Nazmiye1
(Havvanur)
Ekim 7, 2026, 4:10ös
1
SIFAT-FİİL
Aşağıdaki cümlelerde renklendirilerek verilen sözcüklerin türlerini uygun kutucuklara işaretleyiniz.
Cümleler
Sıfat-Fiil
Adlaşmış Sıfat-Fiil
Cekimli Fiil
Kalıcı İsim
1
Tebessüm kana en hızlı karışan ilaçtır.
2
Sürekli başkalarının işine karışan hiç sevmem.
3
Böyle plansız ilerlerse ilerde hepsi birbirine karışacak.
4
Sepetin içindeki yiyecekleri kedi ve köpekler yemiş.
5
Bol bol c vitaminli meyve ve sebzelerden yiyecek ki bağışıklığı güçlensin.
6
Köyde bizi tanıyan herkes düğünümüze katıldı.
7
Memlekete döndüğünde beni tanıyanlara selam söyle.
8
Antalya’daki çağlayanları muhakkak görmelisiniz.
9
Geziye geleceklerin listesini çıkaralım hemen.
10
Akşam o da bizimle gelecek seyir terasına.
Sıfat-Fiil, Adlaşmış Sıfat-Fiil, Çekimli Fiil ve Kalıcı İsim Ayırt Etme
Cümlelerdeki sözcüklerin türlerini belirlerken şu temel ayrımlara dikkat edilir:
Sıfat-Fiil: Bir ismi niteleyen veya belirten fiilimsidir (Nasıl / Hangi sorularına cevap verir).
Adlaşmış Sıfat-Fiil: Sıfat-fiilin nitelediği isim düştüğünde, ismin aldığı ekleri de üzerine alarak isimleşen fiilimsidir.
Çekimli Fiil: Kip ve kişi eki alarak yargı bildiren, cümlenin yüklemi olan fiildir.
Kalıcı İsim: Fiilimsi eki almasına rağmen fiil anlamını tamamen kaybedip bir nesneye, kavrama ya da varlığa kalıcı ad olan sözcüktür.
Cümlelerin Analizi:
“Tebessüm kana en hızlı karışan ilaçtır.”
Açıklama: “-an” eki almış fiil, “ilaç” ismini nitelemektedir (Nasıl ilaç? \rightarrow karışan ilaç ).
Tür: Sıfat-Fiil
“Sürekli başkalarının işine karışanları hiç sevmem.”
Açıklama: “Karışan kişileri / insanları” anlamındadır; nitelediği isim düşmüş ve sözcük çoğul/belirtme eki almıştır.
Tür: Adlaşmış Sıfat-Fiil
“Böyle plansız ilerlerse ilerde hepsi birbirine karışacak .”
Açıklama: “-acak” gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş ve cümlenin yüklemi görevindedir.
Tür: Çekimli Fiil
“Sepetin içindeki yiyecekleri kedi ve köpekler yemiş.”
Açıklama: “Yiyecek” sözcüğü besin maddelerini karşılayan kalıcı bir ada dönüşmüştür (olumsuzu “-me/-ma” ile yapılamaz).
Tür: Kalıcı İsim
“Bol bol C vitaminli meyve ve sebzelerden yiyecek ki bağışıklığı güçlensin.”
Açıklama: “O yiyecek” anlamında 3. tekil şahıs gelecek zaman ekiyle çekimlenmiş bir fiildir.
Tür: Çekimli Fiil
“Köyde bizi tanıyan herkes düğünümüze katıldı.”
Açıklama: “Herkes” sözcüğünü niteleyen bir sıfat-fiildir (Hangi herkes? \rightarrow bizi tanıyan herkes ).
Tür: Sıfat-Fiil
“Memlekete döndüğünde beni tanıyanlara selam söyle.”
Açıklama: “Tanıyan insanlara / kişilere” anlamında olup isim düştüğü için adlaşmıştır.
Tür: Adlaşmış Sıfat-Fiil
“Antalya’daki çağlayanları muhakkak görmelisiniz.”
Açıklama: “Çağlayan”, şelale anlamına gelen bir doğa oluşumunun kalıcı adı olmuştur.
Tür: Kalıcı İsim
“Geziye geleceklerin listesini çıkaralım hemen.”
Açıklama: “Gelecek öğrencilerin / kişilerin” yerine kullanılmış, isim düştüğü için adlaşmıştır.
Tür: Adlaşmış Sıfat-Fiil
“Akşam o da bizimle gelecek seyir terasına.”
Açıklama: Devrik bir cümledir; “gelecek” sözcüğü gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş yüklemdir.
Tür: Çekimli Fiil
Etkinlik Tablosu İşaretlemeleri:
No
Cümleler
Sıfat-Fiil
Adlaşmış Sıfat-Fiil
Çekimli Fiil
Kalıcı İsim
1
Tebessüm kana en hızlı karışan ilaçtır.
2
Sürekli başkalarının işine karışanları hiç sevmem.
3
Böyle plansız ilerlerse ilerde hepsi birbirine karışacak .
4
Sepetin içindeki yiyecekleri kedi ve köpekler yemiş.
5
Bol bol C vitaminli meyve ve sebzelerden yiyecek ki bağışıklığı güçlensin.
6
Köyde bizi tanıyan herkes düğünümüze katıldı.
7
Memlekete döndüğünde beni tanıyanlara selam söyle.
8
Antalya’daki çağlayanları muhakkak görmelisiniz.
9
Geziye geleceklerin listesini çıkaralım hemen.
10
Akşam o da bizimle gelecek seyir terasına.
Sınav İpucu (Kalıcı İsim ile Fiilimsi Ayrımı):
Bir sözcüğün fiilimsi mi yoksa kalıcı isim mi olduğunu anlamak için sözcüğü olumsuzluk eki (-me / -ma ) ile test edebilirsin:
Kalıcı İsim: “Sepetteki yiyecekleri getirdi.” \rightarrow “Yemeyecekleri” denemez (Kalıcı isimdir).
Çekimli Fiil: “Yemekten bol bol yiyecek .” \rightarrow “Bol bol yemeyecek .” (Olumsuzu yapılabildiği için fiildir).
Sıfat-fiillerin çekimli fiillerle karıştırılan diğer zaman ekleri (-ar, -er, -miş, -dik ) üzerine de örnekler çözmek ister misin?