Aşağıdaki durumları okuyalım. Sözü edilen kişilerin hangi hakkı kullandığını ve hangi sorumluluğu yerine getirmesi gerektiğini yazalım.
➤ Eylül teneffüste arkadaşlarıyla oyun oynamak istiyor.
Eylül’ün hakkı:
Eylül’ün sorumluluğu:
➤ Arda bir konuda fikrini söylemek istiyor. O sırada başka bir arkadaşı konuşuyor.
Arda’nın hakkı:
Arda’nın sorumluluğu:
➤ Nehir okulda kendini rahatsız eden bir durumu bir yetişkine anlatmak istiyor.
Nehir’in hakkı:
Nehir’in sorumluluğu:
➤ Kerem okulun ortak kullandığı oyun araçlarından birini alıyor.
Kerem’in hakkı:
Kerem’in sorumluluğu:
➤ Defne okulda dinlenme zamanında arkadaşlarıyla sohbet ediyor.
Defne’nin hakkı:
Defne’nin sorumluluğu:
Aşağıdaki cümleleri verilen sözcüklerin uygun olanlarıyla tamamlayalım.
katılmam, korumam, uymam, dinlemem, temiz tutmam, söylemem, paylaşmam, beklemem
➤ Söz almak için sıramı1… gerekir.
➤ Arkadaşım konuşurken onu1… gerekir.
➤ Düşüncelerimi uygun şekilde1… hakkımdır.
➤ Ortak eşyaları özenle1… sorumluluğumdur.
➤ Okul etkinliklerine1… hakkımdır.
➤ Oyun araçlarını arkadaşlarımla1… gerekir.
➤ Okulu1… sorumluluğumdur.
➤ Okul kurallarına1… gerekir.
İlkokul Hayat Bilgisi: Okulda Hak ve Sorumluluklarımız
Hak ve sorumluluk dengesi; bireyin okul ve toplum yaşamında sahip olduğu yasal ve eğitsel imkânları (hak) özgürce kullanırken, başkalarının haklarına saygı gösterme ve üzerine düşen görevleri (sorumluluk) eksiksiz yerine getirme ilkesidir.
1. Etkinlik: Durumlara Göre Hak ve Sorumluluk Analizi
1. Eylül teneffüste arkadaşlarıyla oyun oynamak istiyor:
- Eylül’ün hakkı: Oyun oynama ve dinlenme hakkı.
- Eylül’ün sorumluluğu: Oyun kurallarına uymak ve arkadaşlarına karşı nazik/saygılı olmak.
2. Arda bir konuda fikrini söylemek istiyor. O sırada başka bir arkadaşı konuşuyor:
- Arda’nın hakkı: Düşüncelerini özgürce ifade etme hakkı.
- Arda’nın sorumluluğu: Konuşmak için sırasını beklemek ve arkadaşının sözünü kesmemek.
3. Nehir okulda kendini rahatsız eden bir durumu bir yetişkine anlatmak istiyor:
- Nehir’in hakkı: Güvenli bir ortamda bulunma ve yardım isteme hakkı.
- Nehir’in sorumluluğu: Durumu dürüstçe, abartmadan ve doğru bir dille anlatmak.
4. Kerem okulun ortak kullandığı oyun araçlarından birini alıyor:
- Kerem’in hakkı: Okulun ortak araç-gereçlerinden yararlanma hakkı.
- Kerem’in sorumluluğu: Araçları özenle korumak, zarar vermemek ve işi bitince yerine bırakmak.
5. Defne okulda dinlenme zamanında arkadaşlarıyla sohbet ediyor:
- Defne’nin hakkı: Arkadaşlarıyla iletişim kurma ve sosyalleşme hakkı.
- Defne’nin sorumluluğu: Başkalarını rahatsız etmeyecek bir ses tonuyla konuşmak ve nezaket kurallarına uymak.
2. Etkinlik: Boşluk Doldurma
Kelimeler cümlelerdeki anlam akışına göre yerleştirildiğinde doğru eşleşmeler şu şekildedir:
- Söz almak için sıramı beklemem gerekir.
- Arkadaşım konuşurken onu dinlemem gerekir.
- Düşüncelerimi uygun şekilde söylemem hakkımdır.
- Ortak eşyaları özenle korumam sorumluluğumdur.
- Okul etkinliklerine katılmam hakkımdır.
- Oyun araçlarını arkadaşlarımla paylaşmam gerekir.
- Okulu temiz tutmam sorumluluğumdur.
- Okul kurallarına uymam gerekir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Haklar bize sunulan serbestlik ve imkânları ifade ederken (“hakkımdır”), sorumluluklar yapmamız gereken ödev ve davranış kurallarını (“gerekir / sorumluluğumdur”) belirtir. Bu iki kavram daima birbiriyle dengelidir.
