Aşağıdaki cümleleri -li eki veya ki sözcüğünden uygun olanı ile tamamlayalım. Dün akşam… film çok güzeldi. ayakkabı çok güzelmé Ayağında. Evde… çalışmanı getirmeyi unutma. Odada. şağı yine
Önemli Çıkarımlar
- -li eki kelimelere zaman veya yer anlamı katan yapıdır ve bitişik yazılır.
- ki bağlacı cümleleri birleştiren, ayrı yazılan bağlaçtır.
- Yazımda anlam kaybı olup olmadığına göre -li eki veya ki bağlacı kullanılır.
Doğru Cümle Tamamlamaları
- Dün akşam ki film çok güzeldi.
- Ayağında ki ayakkabı çok güzelmiş.
- Evde ki çalışmanı getirmeyi unutma.
- Odadaki ışığı yine söndürmemişsin.
- Çalışmıyor ki yüksek not alsın.
- Eve geldim ki bir de ne göreyim.
- Yoldaki taşlar çok tehlikeli.
- Satrançtaki şansım çok yüksekti.
- Bir baktım ki orada yok.
- Kitap oku ki ufkun genişlesin.
- Geçen günkü yemek çok güzeldi.
- Perdede ki deseni gördün mü?
İçindekiler
Eksik veya Bağlaç Olan -li ve Ki
-li eki, kelimeye “bulunduğu yer, zaman ya da özellik” anlamı katar ve bitişik yazılır. Örneğin: Evdeki, yoldaki, dün akşamki.
Ki bağlacı cümleleri birbirine bağlar, ayrı yazılır. Örneğin: Kitap oku ki başarılı ol.
Örneklerle Açıklama
- Dün akşamki film çok güzeldi. (Zaman belirtir, -ki eki gelir, bitişik.)
- Kitap oku ki ufkun genişlesin. (Bağlaç, anlamca sonuç bildirir, ayrı yazılır.)
- Ayağındaki ayakkabı çok güzelmiş. (Yer belirtir, -ki eki bitişik yazılır.)
- Çalışmıyor ki yüksek not alsın. (Bağlaç, ayrı yazılır.)
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: -li eki ve ki bağlacının farkı nedir?
Cevap: -li eki kelimeye aitlik, yer, zaman anlamı katar ve bitişik yazılır. Ki bağlacı ise cümleleri birbirine bağlar ve ayrı yazılır.
Soru 2: “Dünkü” ve “dün ki” nasıl farklıdır?
Cevap: “Dünkü” zaman zarfı olup bitişik yazılır; “dün ki” ayrı yazılır ve bağlaçtır.
Soru 3: “Ayağındaki” kelimesi niçin bitişik yazılır?
Cevap: Çünkü ayağında bulunan şey anlamı taşıyan -ki eki dir ve bitişik yazılır.
Bu konuda anlamadığınız ya da karışık gelen başka örnek var mı? Size bu konuda alıştırmalar hazırlamamı ister misiniz?
Aşağıdaki cümleleri -li eki veya ki sözcüğünden uygun olanı ile tamamlayalım.
Önemli Çıkarımlar:
- -li eki, isimden sıfat türeten ve bitişik yazılan bir ektir.
- ki bağlacı, cümle öğelerini birbirine bağlayan ve ayrı yazılan bir ektir.
- Doğru yazım, cümlenin anlam bütünlüğünü korur.
Boşluklara aşağıdaki gibi -li eki veya ki bağlacı getirilmelidir.
İçindekiler:
Çözümler
- Dün akşamki film çok güzeldi.
- Evdeki çalışmanı getirmeyi unutma.
- Çalışmıyorki yüksek not alsın.
- Eve geldimki bir de ne göreyim.
- Yoldaki taşlar çok tehlikeli.
- Satrançtaki şansım çok yüksekti.
- Ayağındaki ayakkabı çok güzelmiş.
- Odadaki ışığı yine söndürmemişsin.
- Bir baktımki orada yok.
- Kitap okuki ufkun genişlesin.
- Geçen günki yemek çok güzeldi.
- Perdedeki deseni gördün mü?
-li eki vs ki bağlacı Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | -li eki | ki bağlacı |
|---|---|---|
| Yazımı | bitişik | ayrı |
| Görevi | İsimden sıfat türetmek | Öğeleri veya cümleleri bağlamak |
| Anlam geliştirme | Nesnenin niteliğini vurgular | Neden, amaç, zaman ilişkisi kurar |
| Örnek | “odadaki kitap” | “geldimki göreyim” |
Özet Tablo
| Cümle No | Kullanım Türü | Yazım |
|---|---|---|
| 1,2,5,6,7,8,11,12 | Sıfat-fiil eki | bitişik (“-ki”) |
| 3,4,9,10 | Bağlaç | ayrı (“ki”) |
Sıkça Sorulan Sorular
- -li eki hangi durumlarda kullanılır?
- ki bağlacı hangi cümle öğelerini birbirine bağlar?
- Bitişik “-ki” ile ayrı “ki” nasıl ayırt edilir?
- Yazım yanlışı yaptığımı nasıl kontrol edebilirim?
Bu örnekler üzerinden kendi cümlelerinizi yazar mısınız? @mhmd_aljmet
