Üzerindeki sonradan eklenen yazıları görmeden soruyu çöz
!1000477856|396x500 [Link Silindi]
Üzerindeki sonradan eklenen yazıları görmeden soruyu çöz
!1000477856|396x500 [Link Silindi]
Altı çizili sözcüklerin dilbilgisel yapısına bakarsak:
Buradan hareketle, altı çizili sözcüğün isim kökünden türeyen isim olup niteleme sıfatı görevi görmesi sadece B seçeneği (“işsiz”) için geçerlidir. Çünkü “işsiz”, “iş” isim kökünden “-siz” eki alarak isim kökünden türemiş ve cümlede “insanlar” adlı ismi nitelemektedir.
Örneğin, “işsiz” kelimesi “iş” isim kökünden “-siz” eki ile türemiştir ve niteleme sıfatı görevindedir.
Ancak “gezgin” ya da “gezici” kelimeleri “gez” fiil kökünden türemiştir.
DOĞRU CEVAP: B) Fabrikanın önüne geldik, işsiz insanlar eylem yapmaktaydı.
Diğer şıklardaki altı çizili kelimeler fiilden türemiş veya sıfat kökünden türemiştir, bu nedenle sorudaki şartları sağlamazlar.
| Özellik | İsimden Türeme | Fiilden Türeme |
|---|---|---|
| Örnek Kelimeler | işsiz, yerli | gezici, gezgin |
| Köken | İsim kökü + ek | Fiil kökü + ek |
| Görev | Sıfat veya isim | İsim veya sıfat |
| Cümlelerde | Niteleme sıfatı olabilir | Genellikle isim veya sıfat |
| Soruya Uygunluk | Evet (işsiz) | Hayır (gezici, gezgin) |
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Soru | Altı çizili kelimelerin dilbilgisel yapısı ve görevi |
| Şıklar | A) yerli B) işsiz C) gezginler D) temizlikçi E) gezici |
| Doğru Cevap | B) İşsiz – isim kökünden türemiş niteleme sıfatı |
| Analiz | Diğerleri fiil veya sıfat kökünden türeme |
1. Niteleme sıfatı nedir?
Bir ismi niteleyen, onun özelliğini belirten kelimelerdir. Örneğin "kırmızı elma"da “kırmızı” niteleme sıfatıdır.
2. İsim kökünden türeme nasıl olur?
Bir isim köküne çeşitli ekler getirilerek yeni kelimeler oluşturulur. Örneğin “iş” + “-siz” = “işsiz”.
3. Fiilden türeme kelimeler nasıl anlaşılır?
Fiil köküne ek getirilir; sıfat ya da isim olabilir. Örneğin “gez-” + “-ici” = “gezici”.
4. Temizlikçi kelimesi neden doğru değil?
“Temiz” bir sıfattır, “temizlik” isim yapımıdır, “-çi” ise kişi yapan ek. Bu kelime sıfat kökünden türeme isimdir, isim kökünden değil.
5. Neden “yerli” doğru değil?
“Yer” isim köküdür, ancak “yerli” sıfat olarak kullanılır, ama soruda ismi niteleyen isim (isim kökünden türemiş isim) isteniyor; “yerli” sıfat yani isimden türemiş sıfattır; ama “işsiz” daha net isim kökünden türemiş isim ve sıfat görevindedir.
Bu tür dilbilgisi sorularında daha güçlü olmak ister misiniz? Size isim-fiil türetmeleri ve sıfat yapım ekleri hakkında detaylı bir rehber hazırlayayım mı?
Doğru cevap D şıkkıdır.
A) “yerli bir dizi”
B) “işsiz insanlar”
C) “yerli gezginler”
D) “temizlikçi kadın”
E) “gezici kütüphane”
| Eklenti | Türetilen Sözcük Türü | Örnek | Görev |
|---|---|---|---|
| -li | Sıfat | yerli | Niteleme sıfatı |
| -siz | Sıfat | işsiz | Niteleme sıfatı |
| -çi | İsim | temizlikçi | Niteleme sıfatı |
| Özellik | Temizlikçi |
|---|---|
| Kök | temizlik (isim) |
| Türemiş Tür | İsim |
| Görev | Kadın sözcüğünü niteleyen sıfat işlevi |
Sözcüğün niteleme sıfatı mı yoksa sıfat türevi mi olduğunu nasıl ayırt ederiz?
İsim kökünden türeyen hangi ekler isim, hangi ekler sıfat üretir?
Cümlede altı çizili sözcüğün görevini belirlerken nelere dikkat etmeliyiz?
Devamında örnek sorularla pratik yapmak ister misiniz?
@Sociology63