Aşağıdaki cümlelerde büyük harflerin yazımıyla ilgill yanlışlık varsa "/ işareti koyunuz.
2.
Cümleler
Annem bazı tatlıların Üzerine Hindistan Cevizi atıyor.
Yeni evimiz kuzey cephede olunca çok Güneş almiyor.
Aylin teyzeme Anneler Günü için güzel bir hediye alacağım.
4. Bu yıl Nisan ayından itibaren yeni evimize geçebileceğiz.
5.Cumalıkızık Köyü bu ay çok fazla ziyaretçi ağırladı.
6. Bilim insanları Mars’ta yaşam var mı diye araştiriyor.
7.Komşumuz Fatma Hanım üç gündür kedisi Zipır’i arıyor.
8. Kardeşim birinci sınıfta Atatürk ortaokuluna gidecek.
9. Hastaları, Doktor Burak Bey’den çok memnunlarmiş.
10. Firat nehri ülkemizden doğup Basra Körfezi’ne dökülür.
C11.5Hedefim iyi bir Fen Lisesi kazanıp ileride mühendis olmak.
12. Her çocuğun “Küçük Prens” romanını okumasını isterim.
Yazım yanlıişı var.
Büyük Harflerin Yazımı Etkinliği Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Yer adlarında tür bildiren ikinci isimler: Deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren adlar büyük harfle başlar (Fırat Nehri). Ancak il, ilçe, köy, belde sözcükleri küçük harfle başlar (Cumalıkızık köyü).
- Özel ada dahil olmayan tür isimleri: Yer adlarıyla kurulan birleşik adlarda ikinci kelimeler küçük harfle başlar (Hindistan cevizi).
- Tarihler: Belirli bir tarih (gün/yıl) bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar (nisan ayı).
- Gök cisimleri: Dünya, güneş, ay sözcükleri gezegen/astronomi anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar (güneş).
- Kurum, kuruluş adları: Her sözcüğü büyük harfle başlar (Atatürk Ortaokulu). Genel okul türü kast edildiğinde küçük yazılır (fen lisesi).
- Akrabalık ve unvan adları: Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar (teyze); saygı, unvan ve takma adlar büyük harfle başlar (Doktor, Bey, Zıpır).
ÇÖZÜM ADIMLARI (CÜMLE CÜMLE ANALİZ):
1. Cümle: “Annem bazı tatlıların üzerine Hindistan Cevizi atıyor.”
- Açıklama: Yer adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde yalnızca asıl yer adı büyük harfle başlar, ikinci tür kelimesi küçük harfle yazılır. Doğrusu: Hindistan cevizi olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
2. Cümle: “Yeni evimiz kuzey cephede olunca çok Güneş almıyor.”
- Açıklama: “Güneş” sözcüğü astronomi/terim anlamında değil, “gün ışığı/ısı” anlamında kullanıldığı için küçük harfle yazılmalıdır. Doğrusu: güneş olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
3. Cümle: “Aylin teyzeme Anneler Günü için güzel bir hediye alacağım.”
- Açıklama: Akrabalık bildiren “teyze” sözcüğü küçük harfle başlar (doğru). Belirli gün ve bayramlar büyük harfle başlar (Anneler Günü, doğru).
- Sonuç: Yazım yanlışı yoktur. ➔ [ ]
4. Cümle: “Bu yıl Nisan ayından itibaren yeni evimize geçebileceğiz.”
- Açıklama: Önünde veya arkasında kesin bir gün/tarih (örneğin 15 Nisan gibi) bulunmayan ay ve gün adları küçük harfle yazılır. Doğrusu: nisan olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
5. Cümle: “Cumalıkızık Köyü bu ay çok fazla ziyaretçi ağırladı.”
- Açıklama: Özel ada dahil olmayan “il, ilçe, köy, belde” gibi idari birim adları küçük harfle başlar. Doğrusu: Cumalıkızık köyü olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
6. Cümle: “Bilim insanları Mars’ta yaşam var mı diye araştırıyor.”
- Açıklama: “Mars” gezegen/gök cismi adı olduğundan büyük harfle başlar ve gelen ek kesme işaretiyle ayrılır.
- Sonuç: Yazım yanlışı yoktur. ➔ [ ]
7. Cümle: “Komşumuz Fatma Hanım üç gündür kedisi Zıpır’ı arıyor.”
- Açıklama: Kişi adları, saygı sözcükleri (Hanım) ve hayvanlara verilen özel isimler (Zıpır) büyük harfle yazılır.
- Sonuç: Yazım yanlışı yoktur. ➔ [ ]
8. Cümle: “Kardeşim birinci sınıfta Atatürk ortaokuluna gidecek.”
- Açıklama: Kurum ve kuruluş adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Doğrusu: Atatürk Ortaokuluna olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
9. Cümle: “Hastaları, Doktor Burak Bey’den çok memnunlarmış.”
- Açıklama: Unvanlar (Doktor), kişi adları (Burak) ve saygı bildiren sözler (Bey) büyük harfle başlar.
- Sonuç: Yazım yanlışı yoktur. ➔ [ ]
10. Cümle: “Fırat nehri ülkemizden doğup Basra Körfezi’ne dökülür.”
- Açıklama: Coğrafi yer adlarında asıl isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. Doğrusu: Fırat Nehri olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
11. Cümle: “Hedefim iyi bir Fen Lisesi kazanıp ileride mühendis olmak.”
- Açıklama: Belirli, resmi bir kurum adı (örneğin Ankara Fen Lisesi) kastedilmeyip genel bir okul türü olarak kullanıldığından küçük harfle yazılmalıdır. Doğrusu: fen lisesi olmalıdır.
- Sonuç: Yazım yanlışı vardır. ➔ [ ✓ ]
12. Cümle: “Her çocuğun ‘Küçük Prens’ romanını okumasını isterim.”
- Açıklama: Eser adları tırnak içinde büyük harflerle başlar. Özel ada dahil olmayan “romanı” tür sözcüğü küçük harfle yazılır.
- Sonuç: Yazım yanlışı yoktur. ➔ [ ]
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP TABLOSU:
| Cümle No | Yazım Yanlışı Var (✓) | Yanlış Kelime ➔ Doğrusu |
|---|---|---|
| 1. | ✓ | Cevizi ➔ cevizi |
| 2. | ✓ | Güneş ➔ güneş |
| 3. | (Yanlışlık yok) | |
| 4. | ✓ | Nisan ➔ nisan |
| 5. | ✓ | Köyü ➔ köyü |
| 6. | (Yanlışlık yok) | |
| 7. | (Yanlışlık yok) | |
| 8. | ✓ | ortaokuluna ➔ Ortaokuluna |
| 9. | (Yanlışlık yok) | |
| 10. | ✓ | nehri ➔ Nehri |
| 11. | ✓ | Fen Lisesi ➔ fen lisesi |
| 12. | (Yanlışlık yok) | |
| ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ |
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tür Adı / Özel Ad Ayrımı: Yer adlarıyla anılan ürünlerde (Van kedisi, Maraş dondurması, Hindistan cevizi) yalnızca yer adı büyüktür.
- Yer Bildiren İkinci Adlar: Dağ, nehir, ova, göl sözcükleri büyük harfle başlarken (Ağrı Dağı, Fırat Nehri); il, ilçe, köy, kasaba sözcükleri küçük harfle başlar (Uzungöl beldesi, Cumalıkızık köyü).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Ay adlarını her zaman büyük harfle yazmak (“Her yıl Mayıs ayında tatile gideriz.”).- Doğru Yaklaşım: Belli bir tarih yoksa ay ve gün adları küçük harfle yazılır (“Her yıl mayıs ayında tatile gideriz.” / “19 Mayıs 1919”).
Yazım kurallarıyla ilgili takıldığın başka bir soru veya kural var mı, birlikte inceleyelim mi?