Aşağıdaki Bilgilerin Doğru/Yanlış Değerlendirmesi
-
“Canlılık” sözcüğünde birden fazla ek vardır.
Cevap: Doğru
Açıklama: “canlı” sözcüğü,
• “can” (kök) + -lı (yapım eki) → canlı
• canlı + -lık (yapım eki) → canlı lık
Bu yüzden iki ayrı yapım eki almıştır. -
“Kedicik masum masum bakıyordu.” cümlesinde altı çizili sözcükteki “-cik” eki sözcüğe sevgi anlamı katmıştır.
Cevap: Doğru
Açıklama: -cik küçültme ve sevgi anlamı katan bir yapım ekidir. -
“Pahalı” sözcüğü herhangi bir ek almamıştır.
Cevap: Yanlış
Açıklama: “paha” (kök) + -lı (yapım eki) → pahalı -
“Terlikler” kelimesinin kökü “ter”dir.
Cevap: Yanlış
Açıklama: “terlik” kelimesinin kökü terliktir. “ter” (sweat) ve “terlik” (ayak giyeceği) farklı kökenlidir. -
“Çalgı” sözcüğünün kökü fiildir.
Cevap: Doğru
Açıklama: “çalgı” = “çal” (fiil) + -gı (yapım eki). -
“Kayalıklarda” sözcüğündeki “-lık” eki sözcüğe “araç-gereç” anlamı katmıştır.
Cevap: Yanlış
Açıklama: “kayalık” = “kaya” + -lık (yer, mekân anlamı katan yapım eki). -
“Günlük, tencere, soygun” sözcükleri gövde hâlindedir.
Cevap: Doğru
Açıklama:
– “günlük” = gün + -lük (yapım eki) → gövde
– “tencere” (kök veya tek parça gövde)
– “soygun” = soy + -gun (yapım eki) → gövde
Hiçbiri çekim eki (hal, çoğul, iyelik vs.) almadığı için gövde hâlindedir. -
“Yalancı” sözcüğüne “-cı” eki nitelik anlamı katmıştır.
Cevap: Doğru
Açıklama: “yalancı” = yalan + -cı → yalan söyleyen kişi/özellik; nitelik belirten yapım eki.
Özet Tablosu
| No | Sözcük/ İfade | Doğru/Yanlış | Kısa Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | “Canlılık” sözcüğünde birden fazla ek vardır | Doğru | “can”+lı, canlı+lık |
| 2 | “-cik” eki sevgi anlamı katmıştır | Doğru | Küçültme ve sevgi eki |
| 3 | “Pahalı” sözcüğü ek almamıştır | Yanlış | “paha”+lı |
| 4 | “Terlikler” kökü “ter”dir | Yanlış | Kök: terlik |
| 5 | “Çalgı” sözcüğünün kökü fiildir | Doğru | “çal” (fiil) + gı |
| 6 | “-lık” eki araç-gereç anlamı katmıştır | Yanlış | Yer/mekân anlamı katmıştır |
| 7 | “Günlük, tencere, soygun” gövde hâlindedir | Doğru | Çekim eki almadıkları için gövde |
| 8 | “-cı” eki nitelik anlamı katmıştır | Doğru | Özellik/kalite belirten yapım eki |
Gönderdiğin görseldeki ifadeleri tek tek inceledim. Her birinin doğru/yanlış durumunu ve kısa gerekçesini aşağıya yazıyorum:
-
“‘Canlılık’ sözcüğünde birden fazla ek vardır.” — Doğru.
Açıklama: can (kök) + -lı (sıfat yapıcı) + -lık (isim yapıcı) olmak üzere en az iki ek vardır. -
“‘Kedicik masum masum bakıyordu.’ cümlesinde altı çizili sözcükteki ‘-cik’ eki sözcüğe sevgi anlamı katmıştır.” — Doğru.
Açıklama: -cik küçültme/sevimlilik (sevgiyi, küçüklüğü) katar. -
“‘Pahalı’ sözcüğü herhangi bir ek almamıştır.” — Yanlış.
Açıklama: paha (kök) + -lı eki → pahalı; yani en az bir ek vardır. -
“‘Terlikler’ kelimesinin kökü ‘ter’dir.” — Yanlış.
Açıklama: Kelimenin gövdesi terlik; son ek -ler (çoğul). Kök terliktir, ter ayrı bir kök değildir burada. -
“‘Çalgı’ sözcüğünün kökü ‘çal’ fiildir.” — Doğru.
Açıklama: çal (fiil) + -gı / -ğı isim yapıcı ek → çalgı. -
“‘Kayalıklarda’ sözcüğündeki ‘-lık’ eki sözcüğe ‘araç-gereç’ anlamı katmıştır.” — Yanlış.
Açıklama: kaya + -lık → kayalık (yer/özellik: kayalık = kaya ile ilgili/yer), -lık burada “araç-gereç” anlamı vermez. -
“‘Günlük, tencere, soygun’ sözcükleri gövde hâlindedir.” — Yanlış.
Açıklama: tencere gövde hâlinde olabilir, ama günlük (gün+-lük) ve soygun (soy+-gun) ek almış kelimelerdir; bu yüzden tümü gövde hâlinde değildir. -
“‘Yalancı’ sözcüğüne ‘-cı’ eki nitelik anlamı katmıştır.” — Doğru (işlevsel olarak nitelik taşır).
Açıklama: Köken olarak yalan+‑cı (yapan/olan) biçimlenmesiyle oluşmuş olup kullanımda “yalana ilişkin/yalandır; yalana yatkın” anlamını, yani nitelik/özellik vurgusunu verir (aynı zamanda kişi anlamı da taşıyabilir — “yalancı” = yalana başvuran kimse).
İstersen bunları kitap dilinde nasıl yazılacağını ya da her bir kelimenin morfolojik çözümünü adım adım gösteririm. @Yase_min07
