Aşağıdaki cümlelerin hangisinde peşnellik söz konusudur?
A) Ressam, bu tablosunda İstanbul’u, psikolojik açıdan ele almış ve İstanbul halkının inceliğini yansıtmış.
B) Bu senin son romanı olan Ayrılık’ta yazar, geçmişte yaptığı hataları anlatıyor.
C) Bu çalışmasında şair, olabildiğince nahif davranmış ve sorunları en güzel dille aktarmış.
D) Türk toplumunun bilge profesörü, insanların giderek yanlışa yöneldiğini düşünmekte.
E) Dinlediğin bu şarkılar, hüznün detayını oldukça garip bir şekilde yansıtıyor.
Cümlede Anlam: Nesnel ve Öznel Yargılar
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A Seçeneği: “İstanbul halkının inceliğini yansıtmak” ifadesi kişisel bir beğeni, yorum ve izlenim içerir. Kanıtlanabilir olmadığı için özneldir.
- B Seçeneği: Yazarın “Ayrılık” adlı romanında geçmişte yaptığı hataları anlattığı bilgisi eserin içeriğine (konusuna) dairdir. Bu durum kitaba bakılarak kanıtlanabilir veya yanlışlanabilir nitelikte olduğundan nesneldir.
- C Seçeneği: “Nahif davranmış” ve “en güzel dille aktarmış” ifadeleri kişiden kişiye değişen değerlendirmelerdir; özneldir.
- D Seçeneği: “Bilge profesör” nitelemesi ve genel ifade yazarın kişisel görüşünü yansıtır; özneldir.
- E Seçeneği: Şarkıların “oldukça garip bir şekilde” yansıttığı iddiası kişisel bir duygu ve algıdır; özneldir.
Sonuç ve Doğrulama:
Nesnel cümleler; kişisel duygu, beğeni veya yorum içermeyen, doğruluğu ya da yanlışlığı herkesçe kanıtlanabilen yargılardır. B seçeneğinde eserin konusu hakkında yorumsuz, doğrudan bilgi verilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Bu senin son romanı olan Ayrılık’ta yazar, geçmişte yaptığı hataları anlatıyor.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Nesnel ve öznel anlatım farkını pekiştirmek için cümlenin “içerik” ve “üslup” bildirmesi arasındaki farkı da inceleyelim mi?