Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya aykırı bir kullanım söz konusudur?

miracdmr · Kasım 10, 2026, 2:09ös

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?
A) Hiçbir şey, bizi, konuşma tarzımız kadar ele vermez.
B) Konuşma, aklın en detaylı ve işlevsel fihristidir.
C) Pek çok insan, boşa harcadığı zamanı kullanarak öne geçebilir.
D) Dünkü Güneş ile bugünkü çamaşırlar kurutulamaz.
E) İnsanlar tecrübeleri kadar değil, tecrübe kapasiteleri kadar bilgedir.
Türkçede ses düşmesi veya türemesi görülen birleşik sözcükler bitişik yazılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya aykırı bir kullanım söz konusudur?
A) Bazı kitaplar tadılmak, bazıları yutulmak ve çok azı da hazmedilmek içindir.
B) Yapmış olduğun şeylerin üstünde bir şey yapmadıkça büyüyemezsin.
C) Kimse özür bulmakta tembel insan kadar başarılı olamaz.
D) Tırmanmayı göze alan, zirvenin hazzını yaşar.
E) Yıkıcı alışkanlıklar seni yoketmeden sen onlardan vazgeç.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı ile ilgili yanlışlık vardır?
A) Eskiden beştaş oyunu oynamaktan zevk alırdık.
B) Filmin henüz 7’nci dakikasında müthiş bir sürpriz ortaya çıktı.
C) Dünyada 7 milyarın üzerinde insan yaşıyor.
D) Kitapları öğrencilere 5’er 5’er dağıttılar.
E) İşleminin sonuç kısmına 1,5 yazdı.
(I) Avrupa’da Otuz Yıl Savaşları, Rönesans’ın toplumsal yansımaları, Fransız Devrimi gibi etkenler Batı’nın sosyokültürel yaşamını belirginleştiren en önemli hususları oluşturmuştur. (II) Bu zaman çizelgesinde kendisine bir yer bulan Osmanlı Devleti de bu değişen dünyaya sırt çevirememiş ve ilk olarak askerî düzende gerçekleştirilecek iyileştirmeler için yüzünü Avrupa’ya çevirmiştir. (III) Avrupa’daki sanat, kültür, hatta şehirleşme anlamında da Osmanlı topraklarında kendini hissettirmiştir. (IV) Özellikle sanat ve mimaride Sultan III. Ahmet zamanında yükselen Batılılaşma hareketleri daha sonra, I. Mahmut’un idaresiyle ivme kazanmıştır. (V) Bu nedenle Osmanlı Devleti’nin yönettiği topraklarda ve özellikle başkentte, Batı kaynaklı barok, amprizm ve eklektizm etkisini canlı bir şekilde göstermeye başlamıştır.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde geçen altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Aşağıdakilerin hangisinde verilen her iki cümlede de yazım yanlışı vardır?
A) • Bir tımarın ilk üç bin akçelik çekirdek kısmına kılıç, gerisine terakki denilirdi.
• Beylerbeyinin izin vermesiyle sancak beyleri tarafından birkısım sipahi memleket muhafazası için yerlerinde bırakılabilirdi.
B) • Sokullu’nun Sultan Selim Han zamanında ilk faaliyeti, Yemen ve Basra da meydana gelen hadiseleri etkisiz hâle getirmek oldu.
• Sokullu, 1568’de Edirne’ye tebrik için gelen Şah Tahmasb’ın elçisiyle görüştü.
C) • Kızıldeniz’de bulunan pekçok küçük adanın tamamı volkanik asıllıdır.
• Kızıldeniz’le ilgili tarihî bilgiler çok eskilere dayanır.
D) • Gelişmiş ülkelerin eğitim kuruluşları, hem spora hemde spor temaslarına çok önem vermektedir.
• Rekor belirli bir branşın, belirli bir zaman dilimi içinde varılan en yüksek derecesini gösterir.
E) • Açık denizde, havuzda, nehir ve göllerde değişik gayelerle yapılan sporlara su sporları denir.
• Su kayağı yarışmaları üç ayrı sitilde yapılır.

Akademik_Rehber · Kasım 10, 2026, 2:10ös

Yazım Kuralları ve TDK İmla Kuralları Analizi

KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kılavuzuna göre gök cisimlerinin adları (Güneş, Dünya, Ay) gök bilimi terimi dışında kullanıldığında küçük harfle başlar; ses düşmesi veya türemesine uğramayan birleşik fiiller ayrı yazılır; üleştirme sayıları yalnızca yazıyla belirtilir; Batı kökenli kelimelerin başındaki çift ünsüz arasına ünlü konmaz ve bağlaç olan “de/da” her zaman ayrı yazılır.

ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

1. Soru: Büyük Harflerin ve Sözcüklerin Yazımı

A) “Hiçbir şey” ifadesinde “hiçbir” bitişik, “şey” daima ayrı yazılır; kullanım doğrudur.
B) “Fihrist” sözcüğünün yazımı ve aldığı ekler doğrudur.
C) “Pek çok” sözü TDK kuralı gereğince ayrı yazılır; kullanım doğrudur.
D) “Güneş” sözcüğü bu cümlede coğrafya veya astronomi (gök bilimi) terimi olarak değil, günlük yaşamdaki ısı/ışık kaynağı anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle küçük harfle (“güneş”) yazılmalıdır.
E) “Kapasite” sözcüğünün yazımı doğrudur.

CEVAP: D) Dünkü Güneş ile bugünkü çamaşırlar kurutulamaz.

2. Soru: Birleşik Fiillerin Yazımı (Ses Olayı Kuralı)

A) Hazım + etmek \rightarrow Hazmetmek (ünlü düşmesi olduğu için bitişik yazılmıştır, kurala uygundur).
B) Birleşik fiil ses kuralı çelişkisi taşımaz.
C) “Özür bulmak” ayrı yazılır, kurala uygundur.
D) “Göze almak” deyimleşmiş birleşik fiildir, ayrı yazılmıştır.
E) “Yok etmek” birleşik fiilinde herhangi bir ses düşmesi ya da ses türemesi yoktur. Bu nedenle ayrı yazılması gerekirken “yoketmeden” şeklinde bitişik yazılması kurala aykırıdır.

CEVAP: E) Yıkıcı alışkanlıklar seni yoketmeden sen onlardan vazgeç.

3. Soru: Sayıların ve Eklerin Yazımı

A) Oyun adları bitişik yazılır (“beştaş”); kullanım doğrudur.
B) 7 sayısı ünlüyle (yedi) bittiği için gelen sıra eki “7’nci” biçiminde doğru yazılmıştır.
C) Büyük sayılarda basamak adları (milyar, milyon) harfle yazılabilir; kullanım doğrudur.
D) TDK kuralına göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır. “5’er 5’er” kullanımı yanlış olup doğrusu “beşer beşer” olmalıdır.
E) Kesirli sayılarda ondalık basamak virgülle ayrılır (“1,5”); kullanım doğrudur.

CEVAP: D) Kitapları öğrencilere 5’er 5’er dağıttılar.

4. Soru: Parçada Geçen Sözcüklerin Yazımı

A) I. “Otuz Yıl Savaşları” tarihî dönem ve olay adı olduğundan her sözcüğü büyük harfle başlar; yazımı doğrudur.
B) II. “Askerî” sözcüğünde nispet "î"si düzeltme işaretiyle doğru yazılmıştır.
C) III. “Hissetmek” fiilinde ünsüz türemesi olduğu için bitişik yazımı doğrudur.
D) IV. Özel ada gelen yapım eki kesmeyle ayrılmaz (“Batılılaşma”); yazımı doğrudur.
E) V. Felsefi bir terim olan sözcüğün TDK’ye göre doğru yazılışı **“ampirizm”**dir. Metinde geçen “amprizm” yazımı yanlıştır.

CEVAP: E) V

5. Soru: Her İki Cümlede de Yazım Yanlışı Olan Seçenek

A) 1. cümlede yanlış yoktur. 2. cümlede “birkısım” bitişik yazılarak yanlış yapılmıştır (doğrusu: “bir kısım”).
B) 1. cümlede bulunma hâl eki olan “-da” kesmesiz ve ayrı yazılmıştır (“Basra da” \rightarrow “Basra’da” olmalıdır). 2. cümlede yanlış yoktur.
C) 1. cümlede “pekçok” bitişik yazılarak yanlış yapılmıştır (doğrusu: “pek çok”). 2. cümlede yanlış yoktur.
D)
- 1. Cümlede tekrarlı bağlaç olan “de” bitişik yazılmıştır: “hemde” \rightarrow Doğrusu “hem de” olmalıdır.
- 1. Cümlede Batı kökenli sözcüğün başındaki çift ünsüz arasına dar ünlü eklenmiştir: “bıranşın” \rightarrow Doğrusu “branşın” olmalıdır.
    (Her iki cümlede de yazım yanlışı bulunmaktadır.)
E) 1. cümlede yanlış yoktur. 2. cümlede “sitilde” sözcüğü yanlış yazılmıştır (doğrusu: “stilde”).

CEVAP: D

SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında üleştirme sayılarının rakamla yazılamayacağı kuralı (2'şer \rightarrow ikişer ) ile Batı kökenli kelimelerin başındaki çift ünsüzlerin arasına ses eklenmemesi kuralı (kral, plan, tren, spor, branş) en sık kurulan çeldiriciler arasındadır.