Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi yanlış gösterilmiştir?

[Hayal_Dundar (Hayal Dündar)]

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi yanlış gösterilmiştir?
A) Yeni komşularımızı akşam çaya davet ettik.
B) Tüm sınıf kutlamalara katılacağını söyledi.
C) Misafirleri kapıda görünce etekleri tutuştu.
D) Dağın yamacında ahşap bir kulübe vardı.
Öküzleriyle kardeş gibiydi Elif
Yemezdi, içmezdi, yemeden içmeden onlar
Kocabaş çok ihtiyardı, çok zayıftı
Mahzundu bütün bütün Sarıkız yanı sıra
Bu dizelerde kaç tane yüklem kullanılmıştır?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7

[Akademik_Rehber (Akademik Rehberlik)]

10. Soru: Cümlede Yüklemin Belirlenmesi

ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:

• A Seçeneği: “Yeni komşularımızı akşam çaya davet ettik.”
  Bu cümlede “etmek” yardımcı eylemiyle kurulmuş birleşik bir fiil vardır. Yardımcı eylemle oluşan birleşik fiiller bölünemeyeceğinden “davet ettik” ifadesinin tamamı yüklemdir. Altı doğru çizilmiştir.
• B Seçeneği: “Tüm sınıf kutlamalara katılacağını söyledi.”
  Cümlenin yargı bildiren çekimli fiili “söyledi” sözcüğüdür. Tek başına yüklemdir ve altı doğru çizilmiştir.
• C Seçeneği: “Misafirleri kapıda görünce etekleri tutuştu.”
  Bu cümlede yer alan “etekleri tutuşmak” kalıplaşmış bir deyimdir (anlamca kaynaşmış birleşik fiil). Dil bilgisi kurallarına göre deyimler ve söz öbekleri bölünemez. Dolayısıyla cümlenin yüklemi yalnızca “tutuştu” değil, “etekleri tutuştu” olmalıdır. Yüklem eksik gösterildiği için yanlıştır.
• D Seçeneği: “Dağın yamacında ahşap bir kulübe vardı.”
  İsim soylu “var” sözcüğü ek fiil alarak (var-dı) yüklem görevini üstlenmiştir. Altı doğru çizilmiştir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Misafirleri kapıda görünce etekleri tutuştu.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

---

11. Soru: Şiirde Yüklem Sayısını Bulma

KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Cümlede yargı bildiren çekimli fiiller veya ek fiil almış (-idi, -imiş, -ise, -dir) isim soylu sözcükler / söz öbekleri yüklem oluşturur. Devrik dizilişlere dikkat edilmelidir.

---

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Dizelerdeki Yargı Bildiren Unsurları İnceleme

1. Dize: “Öküzleriyle kardeş gibiydi Elif”
   • 1. Yüklem: kardeş gibiydi (Edat grubu ek eylem alarak yüklem olmuştur.)
2. Dize: “Yemezdi, içmezdi, yemeden içmeden onlar”
   • 2. Yüklem: Yemezdi (Geniş zamanın olumsuzunun hikâyesiyle çekimlenmiş fiil.)
   • 3. Yüklem: içmezdi (Geniş zamanın olumsuzunun hikâyesiyle çekimlenmiş fiil.)
     (Not: “yemeden içmeden” ifadesi zarf-fiil grubudur, temel cümlenin yüklemi olamaz.)
3. Dize: “Kocabaş çok ihtiyardı, çok zayıftı”
   • 4. Yüklem: ihtiyardı (İsim soylu sözcük ek eylem almıştır.)
   • 5. Yüklem: zayıftı (İsim soylu sözcük ek eylem almıştır.)
4. Dize: “Mahzundu bütün bütün Sarıkız yanı sıra”
   • 6. Yüklem: Mahzundu (Devrik dizede başa gelmiş, ek eylem almış isim soylu yüklem.)

Adım 2 — Toplam Yüklem Sayısını Hesaplama

{1 + 2 + 2 + 1 = 6 \text{ adet yüklem}}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — 6
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

TEMEL KAVRAMLAR:

• Deyimler ve Söz Öbekleri: Deyimler, ikilemeler ve birleşik fiiller cümlenin ögeleri bulunurken tek bir öge kabul edilir, kesinlikle parçalanamaz.
• Ek Fiil (Ek Eylem): İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem yapar.

SIK YAPILAN HATALAR:

• Hatalı Yaklaşım: Deyimlerin sadece son kelimesini yüklem almak veya devrik cümlelerdeki yüklemleri cümlenin sonunda aramak.
• Doğru Yaklaşım: Anlam bütünlüğü taşıyan kalıpları (deyimleri) bir bütün olarak almak ve şiirlerde yüklemin başta ya da ortada olabileceğini (devrik cümle) unutmamak.

Cümlenin ögelerini ayırma konusunda başka bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?