Soru:
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
Soru Fotoğrafı:
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
“Bu konuyu ayrıntılı biçimde açıkladı.”
- Anlatım açık ve düzgündür, bozukluk yoktur.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
“Dün akşam seni aradım fakat ulaşamadım.”
- Bağlaç doğru kullanılmış, anlamda bozukluk yoktur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
“Bu projede hem çalışan hem de disiplinli kişiler tercih ediliyor.”
- Anlam karışıklığı var; “hem çalışan hem de disiplinli kişiler” ifadesi biraz belirsiz, kişiler mi tercih ediliyor yoksa başka bir şey mi? Ancak ciddi anlatım hatası değil, cümle anlamca tamam.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
“Bu olay beni hem şaşırttı hem de hayret ettirdi.”
- “Şaşırttı” ve “hayret ettirdi” aynı anlama geldiği için gereksiz tekrar ve anlatım bozukluğu vardır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
“Kitapları masanın üzerine bıraktım.”
- Anlatımda bozukluk yoktur, cümle doğru.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
D. Bu olay beni hem şaşırttı hem de hayret ettirdi. — Anlatım bozukluğu vardır çünkü aynı anlamda iki farklı kelimeyle gereksiz tekrar yapılmıştır.
A, B, C, E Seçenekleri — Anlatım bozukluğu bulunmamaktadır.
Adım 7 — Son Doğrulama
D seçeneğinde eş anlamlı kelimeler bir arada kullanılarak gereksiz tekrar yapılmış, bu nedenle anlatım bozukluğu vardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D şıkkı — “Bu olay beni hem şaşırttı hem de hayret ettirdi.”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Bu konuyu ayrıntılı biçimde açıkladı.
- Açıklama: “ayrıntılı biçimde” ifadesi doğru ve yerinde kullanılmıştır; anlamca bir çakışma veya uyumsuzluk yoktur.
- Sonuç: Bu cümlede anlatım bozukluğu yoktur.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Dün akşam seni aradım fakat ulaşamadım.
- Açıklama: Cümlede anlatılmak istenen "sana ulaşamadım"dır; “ulaşamadım” fiili nesne eksikliği hissi verse de günlük kullanımda “sana ulaşamadım” anlamı anlaşılır. Resmi düzeyde daha doğru ifade “Dün akşam seni aradım fakat sana ulaşamadım.” olacaktır.
- Sonuç: Genel kullanımda kabul edilebilir; belirgin anlatım bozukluğu sayılmaz (daha çok eksik düşme/tercih meselesi).
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Bu projede hem çalışan hem de disiplinli kişiler tercih ediliyor.
- Açıklama: “hem … hem de” bağlacıyla bağlanan öğeler aynı türde olmalıdır. Burada ilk öğe “çalışan” (sıfat ya da sıfat-fiil gibi tek kelime), ikinci öğe ise “disiplinli kişiler” (isim tamlaması) şeklindedir; öğeler arasında paralellik yoktur ve anlamsal uyumsuzluk oluşturur. Doğru kullanım örneği: “Bu projede hem çalışan hem de disiplinli kişiler tercih ediliyor.” yerine “Bu projede çalışkan ve disiplinli kişiler tercih ediliyor.” veya “Bu projede hem çalışan hem disiplinli kişiler tercih ediliyor.” şeklinde paralellik sağlanmalıdır.
- Sonuç: Bu cümlede açık bir anlatım bozukluğu vardır (paralellik eksikliği).
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Bu olay beni hem şaşırttı hem de hayret ettirdi.
- Açıklama: “şaşırttı” ve “hayret ettirdi” anlamca çok yakın eşanlamlı ifadelerdir; “hem … hem de” ile bağlanmaları anlam tekrarı (gereksiz vurgulama) yaratır. Bu, anlatımın zayıflamasına neden olur ama bazı durumlarda yineleyici vurgu için kullanılabilir. Yine de sınav bağlamında anlam tekrarına bağlı anlatım bozukluğu sayılabilir.
- Sonuç: Stil ve anlam tekrarı açısından sorunlu olmakla birlikte, C seçeneğindeki paralellik hatası kadar açık bir yapısal bozukluk değildir.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) Kitapları masanın üzerine bıraktım.
- Açıklama: İfade hem dilbilgisi hem anlam bakımından düzgündür; “masanın üzerine” yer bildirir ve nesne (kitapları) ile uyumludur.
- Sonuç: Anlatım bozukluğu yoktur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Bu konuyu ayrıntılı biçimde açıkladı. — Anlam ve yapı uygun; YANLIŞ (bozukluk yok).
B. Dün akşam seni aradım fakat ulaşamadım. — Günlük kullanımda anlaşılır; resmi düzeltmeyle iyileştirilebilir ama net yapısal bozukluk zayıf.
C. Bu projede hem çalışan hem de disiplinli kişiler tercih ediliyor. — Paralellik eksikliği nedeniyle açık anlatım bozukluğu (DOĞRU).
D. Bu olay beni hem şaşırttı hem de hayret ettirdi. — Anlam tekrarı var; stil hatası sayılabilir ancak C’deki paralellik hatası kadar belirgin yapısal bozukluk değildir.
E. Kitapları masanın üzerine bıraktım. — Doğru kullanım; YANLIŞ (bozukluk yok).
Adım 7 — Son Doğrulama
C seçeneğinde öğeler arasında paralellik yoktur; bağlaçla bağlanan unsurlar aynı türde ifade edilmediği için cümlede anlatım bozukluğu vardır. Bu nedenle doğru seçenek C’dir.
CEVAP: C) Bu projede hem çalışan hem de disiplinli kişiler tercih ediliyor.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!