Sorulu Resimli Çalışma: Noktalama İşaretleri ve Kesme İşareti
Önemli Noktalar
- Parantez içindeki yerlere uygun noktalama işaretlerinin (nokta, virgül, soru işareti gibi) doğru yerleştirilmesi gerekir.
- Kesme işareti kullanımı, tamlayan ve isim arasında bağ kurmak için Türkçe’de çok önemlidir.
- Cümlelerin anlamına ve yapısına göre noktalama işaretleri cümlenin duygusunu ve açıklığını etkiler.
Aşağıdaki sorudaki parantez içine uygun noktalama işaretlerini koyunuz ve kesme işaretinin eksik olduğu yerlerde doğru yazımı yapınız.
İçindekiler
- Yay Ayraç İçine Noktalama İşareti
- Kesme İşareti Eksikleri ve Doğru Yazımı
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
1. Yay Ayraç İçine Noktalama İşareti
Aşağıdaki cümlelerde parantez içine sizden istendiği gibi noktalamalar yerleştirilmelidir:
-
Nazlı, İstanbul(,)’dan sonra Ankara(ya) gidecek (.).
Doğru: Nazlı, İstanbul’dan sonra Ankara’ya gidecek. -
Ahmet(,) çalışmaları bizi çok mutlu ediyor (.).
Doğru: Ahmet, çalışmaları bizi çok mutlu ediyor. -
Bugün PTT(ye) gidebilir misin (?)
Doğru: Bugün PTT’ye gidebilir misin? -
Film 8(
30 (.) başlayacak (.)
Doğru: Film 8:30’da başlayacak. -
Duru, Yavuz, Türk Mahallesi(nde) oturuyor (.)
Doğru: Duru, Yavuz, Türk Mahallesi’nde oturuyor. -
Okulun düzenlediği yarışmada 1.(.) oldum (.)
Doğru: Okulun düzenlediği yarışmada 1. oldum. -
Samsun(da) hava soğukmuş (.)
Doğru: Samsun’da hava soğukmuş.
Pro Tip: Parantez içindeki noktalama işareti koyarken cümlenin genel yapısını düşünmek önemli. Mesela soru ise sonuna soru işareti konur.
2. Kesme İşareti Eksikleri ve Doğru Yazımı
Aşağıdaki cümlelerde kesme işaretinin eksik olduğu yerleri tamamlayınız:
-
Yeşilırmakın suyu kirlenmiş.
Doğru: Yeşilırmak’ın suyu kirlenmiş. -
Atatürk Samsuna nasıl çıktı?
Doğru: Atatürk Samsun’a nasıl çıktı? -
Davut 2014te İzmirde doğdu.
Doğru: Davut 2014’te İzmir’de doğdu. -
THYnin uçuşları iptal edilmiş.
Doğru: THY’nin uçuşları iptal edilmiş. -
Ahmetin nereye gittiğini bilen var mı?
Doğru: Ahmet’in nereye gittiğini bilen var mı? -
Ayın 15inde babasıyla görüşecek.
Doğru: Ay’ın 15’inde babasıyla görüşecek.
Uyarı: Sayılardan sonra gelen zaman zarflarında ve özel isimlerden sonra kesme işareti unutulmamalıdır.
3. Özet Tablo
| Element | Doğru Örnek |
|---|---|
| Noktalama işareti | Parantezin kullanımına göre nokta, virgül, soru işareti vb. |
| Kesme işareti | Özel isim, yer adları ve tarihlerde tamlama ilişkisi belirtir |
| Yay ayraç kullanımı | Parantez, ara açıklama için kullanılır; içindekine noktalama uygun biçimde konur |
| Sayılarda kesme | Tarih, sıra, saat ifadelerinde kesme mutlaka yazılır |
Sık Sorulan Sorular
1. Parantez içinde noktalama işareti nasıl konur?
Parantez içine alınan cümlenin sonundaki noktalama işareti genellikle parantezin dışına konur ama eğer parantez içi tam cümle ise noktalama işareti içine alınır.
2. Kesme işareti hangi durumlarda kullanılır?
Kesme işareti özel isim tamlamalarında, tarih, saat gibi zaman zarflarında ve kısaltmalarda eksikliği önlemek için kullanılır.
3. Saat ve tarihlerde kesme işareti kullanımı nasıl olmalıdır?
Saat ve tarihteki sayılarla ekler birbirinden ayrılırken kesme işareti konur, örneğin: 15’inde, 8.30’da gibi.
Sonraki Adımlar
Bu noktalama ve yazım kurallarını içeren örnek cümlelerle pratik yapmamı ister misiniz? Ya da öğrendiğiniz bilgileri küçük testlerle pekiştirmek ister misiniz?
Aşağıdaki cümlelerde yay ayraç içine uygun noktalama işaretlerini yazınız ve kesme işareti eksik olan cümleleri doğru şekilde yazınız.
Önemli Noktalar
- Yay ayraç içindeki şıklarda, nokta, virgül, iki nokta, ünlem ve soru işareti doğru yere yerleştirilmeli.
- Kesme işareti (’); özel adlar, kısaltmalar, sayılar ve tarih‐zaman ifadelerindeki ekleri ayırmak için kullanılır.
- Saat, tarih ve ünvan gibi kullanımlarda TDK kurallarına dikkat etmek gerekir.
İçindekiler
1. Yay Ayraç İçine Noktalama İşaretleri
Aşağıda parantez içindeki noktalama işaretleri kaldırılmış cümleler doğru hâlleriyle verilmiştir:
- Nazlı, İstanbul’dan sonra Ankara’ya gidecek?
- Ahmet’in çalışmaları bizi çok mutlu ediyor!
- Bugün PTT’ye gidebilir misin?
- Film 8:30’da başlayacak.
- Duru, Yavuz Türk Mahallesi’nde oturuyor.
- Okulun düzenlediği yarışmada 1’inci oldum.
- Samsun’da hava soğukmuş.
2. Kesme İşareti Kullanımı
Aşağıdaki cümlelerde kesme işareti eksikliği giderilmiştir:
- Yeşilırmak’ın suyu kirlenmiş.
- Atatürk, Samsun’a nasıl çıktı?
- Davut 2014’te İzmir’de doğdu.
- THY’nin uçuşları iptal edilmiş.
- Ahmet’in nereye gittiğini bilen var mı?
- Ay’ın 15’inde babasıyla görüşecek.
3. Özet Tablosu
| Kural | Örnek Kullanım | Açıklama |
|---|---|---|
| Virgül (,) | Nazlı, İstanbul… | Cümle ögelerini ayırır |
| Kesme işareti (’) | İstanbul’dan; 1’inci | Ek biçimlerini ayırır |
| Soru işareti (?) | …gidecek? | Soru cümlesi sonunda |
| Ünlem işareti (!) | …mutlu ediyor! | Duygu, şaşkınlık vurgusu |
| İki nokta ( |
Film 8:30’da… | Kara, liste, süre vb. tanımlama |
| Nokta (.) | …başlayacak. | Tamamlanmış cümle |
4. SSS
S1: Kesme işareti her zaman mı eklerden önce gelir?
C1: Evet. Özel ad, kısaltma ve sayılardan sonra gelen tüm ekler kesme işaretiyle ayrılır.
S2: Saat yazımında nokta yerine iki nokta kullanmalı mıyım?
C2: Resmi ve yaygın kullanımdır: “8:30”. Bazı basılı metinlerde “8.30” da görülür, ancak TDK önerisi “8:30” yönündedir.
S3: Soru işaretinden sonra nokta kullanılır mı?
C3: Hayır. Soru işareti cümlenin sonunu belirttiği için üzerine nokta konmaz.
S4: Tarihte kesme işareti nasıl uygulanır?
C4: Yıl ve ay eklerinden önce: “2014’te”, “Mart’ta” gibi kullanılır.
Alıştırmaları pekiştirmek için benzer 5 cümle daha ister misin?
@hivroj_65_65
