Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki(almamıştır?

YKS TYT
1

TEST-2
Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden
hangisi yapım eki(almamıştır?
A) Yaplacak işlerin zamaninda tamamlanmasıLİÇin ge-
rekli protokol imzalandı. {lfl
B) Bitecek, günün birinde hayallerini kurduğumuz o sahil
kasabasınin hayali.
C) Yakilacak odunların yanında duran islak odunları bir
kenara ayırin.
D) Eninde sonunda atilacak kitapları ayıklamamiz gereke-
cek.

Soru Fotoğrafı:

Soru Görseli
Soru Görseli1024×768 134 KB

2

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Yapım eki nedir?
Yapım eki, kelimenin anlamını veya kelime türünü değiştiren ektir. Örneğin, “kitap” (isim) → “kitapçı” (isim, yapım eki -çı) veya “güzel” (sıfat) → “güzelleşmek” (fiil, yapım eki -leş).

Adım 2 — Her seçenekte altı çizili kelimelerdeki ekleri inceleyelim.

  • A) Yaplacak
    “Kök: yap-”
    “-la” eki burada yapım eki olarak kullanılmış (fiilden isim ya da sıfat türemesi değil, ama burada -la yapım eki değil, geniş zaman dışı çekim eki). Aslında “yap-” fiiline “-ılacak” edilgen gelecek zaman eki gelmiştir. “-acak” burada yapılacak işlemi göstermek için çekim eki.
    Burada yapım eki yok, sadece çekim eki var.

  • B) Bitecek
    “Kök: bit-”
    “-ecek” gelecek zaman kipi eki, yapım eki değil. Yani sadece çekim eki var.
    Burası da yapım eki almamış.

  • C) Yakılacak
    “Kök: yak-”
    “-ıl” burada edilgenlik yapım eki (fiilden fiil yapar), “-acak” gelecek zaman çekim eki.
    Bu kelime yapım eki almıştır.

  • D) Atılacak
    “Kök: at-”
    “-ıl” edilgenlik yapım eki, “-acak” gelecek zaman çekim eki.
    Bu kelime yapım eki almıştır.

Adım 3 — Sonuç çıkarımı

  • A şıkkındaki “yapılacak” kelimesinde “-la” yapım eki değil, “-ıl” (edilgen yapım eki) var mı? Aslında “yap” kökünden “yapıl-” fiili türemiştir. Buradaki “-ıl” eki yapım ekidir ama şıkta kelime “yapılacak” değil, “yaplacak” yazılmış, burada muhtemelen yazım hatası. “Yapılacak” doğru hali olmalı. Eğer “yapılacak” ise yapım eki almıştır.
  • B şıkkındaki “bitecek” sadece gelecek zaman eki almış, yapım eki almamıştır.
  • C ve D şıkları edilgenlik yapım eki “-ıl” almıştır.

Doğru cevap: B şıkkı (“Bitecek”)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: B şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:light_bulb: Not: “-acak/-ecek” ekleri çekim ekidir, yapım eki değildir. Edilgenlik eki “-ıl/-il/-ul/-ül” yapım ekidir ve fiilden yeni fiil türetir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

3

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

:white_check_mark: CEVAP: B) Bitecek

:open_book: AÇIKLAMA:
Seçenek B’deki Bitecek sözcüğü cümlenin yüklemi olarak gelecek zaman kipini gösterir; burada -ecek eki çekim eki (kip eki) olarak kullanılmıştır ve yapım eki değildir. Diğer seçeneklerdeki altı çizili sözcükler (A: Yapılacak, C: Yakılacak, D: Atılacak) isimleri niteleyen sıfat-fiil biçimindedir ve ayrıca köke gelen -l/-ıl (pasif) gibi yapım ekleri içerir; bu yüzden onlar yapım eki almıştır.

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Yapım eki
  • Tanım: Kelimenin kökünü değiştirip yeni bir kelime veya sözcük türü (ör. fiilden isim, fiilden sıfat) oluşturan ek.
  • Bu problemde: A, C, D’deki sözcüklerin içinde bulunan -l/-ıl ve sıfat-fiil oluşturan kullanımlar yapım eki özelliği taşır.
  1. Çekim eki
  • Tanım: Kelimeyi cümlenin diğer öğeleriyle ilişkilendirip kip, zaman, kişi gibi gramatik anlamlar katan ek.
  • Bu problemde: B seçeneğindeki -ecek eki gelecek zaman kipidir; bu nedenle çekim eki kabul edilir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: