Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?
A) On yedinci yüzyıldan bu yana doğa kavramı canlı cansız, güzel çirkin bütün yaratıkları kapsamaya başlar.
B) Yeni ve eskinin zıtlığı, hiçbir sanatta resimdeki kadar etkili olmamıştır.
C) Modern resimleri anlaşılmaz bir şekil dünyası, bir bilmece olarak görenler; bu resimlere betimleme ve anlam arayarak bakanlardır.
D) Sanatla halk arasında her dönemde bir mesafenin bulunması doğru ve gerekli midir?
E) Topraktan beyaz mantarlar gibi fışkıran apartmanlara bakarken, bacası tüten evleri özlemle hatırlarım.
Cümlede Noktalama İşaretlerinin Kullanımı
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: “canlı cansız” ve “güzel çirkin” ikilemeleri sıfat tamlaması görevinde eş görevli söz öbekleridir. Birbirinden ayırmak için aralarına virgül (,) konması ve cümlenin sonuna nokta konması doğrudur.
- B Seçeneği: “Yeni ve eskinin zıtlığı” yüklemden uzak düşmüş öznedir. Özneden sonra virgül (,) konması kurala uygundur.
- C Seçeneği: Cümlede özne durumundaki öbek içinde (“…dünyası, bir bilmece…”) virgül kullanılmıştır. İçinde virgül bulunan tamlamalarda veya ögelerde özneyi belirginleştirmek için özneden sonra noktalı virgül (
kullanılması doğru bir kuraldır. - D Seçeneği: Soru anlamı taşıyan cümlenin sonuna soru işareti (?) konması doğrudur.
- E Seçeneği: Cümlede geçen “bakarken” sözcüğü zarf-fiil (-ken) eki almıştır. TDK kuralına göre: Metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış sözcükler sıralanmadıkça, tek başına kullanılan zarf-fiil eklerinden sonra virgül (,) konulamaz. Bu nedenle “bakarken,” kullanımı belirgin bir noktalama yanlışıdır.
Sonuç ve Doğrulama:
Türkçede tek bir zarf-fiilden sonra virgül getirilmesi kural ihlalidir; bu nedenle E seçeneğinde noktalama yanlışı yapılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — Topraktan beyaz mantarlar gibi fışkıran apartmanlara bakarken, bacası tüten evleri özlemle hatırlarım.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Metin içinde virgülün kullanılmayacağı diğer ekler (şart kipi, bağlaçlar vb.) ile ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misiniz?