- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamıştır?
A) Avukat Güzin Hanım davayı üstlendi.
B) Ona, buralarda Baba Osman derler.
C) Güler öğretmen, Mehmet Bey’den evrakları aldı.
D) Dişimin ağrısı artınca Ayşe teyzem ile doktora gittim.
E) Kurul üyeleri olan avukatlar, çalışmalarına pazartesi günü Ankara’da başlayacakmış.
Özel Adlara Bağlı Unvan Sözcüklerinin Yazımı ile İlgili Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soru Kökündeki Kuralın İncelenmesi
Soru kökünde belirtilen kural: “Özel adlara bağlı unvan sözcükleri büyük harfle başlanarak yazılır.” Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
“Avukat Güzin Hanım davayı üstlendi.” cümlesinde Güzin özel adına bağlı olan Avukat (meslek unvanı) ve Hanım (saygı sözü) büyük harfle yazılmıştır. Kurala uygundur.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
“Ona, buralarda Baba Osman derler.” cümlesinde Osman özel adından önce gelen ve lakap/unvan niteliği taşıyan Baba sözcüğü büyük harfle yazılmıştır. Kurala uygundur.
Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi
“Güler öğretmen, Mehmet Bey’den evrakları aldı.” cümlesinde Güler özel adına bağlı olan öğretmen sözcüğü bir meslek unvanıdır ve kural gereği büyük harfle (Güler Öğretmen) yazılmalıdır. Küçük harfle yazıldığı için kurala uyulmamıştır.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi
“Dişimin ağrısı artınca Ayşe teyzem ile doktora gittim.” cümlesinde yer alan teyzem sözcüğü akrabalık bildirmektedir. TDK kurallarına göre akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar. Dolayısıyla yazımı doğrudur.
Adım 6 — E Seçeneğinin Analizi
“Kurul üyeleri olan avukatlar, çalışmalarına pazartesi günü Ankara’da başlayacakmış.” cümlesindeki avukatlar sözcüğü herhangi bir özel isme bağlı olmadan, genel/tür adı olarak kullanıldığı için küçük harfle yazılmıştır. Yazımı doğrudur.
Adım 7 — Seçenek Karşılaştırması
A. Avukat Güzin Hanım… — Unvanlar ve saygı sözü doğru şekilde büyük yazılmıştır.
B. …Baba Osman derler. — Lakap/unvan doğru şekilde büyük yazılmıştır.
C. Güler öğretmen… — Özel isme bağlı “öğretmen” unvanı küçük yazılarak kural ihlal edilmiştir.
D. …Ayşe teyzem… — Akrabalık bildirdiği için küçük yazılması doğrudur.
E. …olan avukatlar… — Tür adı olarak geçtiği için küçük yazılması doğrudur.
Adım 8 — Son Doğrulama
C seçeneğindeki “Güler öğretmen” ifadesinde “öğretmen” kelimesi unvan olarak kullanıldığı için büyük harfle (Güler Öğretmen) yazılmak zorundadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Güler öğretmen, Mehmet Bey’den evrakları aldı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Akrabalık bildiren sözcüklerin unvan ya da lakap olarak kullanıldığında büyük harfle yazılması kuralına dair örnekler incelememizi ister misin?