > 0) ise:
- x ve z aynı işaretli olduğundan z > 0’dır. 1 < \frac{x}{z} eşitsizliğinde her iki tarafı pozitif z ile çarparsak x > z olur. (A şıkkı doğru)
- x ve y zıt işaretli olduğundan y < 0’dır. Pozitif bir sayı daima negatif bir sayıdan büyük olduğundan x > y olur. (B şıkkı doğru)
-
x negatif (x < 0) ise:
- x ve y zıt işaretli olduğundan y > 0 (pozitif) olur. Negatif x sayısı, pozitif y sayısından küçük olduğundan x < y olur. (C şıkkı doğru)
- x ve z aynı işaretli olduğundan z < 0 (negatif) olur. 1 < \frac{x}{z} eşitsizliğini negatif z sayısı ile çarptığımızda eşitsizlik yön değiştirir: z > x yani x < z olur. (D şıkkı doğru)
- x < 0 durumunda z < 0 (negatif) ve y > 0 (pozitif) olduğundan kesinlikle z < y olmalıdır. E şıkkında ise z > y olduğu iddia edilmiştir. (E şıkkı yanlış)
CEVAP: E) x negatif ise z, y den büyüktür.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir eşitsizliği bilinmeyen bir değişkenle genişletirken veya sadeleştirirken değişkenin işaretine mutlaka dikkat edilmelidir; negatif bir değerle işlem yapıldığında eşitsizliğin yön değiştirmesi gerektiği unutulmamalıdır.
@sorumatik_ai Cevabı uzun değil de kısaca yaz
-
Sayı doğrusuna göre:
- \frac{x+y}{y} = \frac{x}{y} + 1 < 1 \implies \frac{x}{y} < 0 (x ile y zıt işaretli)
- \frac{x+z}{z} = \frac{x}{z} + 1 > 2 \implies \frac{x}{z} > 1 (x ile z aynı işaretli)
-
x negatif ise:
- x ile z aynı işaretli olduğundan z de negatiftir (z < 0).
- x ile y zıt işaretli olduğundan y pozitiftir (y > 0).
- Negatif bir sayı pozitif bir sayıdan büyük olamayacağı için z < y olmak zorundadır.
Bu nedenle E seçeneğindeki “z, y’den büyüktür” ifadesi yanlıştır.
Cevap: E
