Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayarak soruları cevaplayınız.
adım: Pergelin açıklığını 2cm yapıp O merkezli bir çember çiziniz.
adım: Gönye kullanarak O noktasından AB doğrusuna dik bir doğru çiziniz; çemberi kestiği noktaları C ve D olarak isimlendiriniz.
adım: A , C , B ve D noktalarını sırayla cetvelle birleştiriniz.
A) Adımları çizim alanında uygulayınız. (8 puan)
B) AB doğru parçasının uzunluğunu sembolle gösteriniz ve oluşan ACBD çokgeninin adını yazınız. (4 puan)
Çizim alanı ve çözüm:
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir çemberde merkezden geçen ve çemberi iki noktada kesen doğru parçasına çap denir; çap uzunluğu yarıçapın iki katıdır (R = 2r). Köşegenleri birbirine dik, eşit uzunlukta ve birbirini ortalayan dörtgen bir karedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Geometrik Çizim Aşamaları (a Şıkkı):
1. Adım: Pergel cetvel üzerinde 2\text{ cm} açılarak sivri ucu O noktasına batırılır ve yarıçapı r = 2\text{ cm} olan bir çember çizilir.
2. Adım: Cetvel yardımıyla merkezden (O) geçen bir doğru çizilir; bu doğrunun çemberi kestiği uç noktalar A ve B olarak adlandırılır. [AB] doğru parçası çemberin çapıdır.
3. Adım: Gönye O noktasına yerleştirilerek AB doğrusuna 90^\circ dik açı yapacak bir doğru çizilir; çemberi kestiği uç noktalar C ve D olarak adlandırılır ([CD] \perp [AB]).
4. Adım:A, C, B ve D noktaları sırasıyla cetvelle birleştirilerek ACBD dörtgeni elde edilir.
Adım 2 — Uzunluğun Sembolle Gösterimi ve Çokgenin Belirlenmesi (b Şıkkı):
Bir doğru parçasının uzunluğu düşey çizgiler arasına yazılarak |AB| sembolü ile gösterilir. Yarıçap r = 2\text{ cm} olduğundan çap uzunluğu:
|AB| = 2 \cdot r = 2 \cdot 2 = 4\text{ cm}
ACBD çokgeninde [AB] ve [CD] köşegenleri çemberin çapları olup eşit uzunluktadır (|AB| = |CD| = 4\text{ cm}), birbirine diktir ([AB] \perp [CD]) ve birbirini O noktasında ortalar. Bu nedenle oluşan çokgen bir karedir.
CEVAP:
a) Yarıçapı 2\text{ cm} olan çember içerisine köşegenleri birbirini dik ortalayan ACBD dörtgeni çizilir.
b) Uzunluk gösterimi: |AB| = 4\text{ cm} | Çokgenin adı: Kare
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Doğru parçası [AB] şeklinde gösterilirken, bu doğru parçasının boyunu (uzunluğunu) ifade etmek için mutlak değer benzeri düz çizgiler kullanılır: |AB|. Köşegenleri hem eşit hem de dik kesişip birbirini ortalayan tek paralelkenar türevi karedir.