Aşağıdaki diyagramda ökaryot bir hücrede bulunan bazı yapılar numaralandırılarak verilmiştir.
I. Koful
II. Ribozom
III. Sitoplazma
IV. Lizozom
Numaralı yapılardan hangileri prokaryot hücrelerde de bulunur?
A) Yalnız II
B) I ve IV
C) II ve III
D) I, II ve III
E) II, III ve IV
Hücre Yapıları ve Prokaryot-Ökaryot Karşılaştırması
ÇÖZÜM ADIMLARI & Yapı Analizi:
Prokaryot hücreler (bakteriler ve arkeler); çekirdek zarı ve zarlı organellere sahip değildir. Temel olarak hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve genetik materyalden (halka şeklinde DNA) oluşurlar.
- I. Koful: Tek katlı zarla çevrili bir organeldir. Prokaryotlarda zarlı organel bulunmadığı için koful prokaryotlarda bulunmaz.
- II. Ribozom: Zarsız bir organel olup protein sentezinden sorumludur. Tüm canlı hücrelerde ortak olduğundan prokaryotlarda da bulunur.
- III. Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek (prokaryotlarda nükleoid bölgesi) arasını dolduran yarı akışkan sıvıdır. Bütün canlı hücrelerde metabolik olayların gerçekleştiği ortam olduğu için prokaryotlarda da bulunur.
- IV. Lizozom: Hücre içi sindirimden sorumlu, tek katlı zarla çevrili bir organeldir. Zarlı yapıya sahip olduğu için prokaryotlarda bulunmaz.
Bu durumda prokaryot hücrelerde de bulunan yapılar II (Ribozom) ve III (Sitoplazma) olacaktır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Prokaryot Hücre: Belirgin bir çekirdeği ve zarlı organelleri (mitokondri, kloroplast, koful, lizozom vb.) olmayan ilkel hücre tipidir. Tek organelleri zarsız olan ribozomdur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Yalnızca organellere odaklanarak sitoplazmayı bir “yapı” olarak gözden kaçırmak ve sadece ribozomu seçmek (A şıkkı).- Doğru Yaklaşım: Sitoplazmanın organel değil, tüm hücresel yapıları barındıran temel bir hücre bileşeni olduğunu hatırlayarak ribozom ile birlikte değerlendirmek.
Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki diğer ortak ve farklı hücresel yapıları da karşılaştırmalı olarak incelemek ister misin?