Aşağıdaki cam kapta bulunan Pt, Pb, Cu, Fe ve Mg metallerinden yapılmış bilyelerin üzerine derişik HNO_{3} çözeltisinden aşırı miktarda ekleniyor.
Buna göre kaptaki bilyelerden hangisinde aşınma olmaz?
A) Pt
B) Pb
C) Cu
D) Fe
E) Mg
Derişik \text{HNO}_3 Çözeltisinde Aşınmayan Metalin Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi (\text{Pt} - Platin)
\text{Pt} (Platin), altın (\text{Au}) ile birlikte tam soy metal sınıfında yer alır. Tam soy metaller tek başına hiçbir asitle (derişik \text{HNO}_3 dahil) tepkime vermez; yalnızca kral suyu (3\text{HCl} + 1\text{HNO}_3 karışımı) ile tepkimeye girerler. Bu nedenle \text{Pt} bilyede aşınma gözlenmez.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi (\text{Pb} - Kurşun)
\text{Pb} (Kurşun), amfoter ve aktif bir metaldir. Kuvvetli ve oksitleyici bir asit olan derişik \text{HNO}_3 ile kolaylıkla tepkimeye girerek çözünür ve aşınır.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi (\text{Cu} - Bakır)
\text{Cu} (Bakır), yarı soy metaldir (\text{Cu}, \text{Ag}, \text{Hg}). Yarı soy metaller oksijensiz asitlerle tepkime vermez; ancak derişik \text{HNO}_3 gibi kuvvetli ve oksijenli asitlerle tepkimeye girerek \text{NO}_2 (azot dioksit) gazı açığa çıkarır ve aşınır.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi (\text{Fe} - Demir)
\text{Fe} (Demir), aktif bir metaldir. Asitlerle kendiliğinden tepkimeye girerek tuz ve gaz oluşturur, dolayısıyla derişik \text{HNO}_3 içerisinde aşınır.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi (\text{Mg} - Magnezyum)
\text{Mg} (Magnezyum), aktifliği oldukça yüksek bir aktif metaldir. Derişik \text{HNO}_3 çözeltisi ile hızlı bir şekilde tepkime verir ve aşınır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. \text{Pt} — Tam soy metal olduğu için derişik \text{HNO}_3 ile tepkimeye girmez ve aşınmaz.
B. \text{Pb} — Aktif metal olduğu için asitle tepkimeye girer ve aşınır.
C. \text{Cu} — Yarı soy metal olduğu için derişik \text{HNO}_3 ile tepkime verir (\text{NO}_2 gazı çıkarır) ve aşınır.
D. \text{Fe} — Aktif metal olduğu için asitte çözünür ve aşınır.
E. \text{Mg} — Aktif metal olduğu için hızla tepkimeye girer ve aşınır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metallerin asitlerle tepkime verme eğilimi incelendiğinde; aktif metaller (\text{Mg}, \text{Fe}, \text{Pb}) ve yarı soy metaller (\text{Cu}) derişik \text{HNO}_3 ile aşınırken, tam soy metal olan \text{Pt} hiçbir aşınmaya uğramaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Pt
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Soy metaller ve yarı soy metallerin asitlerle verdikleri gaz çıkışı tepkimelerini (örneğin derişik ve seyreltik \text{HNO}_3 farkını) detaylıca özetlememi ister misin?