Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A. Burak haftaya ABD’ye gidecek.
B. TDK’nIn sözlüğünü satın almış.
C. Amcam TBMM’de çalışıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
Yazım kuralları açısından kısaltmalara gelen eklerin kullanımı, öğrenciler için en önemli konulardan biridir. Bu soruda büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin kuralını inceleyeceğiz.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A’nın Analizi
“Burak haftaya ABD’ye gidecek.” cümlesinde ABD (Amerika Birleşik Devletleri) kısaltması büyük harflerle yapılmıştır. Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. “A-Be-De” şeklinde okunduğu için gelen “-ye” eki doğrudur.
Adım 2 — Seçenek B’nin Analizi
“TDK’nın sözlüğünü satın almış.” cümlesinde bir yazım yanlışı vardır. Türkçede “K” harfi “ka” diye değil, “ke” diye okunur. Dolayısıyla kısaltmanın okunuşu “Te-De-Ka” değil, “Te-De-Ke” şeklindedir. Kurala göre ek, son harfin okunuşuna uymalıdır: TDK’nin (Te-De-Ke-nin) şeklinde yazılmalıydı.
Adım 3 — Seçenek C’nin Analizi
“Amcam TBMM’de çalışıyor.” cümlesinde TBMM kısaltması “Te-Be-Me-Me” şeklinde okunur. Gelen “-de” eki son harfin okunuşuna uygundur. Yazım doğrudur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. ABD’ye — Yazım doğru (Son harfe göre).
B. TDK’nın — Yazım Yanlışı Var (“TDK’nin” olmalıydı).
C. TBMM’de — Yazım doğru (Son harfe göre).
Adım 5 — Final Doğrulama
Türk Dil Kurumu’nun belirttiği kurala göre; büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin uzun okunuşu değil, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. “K” harfi her zaman “ke” olarak okunduğu için “TDK’nın” kullanımı hatalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B seçeneği (TDK’nın sözlüğünü satın almış.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Kısaltmalara Gelen Ekler
- Tanım: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
- Bu problemde: TDK kısaltmasının sonu “ke” sesiyle bittiği için ek ince sesli (-nin) olmalıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
K Harfinin Okunuşu
- Yanlış: K harfini “ka” diye okuyarak “TDK’nın”, “SGK’nın” demek.
- Doğru: K harfini “ke” diye okuyarak “TDK’nin”, “SGK’nin” demek.
- Neden yanlış? Türk alfabesinde “ka” sesi yoktur, sadece “ke” sesi vardır.
Benzer bir yazım kuralı sorusu daha çözerek bu konuyu pekiştirmek ister misin?
